Frederik III van et Hillig Rôoms Ryk

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken
Frederik III
14151493
Frederik III
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg
Keizer van 't HRR
Periode 1452-1493
Rooms-Duutsche keunienk :
1440-1493
Vôorganger Albrecht II
Ipvolger Maximiliaan I
Flag of Austria.svg
Aartshertog van Ôostnryk
Periode 1463-1493
Vôorganger Ladislaus Posthumus
Ipvolger Maximiliaan I
Hertog van Stiermarkn en Karinthië
Periode 1424-1493
Vôorganger Ernst den Yzern
Ipvolger Ferdinand
Voader Ernst den Yzern
Moeder Cymburgis van Mazovië

Frederik III (Innsbruck, 21 september 1415 - Linz, 19 ogustus 1493), van ‘t Huus Habsburg, was de voader van Maximiliaan van Ôostnryk.

Je was van 1424 hertog van Karinthië, van 1439 hertog van Ôostnryk, van 1453 aartshertog van Ôostnryk, van 1440 Rooms-Duutsche keunienk en van 1452 keizer van 't Hillig Rôoms Ryk.

Zyn leevn[bewerkn | brontekst bewerken]

Frederik was de zeune van Ernst, hertog van Stiermarkn en Karinthië. In 1424 stierf zyn voader, en zyn moeder vuuf joar loater. J'erfde Stiermarkn en Karintië an z'n neegn joar.

Den twiddn februoari 1440 wierd ie verkoozn tout Rooms-Duutsche keunienk, ipvolger van Albrecht II.

In 1452 trouwde Frederik mè prinsesse Eleonora Helena van Portugal en da zelfste joar wierd ie in Rome deur paus Nicolaas V gekrôond tout keizer van 't Hillig Rôoms Ryk. Je was de latste keizer die in Rome gekrôond wierd. Achter hem liet ollêne nog zyn achterklêenzeune Keizer Karel V hem krôonn, moar in Bologna deur paus Clemens VII.

Binst zyn stryd vo de macht ha Frederik vele rivoaln, surtout de Boheemn, Turkn en Hongoarn. Zyn gevoarlikstn teegnstander was Mathias Corvinus, keunienk van Hongareye. In 1481 viel ‘t Hongoars leger Neder-Ôostnryk binn en ze veroverdn Weenn in 1485. Met den dôod van Mathias in 1490 kwamt er ‘n ende an de bezettienge van de stad en Frederik zyn zeune Maximiliaan veroverde de verloorn gebiedn were.

Achter da Karel de Stoutn, den hertog van Bourgondië, van juli 1474 tout juni 1475 ’t stadje Neuss belegerd haad, begost Frederik met hem t’ounderhandeln. Binst die ounderhandelienge wierd den trouw van zyn zeune Maximiliaan mè Karel zyn dochter Maria van Bourgondië gepland. Azo kost ie de bezittiengn van ‘t Huus Habsburg styf uutbreidn.

De latste tien joar van zyn leevn regeerdegt ie tegoare mè zyn zeune Maximiliaan.

In 1493, an zyn 77 joar, ist ie gestorvn in Linz, achter dat ie zyn lienkerbêen ha probeern t’amputeern. In 1513 wierd zyn stoffelik overschot bygezet in e proalgraf in de Sint-Stephanusdom in Weenn. 't Is êen van de belangrykste beeldhouwwerkn van de loate Middelêeuwn.

Zyn zeune Maximiliaan liet z’n biografie (Der Weiszkunig) schryvn.

Vrouwe en jounges[bewerkn | brontekst bewerken]

Frederik III trouwde met Eleonora van Portugal. Under jounges woarn:

  • Christophorus (1455 - 1456)
  • Maximiliaan I (1459 - 1519)
  • Helena (1460 - 1461)
  • Cunigonde (1465 - 1520)
  • Johann (1466 - 1467)
Detail van 'Aeneas Piccolomini introduceert Eleonora van Portugal an Frederik III' deur Pinturicchio (1454-1513)
Zyn woapn
Zyn monogram
Wikimedia Commons