Gwyde van Dampierre

Gwyde van Dampierre (ca. 1226 - Compiègne, 7 moarte 1305), van ‘t huus Dampierre, was de twidde zeune van Willem II van Dampierre en Margaretha van Constantinopel. Je was groaf van Vloandern binst de Guldnspoornslag (11 juli 1302), en ook markgroaf van Noamn van 1263 toet 1298.

Zyn joenge joarn

Zyn moeder volgdeg heur zuster Johanna ip in 1244. Van da moment begost de Vlams-Henegouwse successieoorloge vo ’t erfrecht tusschn de Dampierres, de zeuns van Margaretha heur twidde vint, en de Avesnes, de zeuns van heur êeste vint.

De Fransche keunienk Lodewyk IX kwam tusschn en je besliste in 1246 dat Henegouwn noa ‘t Huus Avesnes zou goan en Vloandern noa ’t Huus Dampierre. Margaretha trok partye vo de Dampierres en ze miek den oudstn, Willem III van Dampierre, tegoare met heur, co-groaf van Vloandern. Achter da Willem in 1251 gestorvn was an de kwetseurn van e steekspel, binst e tornôoi in Trazegnies, kwam Gwyde in zyn plekke.

Zyn halfbroere, Jan van Avesnes, blêef hem verzettn teegn zyn moeder. Je sloot e boendgenôotschap mè Willem II van Holland teegn Vloandern en je trouwde mè Willem zyn zuster Aleid van Holland. Willem II van Holland was van 1247 toet 1256 ook keunienk van et Hillig Rooms Ryk.

In 1253 mislukte de Vlamschn invoasie in Zêeland. ‘t Vlams leger wierd versleegn in de Slag by Westkapelle ip Walcheren, en Gwyde en zyn broere, Jan van Dampierre, wierdn gevangn zet. Gwyde was gekwetst an zyn twi bêenn en je spakte vo de reste van zyn leevn. Jan was ’n oge kwyt.

Vrouwn en joenges

Gwyde trouwde in 1246 mè Mathilde van Béthune, die Béthune, Dendermonde, Richebourg en Warneton erfde van heur voader Robert VII van Béthune.

Under joenges:

• Robrecht III van Vloandern (1249-1322), groaf van Vloandern
• Willem van Dendermonde, ook Willem Crèvecoeur genoemd (ca. 1249-1311), hêre van Dendermonde, Richebourg en Crèvecœur
• Jan van Dampierre (ca. 1251-1291), bisschop van Metz en loater van Luuk
• Margaretha van Dampierre (ca.1251-1283), getrouwd met hertog Jan I van Broabant
• Boudewyn (ca. 1252-1296)
• Maria van Dampierre (ca. 1253-1297), getrouwd mè Willem V van Gulik en loater mè Simon van Château-Villain.
• Beatrice van Dampierre (ca.1253- 1296), getrouwd mè Floris V van Holland
• Filips van Chieti (ca.1257-1308), getrouwd mè Mathilde van Courtenay, gravinne van Chieti, en loater mè Filippa van Milly

Mathilde stierf in 1263 en Gwyde hertrouwde in 1265 met Isabelle, dochter van Hendrik V van Luxemburg

Under joenges:

• Filippine (†1306), gestorvn in ’t gevang van Blois an heur 19 joar. Ze was verloofd mè den Iengelschn trôonipvolger, de loatern Edward II. Filips de Schôonn zetteg heur gevangn vor under trouw te belettn. Z'hen heur verzekers vergiftigd.
• Jan I van Noamn (1267-1330), markgroaf van Noamn
• Hendrik van Lodi (1270-1337)
• Beatrix (†1307)
• Johanna (†1296), nunne
• Margaretha (†1331)
• Gwyde van Noamn (†1311)
• Isabelle (†1323)

Zyn loater leevn

Lodewyk IX van Vrankryk zette den achtstn kruustocht in gank. Je stak in 1270 over van Sicilië nor Afrika voe Tunis an te volln. Gwyde was mee gegoan, mo Lodewyk stierf doar ol e moand loater. Zyn broere Karel van Anjou pakte doa ‘t bevel over. In Frankryk wierd Lodewyk ipgevolgd deur zyn zeune Filips III, mo ’t was mor in 1285, o zyn klêenzeune Filips IV ip den trôon kwam, da d’echte miserie tusschn Vloandern en Frankryk begost.

Margaretha van Constantinopel haad de 29stn december 1278 trôonsofstand van Vloandern gedoan voe Gwyde. Je was ton ol 53 jaar oud.

Filips IV, bygenoamd Filips de Schôonn, wilde ’t gezag van ’t Frans keuniengshuus versterkn. Je vocht teegn Iengeland, Vloandern en de katholieke kerke en j’ha styf vele macht. Filips wilde zyn krôondomein vergrôotn in ’t noadêel van ‘t Groafschap Vloandern en je gerakte doadeure in conflict mè de groaf. Gwyde haad ook ol miserie mè de Vlamsche steedn, die ryke kwoamn deur de loaknindustrie, en ossan mo mêer otonomie ipeistn.

Der kwoamn in dien tyd ook mêer en mêer verschilln en spanniengn tusschn ’t patricioat en ’t proletarioat, de leliaarts en de klauwaarts genoemd.

Gwyde probeerde zo vele meugelik de grôte Vlamsche steedn lik Brugge, Yper, Gent, Doornik, Sint-Omoars en Dowoai oender controle te krygn, mo da leidde toet verzet. In 1280 kwoamn der grôte volksipstandn tusschn d’ambachtn en de patriciërs, in Yper de Kokerulle genoemd en in Brugge de Grôte Moerlemoaie.

De Vlamsche steedn woarn ofhankelik van Iengeland voe d’anvoer van under wulle, en ze voendn da de Fransche keunienk hem nie moste moein met under zoakn.

Frankryk was ol van in 1294 in oorloge met Iengeland. Gwyde trok partye vor Iengeland en van 1296 wast ’n in oopnlikke vyandschap mè zyn lêenhêre.

De 7stn januoari 1297 kwoamn Gwyde en Edward I van Iengeland tegoare in ‘t kastêel van Wyndoale voe te klappn. Twi doagn loater liet Gwyde weetn dat ’n Filips nie mèr anveirde ols suzerein. Filips reageerde deur e leger no Vloandern te zendn. De 20stn ogustus wierd er in Bulskamp by Veurne slag geleverd, woaby dan de Vloamiengn verloorn en hêel ’t westelik stik van Vloandern wierd bezet deur de Fransche, die in 1298 were vrede slootn met Iengeland. De klauwoarts, d’ambachtsgildn, trokkn partye voe Gwyde en de Fransche krêegn de steun van ’t stedelik patricioat, de lelioarts.

In 1298 stoend Gwyde ’t groafschap Noamn of an zyn zeune Jan I, en in 1299 wast ’n zodoanig verzwakt deur ol de miserie en den ouderdom, dat ’n in november de regerienge van ’t groafschap Vloandern overdroeg an zyn oudste zeune Robrecht van Béthune.

In 1300 wierdn Gwyde en zyn twi oudste zeuns gevangn gezet, Gwyde in ’t kastêel van Compiègne, Robrecht van Béthune in Chinon en Willem van Crèvecoeur in Issoudun.

Vloandern wierd g’annexeerd en miek nu dêel uut van ’t Frans krôondomein. Filips IV benoemde Jacques de Châtillon toet landvoogd en je liet ol de lêeuwn ip de voandels en woapnschildn vervangn deur lelies.

In 1301 kwoamn de wevers met under leider Pieter de Coninck in ipstand teegn ’t Fransgezind patricioat. Ze woarn kwoad omdan ze zo vele belastiengn mostn betoaln voe ’t bezoek van de keunienk te bekostign. In meie van da joar was Filips IV zyn nieuwe gebiedn kommn bezoekn mè zyn vrouwe Johanna van Navarra. By under bezoek in Brugge haan de patriciërs zo vele geld uut gegeevn en woarn under vrouwn zo ryke geklid da Johanna zei: Ik peisdn da ‘k hier d’ênigste keuniginne woarn.

Pieter de Coninck kost de klauwoarts ipmoakn vor under mêester te moakn van ’t stadsbesteur. Mo Jacques de Châtillon krêeg hulpe van zyn broere, de groaf van Saint-Pol, en olgouwe kostn ze met e leger den ipstand oenderdrukkn.

In meie 1302 wierd er gereageerd mè de Brugse Mettn, en den 11stn juli 1302 versloegn ze ’t Frans leger by Kortryk in de Guldnspoornslag. De klêenzeune van Gwyde van Dampierre, Willem van Gulik, zeune van zyn dochter Maria van Dampierre, speeldeg e grôte rolle in de Guldnspoornslag.

Gwyde van Dampierre stierf in e kerker in Compiègne en j’is begroavn in d’abdye van Flines. Je was 79 joar oud. Zyn zeune Robrecht volgdeg hem ip in Vloandern.