Hertog van Broabant

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken
De Belgische vlagge is gebaseerd ip de drie kleurn van ’t woapnschild van Broabant
Hertog Jan I van Broabant in de Slag by Woeringen (1288)

Den titel Hertog van Broabant is in 1183/1184 gecreëerd gewist deur keizer Frederik Barbarossa van 't Hillig Rôoms Ryk, as compensoasje vo groaf Godfried III van Leuven, omdat ie Jeruzalem hielp verdeedign teegn den Egyptische sultan Saladin.

De keizer verênigde zyn gebiedn, 't groafschap Leuven, 't landgroafschap Broabant, en 't markgroafschap Antwerpn, vo Godfried III zyn oudste zeune Hendrik, die den êestn hertog van Broabant kwam.

In 1190, achter den dôod van zyn voader, kwam Hendrik I ook hertog van Neder-Lotharingen. Moar ip de ryksdag van Schwäbisch Hall verkloarde keizer Hendrik VI, den ipvolger van Frederik Barbarossa, dat 't hertogdom Neder-Lotharingen van nu vôort zo goed of gin gezag mer haad, en da den hertog van Broabant ollêne nog etwa te zeggn haad binn zyn eign gebiedn en rykslêenn. De noame Lothier of Lotryk kwam in gebruuk vo da gebied. Lothier meugt dus nie verward wordn mè Neder-Lotharingen, da vele grodder was.

In 1288, achter de Slag by Woeringen, krêegn d’hertoogn van Broabant ook 't hertogdom Limburg.

't Hertogdom Broabant bestound uut d’Hollandsche provinsje Nôord-Broabant, 't Brussels Hoofdstedelik Gewest, d’hudige Belgische provinsjes Vlams-Broabant, Antwerpn en Woals-Broabant en ’t gebied van Gembloux en Sombreffe in de provinsje Noamn. De belangrykste steedn woarn Brussel, Antwerpn, Leuven, Mechelen, 's-Hertogenbosch, Lier en Breda.


De vôorouders van d’hertoogn van Broabant[bewerkn | brontekst bewerken]

Den êestn mè zekerheid gekende groaf van ‘t groafschap Leuven en stamvoader van de Leuvense groavendynastie, was Lambert I van Leuven, zeune van Adela van Leuven en Reginar III van 't Huus Reginar (of de Reiniers), 'n belangryke oadellikke familie in Lotharingen binst de 10e êeuwe.

Round 985–990 trouwde Lambert I mè Gerberga van Lotharingen, gravinne van Brussel en dochter van Karel van Neder-Lotharingen. Doadeure wierd et groafschap Leuven verênigd met et groafschap Brussel, dat e stik was van de Broabantgouwe.

Groavn van Leuven en Brussel[bewerkn | brontekst bewerken]

  • 1003-1015 : Lambert I (met den Board)
  • 1015-1038 : Hendrik I, zyn zeune
  • 1038-1040 : Otto, zyn zeune (nie zeker)
  • 1040-1054 : Lambert II, zeune van Lambert I
  • 1054-1079 : Hendrik II, zyn zeune
  • 1079-1095 : Hendrik III, zyn zeune

't Gebied tusschn den Dender en de Zenne van de Broabantgouwe was e Paltsgroafschap van Lotharingen. Achter den dôod van paltsgroaf Herman II van Lotharingen in september 1085, wierd et in lêen gegeevn an groaf Hendrik III van Leuven ounder de vorm van e landgroafschap.

Groavn van Leuven en Brussel en landgroavn van Broabant[bewerkn | brontekst bewerken]

  • 1085/86-1095 : Hendrik III
  • 1095-1128 : Godfried I, zyn broere

In meie 1106 kwam Godfried I van Leuven ook hertog van Neder-Lotharingen (Godfried V) en markgroaf van 't markgroafschap Antwerpn.

Groavn van Leuven en Brussel, landgroavn van Broabant, hertoogn van Neder-Lotharingen[bewerkn | brontekst bewerken]

  • 1106-1128 : Godfried I
  • 1128-1141 : Godfried II, zyn zeune
  • 1141-1190 : Godfried III, zyn zeune. Je trouwde in 1155 mè Margaretha van Limburg vor ’n ende te moakn an de stryd tusschn Leuven en ’t hertogdom Limburg (nu in de provinsje Luuk). Achter heur dôod in 1172 ist ie hertrouwd met Imena, e dochter van Lodewyk I, de groaf van Loon.

Hertog van Broabant[bewerkn | brontekst bewerken]

’t Woapnschild van d’hertoogn van Broabant

Hertoogn van Broabant en Lothier[bewerkn | brontekst bewerken]

  • Hendrik I (1183/1184-1235), êestn hertog van Brabant, zeune van Godfried III van Leuven en Margaretha van Limburg.
  • Hendrik II (1235-1248), zyn zeune
  • Hendrik III (1248-1261), zyn zeune
  • Hendrik IV (1261-1267), zyn zeune
  • Jan I (1267-1294), zyn broere

Ounder Jan I krêegn d’hertoogn van Broabant ook 't hertogdom Limburg, achter de Slag by Woeringen in 1288.

Hertoogn van Broabant, Lothier en Limburg[bewerkn | brontekst bewerken]

  • Jan I (1288-1294), twidde zeune van Hendrik III.
't Woapnschild van d'hertoogn van Broabant en Limburg

Je trouwde in 1273 mè Margaretha van Dampierre, dochter van de Vlamsche groaf Gwyde van Dampierre en Mathilde van Béthune. Zyn êeste vrouwe, Margaretha Capet, e dochter van Lodewyk IX van Frankryk, was in 1271 gestorvn, e joar achter under trouw. Zyn dochter, Margaretha van Broabant, trouwde in 1292 mè Hendrik VII van 't Huus Luxemburg, die in 1308 Rôoms Duutsche keunienk en in 1312 keizer van 't Hillig Rooms Ryk kwam.

  • Jan II (1294-1312), zyn zeune
  • Jan III (1312-1355), zyn zeune
  • Johanna van Broabant (1355-1406), zyn dochter (tout 1383 tegoare met heur twidde vint Wenceslas I van Luxemburg). Heur êeste vint was groaf Willem II van Henegouwn ook Willem IV van Holland van 't Huus Avesnes. Heur zuster Margaretha van Broabant trouwde mè Lodewyk van Male, groaf van Vloandern, en heur zuster Maria mè Reinoud III van Gelre. Johanna heur twi schonbroers betwistegn heur erfipvolgienge, wa da ’t begun was van de Boabantsche Successieoorloge (1356-1357).

Den hertog van Bourgondië Filips de Stoutn liet in 1390 zyn vrouwe Margaretha van Male (dochter van Johanna heur joungere zuster Margaretha en Lodewyk van Male) erkennen as erfgenoam. In 1414 wierd under twidde zeune Antoon, de joungere broere van Jan zounder Vrees en Margaretha van Bourgondië, anveird as ruwoard (regent) in Broabant. Achter Johanna heur dôod in 1406, erfde Antoon ’t hertogdom Broabant, Lothier en Limburg.

Huus Bourgondië[bewerkn | brontekst bewerken]

't Woapnschild van d’hertoogn van Broabant van 't Huus Bourgondië

Huus Habsburg[bewerkn | brontekst bewerken]

In 1543 kost Keizer Karel V, met et Verdrag van Venlo, Gelre en Zutphen by zyn gewestn voegn. Van da joar wordn de Nederlandn de Zeventien Provinciën genoemd en kwam 't hertogdom Broabant êen van de zeventiene. Den term wordt gebruukt vo de periode van 1543 tout 1581 (Plakkaat van Verlatinghe). Met et Verdrag van Augsburg van 26 juni 1548 kost ie verkrygn dan de Zeventien Provinciën as êen stoat anzien wierdn, en met de Pragmatieke Sanctie van 4 november 1549 wierd er bepoald dan ze ossan mostn tegoare bluuvn ounder êen keunienk, on ze overg’erfd wierdn. In 1555 dêed ie ofstand vo zyn zeune Filips.

  • Filips IV (Filips II van Spanje) (1555-1598)

Broabant komt ounder de Spoansche Nederlandn. In 1568 begunt de Tachtigjoarign Oorloge.

  • Frans van Anjou (Valois) (1582-1584)

’t Hertogdom Broabant komt tydelik ounder Frans, den hertog van Anjou, achter ‘t Plakkaat van Verlatinghe (1581), woaby da Filips II van Spanje ofgezet wierd. Frans van Anjou was de joungste zeune van keunienk Hendrik II van Frankryk en Catharina de' Medici, en de joungere broere van de Fransche keuniengn Frans II, Karel IX en Hendrik III.

By de Vrede van Münster in 1648 gaf Filips IV van Spanje Stoats-Broabant (d’hudige Hollandsche provinsje Nôord-Broabant) an de Republiek der Zeevn Verenigde Provinciën. 't Zuudn blêef ounder Spoansche heerschappye.

By de Vrede van Utrecht (1713) wierd Filips van Anjou erkend as keunienk Filips V van Spanje, ip vôorwoarde dat ie gin keunienk van Frankryk zou zyn. De Spoansche Nederlandn die were no den Oostnrykschn tak van ’t Huus Habsburg giengn, kwoamn nu de Ôostnryksche Nederlandn, ounder keizer Karel VI.

  • Karel IV (Keizer Karel VI) (1713-1740)

Huus Habsburg-Lotharingen[bewerkn | brontekst bewerken]

Herlevienge van den titel[bewerkn | brontekst bewerken]

Huus Saksen-Coburg en Gotha[bewerkn | brontekst bewerken]

Woapnschild van Philippe & Mathilde, hertog en hertoginne van Broabant

Olhoewel da Nôord-Broabant, ton e stik van 't historisch hertogdom, nu in Holland (Nederland) ligt, wordt den titel van hertog van Broabant, achter d’iprichtienge van 't keunienryk België, gegeevn an de krôonprins die e zeune van de keunienk van België is. Den êestn hertog van Broabant van 't Belgisch keuniengshuus was Leopold II, zeune van den êeste keunienk, Leopold I.

  • Leopold II (1840-1865), zeune van Leopold I
  • Prins Leopold (1865-1869), zeune van Leopold II
  • Leopold III (1909-1934), zeune van Albert I
  • Boudewyn I (1934-1951), zeune van Leopold III
  • Philippe I (1993-2013), zeune van Albert II
  • Prinsesse Elisabeth (2013-nu), dochter van Philippe I

Huus Bourbon[bewerkn | brontekst bewerken]

Den titel Hertog van Broabant is ook êen van de titels van de Spoanse Krône.

  • Juan Carlos I, keunienk van Spanje

Kykt no de titels van Juan Carlos van Spanje.