Keun
Uit Wikipedia
| Keun | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||
| Taxonomische indêlienge | |||||||||||||
|
|||||||||||||
| Sorte | |||||||||||||
| Oryctolagus cuniculus Linnaeus, 1758 |
|||||||||||||
 Verspreidiengsgebied wild keun |
E keun of konyn (Kortryk) (in 17de eeuws West-Vlams conin) is e zoogbêeste, dat in de orde van de oaze-achtigen zit. 't Ziet er ruwweg gezien e bitje uut lik e knoagdier, moa 't is dus nie van die orde. E keun is d'enigste sôorte in 't geslacht Oryctolagus. 't Wordt dikkers voe uusdier g'oudn.
Qua grotte zit e keun tusschn de echte oazen en de fluutoazen in. D'achterpôotn van 't keun zyn in veroudienge vele korter dan dedie van d'oazn, moa langer dan dedie van de fluutoazen. De buuk is blêker va kleur dan de rik, en dikkers wit van kleur. Ook an 'n ounderkant va z'n steirt en z'n pôotn is'tn wit. E keun it plantoardige voedienge, en j'it ook z'n eigen kuttels ip (caecotrofie). 't Vintje wordt ne keunebuk genoemd, en 't vrouwke een keunemoere. Van sommigste minschn wordt er ook gezeid da ze kwêekn lik de keuns: da wil zeggn da ze ol veel jounges ein.
In de vôrige 2 êeuwn wos de klêenschoalige konynekwêek en middel om de armere bevolkienge an en extra verdienste t'elp'n en an goekôop vlêes. De velln (pels) vormdn ôok ne klênen markt: via de konynemesjangs werdn de velln verkocht voe der konynefraks en -wanten van te moakn. In 't Ancien Régime was de keunekwêek verboodn. Ge viendt er nievers meldinge van in bronn lik staten van goed.
Anno 2006 is de konynekwêek in Vloanderen nie grôot ne mêe; ier en doar ne particulier en en poar beroepskwêkers. In West-Vloandern ist er nog een grôte en oude keunekwekery: Kerkepolder in het dorp met de toepasselike name Moere.
"Konyn met preumn" en "Konyn met bruun bier" zyn typisch Vloamsche gerechtn.
Kenyns zyn vrêed kwestboar vôor myxomatose en VHS.
[bewerkn] Keunevlees
Keunevlees wordt gekenmerkt deur z'n blêek en mager vlees. 't Enigste vet dat er is, ip de schoern en round de niern kun je der azo of snyen. De VLAM makt ton ook terecht reclame voe keunevlees met ne slogan "Konijn, gezond en fijn". In geval da je moste twyfeln of da je ginnen haze vast et: hazevlees gaat van kleur no de paarse kant a't ves is, en ne keer dat 't gestoofd is, kleurt het gelik zwartachtig, beist da keunevlees assan blêek is, zowel ves als gerêed gedaan.
[bewerkn] Recept
In Vloandern is keunevlees surtout bekend als "keun me pruum" of "keun me bier". Da latste beantwoordt meêst an de "standaardsmake". Keun me pruum is eerder zoete.
Voe keun me bier begun je best met een andjoentje of tweê in broksjes te snyen en te stoven. Beist bradt je in een panne al de stikken van 't keunevlees. Ge bradt ze schone bruun langs alle kanten. Ton zet je ne stoofpot ip 't vier, smyt er een bitje beuter of olie in, en ge smyt al de stikken keunevlees in de stoofpot, en smyt er de gestoofde andjoentjes over. Ton giet je in de stoofpot een flassche bruun bier. Da mag tafelbier zyn. Leffe en Duvel zyn even goed. Met kriek moe je 't nie proberen want ton wordt je vlees te droge. Voe de nissigheid en de bindienge van de sose leg je van boven ip 't vlees een stutte wo da je mostaard ip gesmêêrd et.
Ton doe je 't deksel ip de pot, en lat em ip een kleên viertje staan voor oungeveer een eure nolf. Vaneigens da je best nie te verre weg lopt (veiligheid!), en da je nelfantyd ne keêr an de pot schudt.
Aje an de smoake van 't midden-ôostn of Kreta zyt, ton kund'je zelfste recept proberen me en poar schellen pennepisse in en nog en bitje kanêle.
