Ounderdjoarigen ôorlog
Uit Wikipedia
Den Ounderdjoarigen ôorlog e ne stryd tusschen de Iengelsche en de Fransche, en te vo‘t grootste gedêelte uutevochtn gewêst in Vrankryk. Officiel et et moa geduurd van 1337 tot 1453, moa eigentlik was 't ol vêle vroegr ambras.
[bewerkn] Oanleidinge
‘t Es ollemoale begunn ton dat den ertog van Normandië, Willem den Veroveroare, Iengeland et kunnen verovern na de Slag by Hastings. Z’en ton achteraf Normandië en Iegeland moetn verdêeln tusschn de twêe erfgenoamn, moa de keunienk van Iengeland wo ni content. Y at geirn ook Normandië d'r by ged. Mo ton et de Iengelse keunienk de Slag by Bouvines verloorn et moest y Normandie teruggeevn oan de Fransche.
Oundertusschn at Eleonora van Aquitanië een huwelyk geslootn me den Iengelsche keunienk en alzo addn d'Iengelsche al bykanst een grôtere party van 't land oas de Fransche keunienk zelve. Up a bepoalde momente stervn de drie zeunn van de Fransche keunienk. De trone passirt noar een nêve van de Fransche keunienk, moar Edward III, de keunienk van Iengeland, die es getrouwd mêe de dochter van den vorigen keunienk, peist dat y keunienk van Vrankryk moeste zyn. Als de Fransche keunienk den titel van ertog van Guyenne afnimt van d'Iengelsche keunienk is de moate vol: Iengeland verkloart de ôorlog en pretendeert de Fransche krone.
De keunienk van Vrankryk es nie vrêe schuw omdat y peist dat y toch den sterkstn es. Moar op die momente verliezn de Fransche slag na slag. Ze zyn nie oangepast aan de boogschutters van d'Iengelsche, en under peirdelegers sneuveln by oopn. 't Ziet er bykanst nog slechter uut als ook de Bourgondische Ertoogn under nog ne kêer goan moein. Op et toppunt van de stryd en de Fransche bykanst alles verloorn. Parys es ounder belêgerienge van de Bourgondische ertog Jan zounder Vrees. Jan zounder Vrees es echter op de cruciale momente om het leevn gebroacht.
[bewerkn] 't Ende
Up a bepoalde momente komt er e boeredochter, Jeanne d'Arc, na voorn die peist da ze angesprookn es deur God om Vrankryk te bevryen. Z'attakeert d'Iengelsche en zorgt er voorn dat er een nieuwe keunienk wordt gekroond in Reims. Op die momente start er ook een guerillastryd in Bretagne. De doagn voor d'Iengelsche zyn geteld, en ook de Bourgondisch Ertog Filips sluut vrede met de keunienk van Vrankryk. Oewel Jeanne d'Arc zal wordn gearresteerd en verbrand in Rouen, kunn de Fransche d'Iengelsche definitief verdryvn in 1453.
