Viertorre (Blanknberge)
Uit Wikipedia
De viertorre van Blanknberge stoat an de westkant van de zêedyk.
Inoud |
[bewerkn] Geschiedenisse
De Blanknbergsche viertorre wordt vo ‘t êest vermeld in 1337. Je stound ton in ’t ôostn van de stad. Ofbeeldingn of têkeningn uut die periode zyn d’r nie, moa wel uutgoavepostn van de stadsrekeningn. In 1394 ist er deur ‘t stadsmagistroat een primitieve viertorre of "viermast" ipgericht. Je stound in ‘t ôostn van de kerkstroate van nu, te middn van de dunen. ‘t Was een poale, deur keetns rechteg’oudn, mè zwoare stêens d’r round. Boven ip de poale wast er een simpele vierkante lanteirn angebrocht mè doarin "een eerdene vierpanne" (een panne in eirdewerk) met een lamet of wiek, gemakt van touwe en lynwas. Iedern dag teegn den oavend kwoamn d’r twêe oude visschers, tegoare met een scheepsknecht, vo de lanteirn an te steekn. Ze brochtn een pulle mee gevuld met e mingsel van olie en reuzel. De scheepsknecht klemdege ton ip de mast, vuldege de vierpanne en stak de wiek an. ’t Ounderoud van de viermast viel ten laste van de visschers, die doarom verplicht woarn van viergeld te betoaln.
Loater is de viermast vervangn deur een torre in stêen, woarin dat er vo brandstoffe strooi gebruukt wierd, vo lucht te geevn. In de geschriftn kun j’ook leezn da temmerman Jan de Juede in 1421 werktege an de vierboete, en boutn, noagels en ankers leverde. Ook da de stad in 1442 Cornelis Godewaert betoaldege vo ‘t ipkuuschn van d'assche. ’t Is vaneigns nie te verwoundern dat ‘t stookn van strooi en out, vele brandgevoar meebrocht. Regelmoatig brandege de torre uut. In 1484-85 is ‘t boovnste dêel vernieuwd achter e brand. Michiel van Langhemaere vernieuwdege nog e kêe de kappe in 1524 moar in 1526 brandege de torre helegans of.
De metsers Pier Ketele, Jacob Kint en Michiel Langhemaere reisdegen noar Ostende en Nieuwpoort vo doa te kykn noa de vierboetn en ton dezelfstn te bouwn in Blanknberge. Een poar joar loater in 1537 wast er were brand en in 1555 wierd de viertorre were lêlik toegetoakeld. De Brugsche metser Jerome van der Beke brocht 1800 bakstêens en 25 werkdoagn in rekeninge vo ‘t erstel. Moa tien joar loater was 't were van dadde en d’r wierd were e nieuwe torre gebouwd.
De torre stound er nog moa in 1556, of de woatergeuzn begostn de zêe en de kust ounveilig te moakn. Achter de zomer van 1572 ountscheeptn ze vanuut Vlissingn in Blanknberge en ‘t Brugse Vrye. Die periode was een rampe vor uze gewestn.
’t Is moar in de Oostnryksche periode dat er were geschriftn gevoundn zyn over e viertorre (1771). De bouwheer was de stad Blanknberge en de kostprys was 29 pound. Moa ’t zagt er noar uut da de nieuwe viertorre een gevoar was vo de visschersstad omda de vierboete in de dunen stound rechte teegnover de stad. Omdat er al e grôte brand gewist was in 1719, woarn d’r verschillige menschn die klacht indiendn by burgemeester Pollet. Burgemêester en scheepnen voundn de klachtn geground en beslistn ip 14 meie 1772 de vierboete te verplatsn, meer ôostwoarts van de visscherswyk. Die viertorre is verzekers deur den oorloge in 1795 in ounbruuk gerakt en hêlegans vervalln.
In 1810 wierd er ip bevel van Napoleon een versterkte torre gebouwd in de dunen ter oogte van de casino van nu. ‘t Was gin viertorre moa je wierd loater doavoorn gebruukt. Napoleon wildege een fort in de dunen met de bedoelinge vo de Ingelsche scheepn te bespiedn en van de kust weg t’oudn. ‘t Is ounder ‘t bestier van d'Ollanders dat er in 1817 ip ‘t fort een lucht gezet is. Die viertorre blêef in gebruuk tout 1872.
By den anleg van d'oave van Blanknberge (1863-71) liet ‘t Ryk in 1870 een nieuwe viertorre neffest d'oavegeule bouwn. ‘t Was een achtoekige torre, 17 m oge in Boomsche bakstêen me meurn van 1,5 m dikke. Van ounder was ‘t verbluuf van de viertorrewachter en een stoapelplekke vo materioal. De torre teldege 121 trappn en de lanteirn kwam van 't Ingelsche Birmingham. Ip 1 juli 1895 is de vaste lucht van de viertorre vervangn deur e knipperlucht, die om de 15 secondn knipperde.
In 1944 is die viertorre vernield deur de Duutschers (Twidde Weireldoorloge).
De viertorre van nu is vo ’t êest gebruukt in 1950. De latste viertorrewachter is gestorvn in 1970. Noadien zyn d'r nog twêe ipzichters angesteld die allêne moa belast woarn me ’t ounderoud van ‘t gebouw, want de luchtn wierdn ton al bediend vanuut Zêebrugge.
[bewerkn] Zêegenootschap
't Zêegenootschap, een club die gepassioneerd is deur 't leevn ip zêe krêeg in 1994 de toeloatinge vor een "zêemuseum" en "nautisch en didactisch informoatiecenter" ip te richtn in 't viertorregebouw. D'r angt ook een gedenkploate vo weireldzeiler Staf Versluys en 'n ipschrift ter êre van Jacques Brel, leeftydgenoot van Versluys met de zelfste passie vo zeiln.
[bewerkn] Externe koppelienge
[bewerkn] Bronne
Danny De Soete
