West-Germoans

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken
West-Germoans
Toalfamilie Indo-Europees
Daterienge
Periode 2e eeuwe - 5e eeuwe n.C.
Voorloper Oergermoans
Upvolger(s) Oudfries, Oudiengels, Oudoogduuts, Oudnederlands, Oudsaksisch

Et West-Germoans (ca. 200 n.C. - ca. 400 n.C.) es de uutgestorvn toale die an 'n oorsproung lag van de West-Europeesche Germoansche toaln van vandoage. Dienen term, West-Germoans, es ook gebruukt lik verzoamelnoame vo die toaln.

Et West-Germoans es geëvolueerd uut et Oergermoans, de oorsprounkelikke eeneindstoale van olle Germoann.

Toalkundige innovoasjes[bewerkn | brontekst bewerken]

In de 2e eeuwe n.C. èt et Germoans van de meest zuudwestelikke Germoansche stammn en poar toalkundige vernieuwiengn gekend die 't Oost- en Noord-Germoans nie of in mindere moate gekend èn.

OerGm. /z/ → WGm. /r/
Got. auso ↔ OI ēare, OOD ōra (ore)
Got. dius ↔ OI dēor (beeste)
OerGm. /eu/ → WGm. /io/
OerGm. *beudan, *deup, *kneu → OS biodan, diop, knio (biedn, diepe, knie)
OerGm. /ð/ (stemebbende dentoale fricatief) → WGm. /d/
ON gōdhr ↔ OI gōd (goed)
ON mōdhir ↔ OI mōdor (moeder)
OerGm. /lth/ → WGm. /ld/
Got. wiltheis ↔ OI wilde (wild)
Got. gulþ ↔ OI gold (goud)
nieuwe tweeklankn (diftoungn) vanuut combinoasjes van simpele klienkers mè OerGm. /jj/ en /ww/
Got. waddjus ↔ OI wæg (meur)
ON hryggva ↔ OI hrēowan (rouwn)
geminoatie (verdubbelienge) van medeklienker voor /j/, /r/ of /l/
Got. satjan ↔ OS settian (zettn)
Got akrs, ON akr ↔ OS akkar (akker)


Legende
OerGm. = Oergermoans, WGm. = West-Germoans, Got. = Gotisch, OI = Oudiengels, ON = Oudnoors, OOD = Oudoogduuts OS =Oudsaksisch.
* voor e word wilt zeggn da da word deur e gebrek an overgeleverd materioal toalkundig gereconstrueerd es

West-Germoansche toaln[bewerkn | brontekst bewerken]

't Gebruuk van West-Germoansche toaln in Europa.

D'r zyn twee toalgroepn binn et West-Germoans.

Anglo-Fries
bestoat uut et Iengels en et Fries
Zuud-Germoans of Continentoal-Germoans
bestoat uut de Nederfrankische, Nedersaksische en Oogduutsche toaln en streektoaln

Toalkundige vernieuwiengn[bewerkn | brontekst bewerken]

De West-Germoansche toaln die an de Noordzee loagn, èn in d'eeste eeuwn n.C. veranderiengn oundergoan die de meer zudelikke Germoann in et binnenland nie gekend èn. Die toalkundige vernieuwiengn stoan bekend lik d'Ingveoonsche klankverschuviengn.

Vanof de vierde eeuwe èt er em by de meest zudelik geleegn Germoann die round d'Alpn weundn e serieuze klankverschuvienge voorgedoane, de twidde Germoansche of Oogduutsche klankverschuvienge. Dat èt geresulteerd in e voddere upsplitsienge van et continentoal Germoans.

Letterkunde[bewerkn | brontekst bewerken]

Uut de West-Germoansche periode zyn d'r gin tekstn overgeleverd gewist, mè uutzounderienge van en andvul runen woavan d'interpretoasje problemoatisch es.

Voddere evoleusje[bewerkn | brontekst bewerken]

Deur de grote volksveruuziengn en emigroasjn van de volkern up et continent binst 'n eestn ilt van 't eeste millennium ountstoundn d'r verschillende variantn binn et West-Germoans. Vanof de 5e eeuwe n.C. keun je spreekn van