Naar inhoud springen

Gebruker:Kannotbot/Concept Belgie

Van Wikipedia
België
Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien
Officiële noameKeuninkryk België
NoameBelgië
Inheemse noameKoninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien
ÔofdstadStad Brussel
Grôotste stadBrussels Oofdstedelik Gewest
Officiële toalnNederlands, Frans, Duuts
InweunersBelgn
BestuursvormFederoale parlementaire constitutionele monarchie
ParlementFederoal Parlement
SénaotSenoat
KoamerKoamer van volksvertegenwoordigers
Léederschap
StaatshôofdMonarch
Léeder 1Filip
RegeringshôofdÊeste Minister
Léeder 2Bart De Wever
Geografie
Oppervlakte (km²)30.689
Oppervlakte (mi²)11.849
Woater (%)0,64 (2022)
Coördinootn🌍 50°51′N 4°21′O
Demographié
Bevolkienge11.825.551
Volkstellienge joar2025
Bevolkiegsdichtheid385
Ethnische groepn* 86,1% Belgn
    • 64% Belgische achtergrond
    • 22,1% buutnlandse achtergrond
13,8% nie-Belgn
Religie* 59% gin religie
  • 34% Christendom
    • 31% Katholicisme
    • 3% ander christelik
  • 6% Islam
  • 1% ander
Economie
BBP (KKP)$889,833 miljard
BBP joar2025
BBP per persôon$75.187
Nominoal BBP$689,364 miljard
Nominoal BBP/pp$58.248
Gini-coëfficiënt24,9
Menselike ountwikkelienge0,951
Nationoale leuzeEendracht maakt macht, L'union fait la force, Einigkeit macht stark
Nationoal volksliedDe Brabançonne, File:La Brabançonne.oga
Geschiedenisse
OunafhankelikheidOunafhankelikheid
Vanvan 't Verenigd Keuninkryk der Nederlandn
Ounafhankelikheid4 oktober 1830
Erkend19 april 1839
Federoale stoat1970
MunteEuro (€)
MuntcodeEUR
TydzoneCET
Rydt ipRechts
Landcode+32
Internetdomein.be

België, ; Belgique ; Belgien }} officieel 't Keuninkryk België, ; link=no ; link=no }} is e land in Nôordwest-Europa. Gelegen in e kustvlakte die bekend stoat als de Lêge Landn, wordt 't begrensd deur Nederland in 't nôordn, Duutsland in 't ôostn, Luxemburg in 't zuudôostn, Vrankryk in 't zuudn, en de Nôordzêe in 't westn. 't Land dêelt ook e zêegrenze met 't Verênigd Keunienkryk in 't nôordwestn. België besloat een oppervlakte van 30.689[1]">bron</ref> en et e bevolkienge van mêer of 11,8 miljoen;[2]">bron</ref> zyn bevolkiegsdichtheid van 383 stoat 22ste in de weireld en zesde in Europa. Den ôofdstad en de grôotste metropoolregio is Brussel andere grôote steedn zyn Antwerpn, Gent, Charleroi, Luuk, Brugge, Noamn, en Leuven.

België is een parlementaire constitutionele monarchie mè een complex federoal systeim da gestructureerd is ip regioale en toalkundige groendn. 't Land is verdêeld in drie styve autonome gewestn:[3] 't Vlams Gewest (Vloandern) in 't nôordn, 't Woals Gewest (Wallonië) in 't zuudn, en 't Brussels Oofdstedelik Gewest in 't middn.[4] België is ook 't huus van twêe grôte toalgemeenschappn: de Nederlandstoalige Vlamsche Gemêenschap, die oungeveer 60 percent van de bevolkienge uutmakt, en de Fransstoalige Fransche Gemêenschap,</ref>

die oungeveer 40 percent van de bevolkienge uutmakt; een klêne Duutstoalige Gemêenschap, die oungeveer êen percent van de bevolkienge besloat, bestoat in de Ôostkantongs. De toalkundige diversiteit van België en de doaraan gekoppelde polletieke conflictn zyn weerspeigeld in 't complex systeim van besteur, da bestoat uut zes verschillende regeriengn. België is een ountwikkeld land mè een geavanceerde hogelôon-economie. 't Is êen van de zes stichters van de Europese Unie, mè Brussel als oofdstad die fungeert als de de facto oofdstad van den EU, woar da de officiële zetels van de Europese Commissie, de Road van de Europese Unie, de Europese Road, en êen van de twêe zetels van 't Europees Parlement (den andern is Stroatsburg) gevestigd zyn. Brussel is ook 't oofdverbluuf van vele grôte internasjonale organisasies, lik de NAVO.

In den oudheid wierd 't hudige België gedomineerd deur de Belgae vôordat 't in de middn van de êeste êeuwe v.Chr. wierd ingelyfd by 't Romeins Ryk. Gedurende de Middelêeuwn blêef België deur zyn centroale liggienge relatief welvoarend en verboundn mè zyn grôtere buurlandn, zowel commercieel als polletiek; 't makte dêel uut van 't Karolingisch Ryk, 't ipvolgende Illig Rôoms Ryk, en loater de Bourgondische Nederlandn. Achter 't besteur deur de Spoansche Habsburgers (1556–1714), de Ôostnryksche Habsburgers (1714–1794), en 't Revolutionair Vrankryk (1794–1815), wierd 't grotste dêel van 't modern België ingelyfd by 't Verenigd Keuninkryk der Nederlandn achter 't Congres van Wenen in 1815. Êeuwnlank betwist en gecontroleerd deur verschillige Europese machtn bezorgdn België de bynoame "'t Slagveld van Europa",[5] een reputoasje die in de 20ste êeuwe nog versterkt wierd deur de twêe weireldoorloogn.

Een ounofhankelik België wierd ipgericht in 1830 achter de Belgische Revoluusje. In de 19de êeuwe was 't êen van de êeste dêelnemers an den Industriële Revoluusje,[6][7] en 't êeste land in continentoal Europa da geindustrialiseerd raakte.[8] Teegn 't begun van de 20ste êeuwe bezat 't verschillige kolonies, in 't byzounder Belgisch-Congo en Ruanda-Urundi,[9]</ref>

die ounofhankelikheid krêegn tusschn 1960 en 1962.[10] De twidde elft van de 20ste êeuwe wierd getêeknd deur stygnde spanniengn tusschn de Nederlandstoalign en de Fransstoalign, angevierd deur verschilln in polletieke cultuur en de ounelyke economische ountwikkelienge van Vloandern en Wallonië. Dit et geleid tot verschillige verstrekkende stoatshervormiengn, woaroender den overgank van een êenheidsstoat noa een federoale structuur tusschn 1970 en 1993. De spanniengn bluuvn bestoan teegn den achterground van de deurgande hervormiengn; 't land wordt geconfronteerd mè een sterk separatistisch gevoelen by de Vloamiengn, contoversiële toalwetn,[11] en een gefragmenteerd polletiek landschap da leidde tot een record van 589 doagn zounder een regeriengsvormienge achter de federoale verkeziengn van 2010.[12]

Geschiedenisse

[bewerkn | brontekst bewerken]

Oudheid

[bewerkn | brontekst bewerken]
Gallia Belgica ten tydn van de veroverienge van Gaul deur Julius Caesar in 54 v.Chr.

In zyn verslag van de Romeinsche inval in Gaul, merkte de Romeinsche leider Julius Caesar ip da de ôorsproenkelyke Belgen 't nôordelyk dêel van Gallië beweundn, uutgestrekt van de riviern de Seine en Marne toet an de Reyn.[13] Z' beweundn doadeure 't grotste dêel van 't modern België, en belangryke dêeln van Vrankryk, Nederland, en Duutsland. Je beschreef de Belgen als de dapperste van de Galliërs, en je schreef da toe an under ofstand toet de Romeinsche Provincie, 't minimaal contact mè koopmans die luxegoedern invoerdn, en under oendervoeiende oorloge mè de noaburige Germaansche stammn an den overkant van de Reyn.[14][15] Binn die brede regio verwees Caesar noa e specifiek gebied als "Belgium", da polletiek dominant was en geleegn was in wa da nu nôordelyk Vrankryk is.[16]

't Modern België, t'hope mè de noaburige regio's van Nederland en Duutsland, komt overêen mè de gebiedn van de mêest nôordelyke Belgische stammn, woaroender de Morini,</ref>

Menapii,</ref>
Nerviërs,</ref>
Germani Cisrhenani,</ref>
en Aduatuci. Julius Caesar beschreef die stammn als byzoender oorlogsgezind en economisch oenontwikkeld, en je merkte under verwantschap ip mè de Germaansche stammn ten ôostn van de Reyn.[17] Bovendien was 't gebied roend Arlon in 't zuudn van België dêel van 't groendgebied van de machtige Treveri-stam, wiens landn uutstrektn toet in 't hudige Luxemburg en anliggende regio's van Vrankryk en Duutsland.[18]

Achter de veroveriengn van Caesar wierd Gallia Belgica de Latynsche noame voe e grôte Romeinsche provincie die 't grotste dêel van Nôord-Gallië omvatte, inclusief de landn van de Belgen en de Treveri. Achterof wierd Romeins Belgica verdêeld in twêe dêeln, en de regio's dichter by de grenze van de lêgere Reyn, lyk 't ôostelyk dêel van 't modern België, wierdn ipgenoomn in de grenzeprovincie Germania Inferior.[19][20] Toen da 't centroal bestier van 't West-Romeins Ryk inêenstortte, wierdn de provincies Belgica en Germania beweund deur e mienglienge van Romeinsche bevolkiengn en Germaans-sprekende Frankn, die de militaire en polletieke sfeern begostn t' overheersn.[21]

Middeleeuwn

[bewerkn | brontekst bewerken]

Tiedens de vuufde êeuwe kwam 't gebied ounder 't bewind van de Frankische Merovingische keuniengn, die êest e keunienkryk stichttn over de Romeinsche bevolkienge in wa da nu nôordelik Vrankryk is, en ton de andere Frankische keunienkrykn veroverdn. Tiedens de achtste êeuwe kwam 't ryk van de Frankn ounder 't bewind van de Karolingische dynastie, wivan da 't machtscentrum 't gebied omvatte da nu ôostelik België is.[22] Over de êeuwn êene wierd 't op vele maniern verdêeld, moa 't Verdrag van Verdun in 843 verdêelde 't Karolingisch Ryk in drie keunienkrykn wivan da de grenzn e bluuvnde invloed adn ip de middeleeuwsche polletieke grenzn. 't Mêeste van 't modern België lag in 't Middnryk, loater gekend als Lotharingen, moa 't kustelik groafschap Vloandern, ten westn van de Schelde, kwam 't nôordelikste dêel van West-Francië, de vôorganger van Vrankryk. In 870 in 't Verdrag van Meerssen kwoamn de moderne Belgische landn ollemoale voe e periode by 't westelik keunienkryk, moa in 880 in 't Verdrag van Ribemont kwam Lotharingen ounder de bluuvnde controle van 't ôostelik keunienkryk, da 't Illig Rôoms Ryk kwam. De eern en bisdommn langs de "Mark" (grenze) tusschn de twêe grôte keunienkrykn onderieldn belangryke verbiendiengn tusschn makoar. Byvôorbeeld, 't groafschap Vloandern breidde uut over de Schelde in 't ryk, en wierd gedurende verschillnde periodn bestierd deur dezelfste eern als 't groafschap Enegouwn.

In de dertienste en vêertienste êeuwe bloeide de loakenniveringe en den andel surtout in 't Groafschap Vloandern en 't kwam êen van de rykste gebiedn van Europa. Die welvoart speelde e rolle in conflictn tusschn Vloandern en de keunienk van Vrankryk. Bekend is da de Vlamsche milities e verrassingsoverwinnienge boektn by de Guldnspoornslag teegn e sterke macht van te peird zittnde ridders in 1302, moa Vrankryk kreeg rap were controle over de rebellerende provinsje.

Bourgondische en Habsburgse Nederlandn

[bewerkn | brontekst bewerken]
De Bourgondische Stoat van Karel de Stoutn in de 15e êeuwe

In de 15e êeuwe nam de Hertog van Bourgondië in Vrankryk de controle over Vloandern, en van doa uut begost 'n 't grotste dêel van wa da nu de Benelux is, te verênign, de zoogenoamde Bourgondische Nederlandn.[23] "Bourgondië" en "Vloandern" woarn de êeste twêe gemêenschappelikke noamn die gebruukt wierdn vo de Bourgondische Nederlandn, die de vôorganger woarn van de Ôostnryksche Nederlandn, de vôorganger van 't moderne België.[24] De verênigienge, die technisch gezien tusschn twêe keunienkrykn lag, gaf de streke economische en polletieke stabiliteit wa da leidde tout e nog grottere welvoart en artistieke scheppienge.

Gebôorn in België, was de Habsburgsche Keizer Karel V den erfgenoam van de Bourgondiërs, moar ook van de keunienklikke famieljes van Ôostnryk, Castilië en Aragon. Met de Pragmatieke Sanctie van 1549 gaf 'n de Zeventien Provinciën mêer legitimiteit als e stabiele êenheid, in plekke van ollêne moar e tydelike persôonlikke unie. Je vergrôotte ook den invloed van die Nederlandn over 't Prinsbisdom Luuk, da blêef bestoan als e grôte semi-ounofhankelike enclave.[25]

Spoansche en Ôostnryksche Nederlandn

[bewerkn | brontekst bewerken]

De Tachtigjoarign Oorlog (1568–1648) wierd uutgelokt deur 't beleid van de Spoansche regeerienge teegnover 't protestantisme, da populair wierd in de Lêge Landn. De rebellerende nôordelike Verênigde Provinciën (Belgica Foederata in 't Latyn, de "Gefedereerde Nederlandn") scheiddn uutendelik of van de Zudelikke Nederlandn (Belgica Regia, de "Keuninklike Nederlandn"). 't Zudelik dêel blêef achterêenvolgns bestierd wordn deur de Spoansche (Spoansche Nederlandn) en de Ôostnryksche Huus Habsburg (Ôostnryksche Nederlandn) en besloeg 't grotste dêel van 't modern België. Dit was 't toneel van nog vele langdurige conflictn gedurende 't grotste dêel van de 17e en 18e êeuwe woarby da Vrankryk betrokkn was, woaroender de Hollandsche Oorlog (1672–1678), de Negenjoarign Oorlog (1688–1697), de Spoansche Successieoorlog (1701–1714), en een dêel van de Ôostnryksche Successieoorlog (1740–1748). @@BRON_NNNN@@

Fransche Revoluusje en 't Verenigd Keuninkryk der Nederlandn

[bewerkn | brontekst bewerken]

Achter de campagnes van 1794 in de Fransche Revolutionaire Oorloogn, wierdn de Lêge Landn – inclusief gebiedn die nôoit officieel ounder Habsburgs bewind vieln, lik 't Prinsbisdom Luuk – geannexeerd deur de Eerste Fransche Republiek, woamee dat 't Ôostnrijks bewind in de regio ten ende was. Achter de ountbiendinge van 't Eerste Fransche Keizerryk en de troonsafstand van Napoleong achter zyn nederloage ip 't slagveld van Waterloo, creëerde 't Congres van Wenen in 1814–15 't Verenigd Keuninkryk der Nederlandn. Die bufferstoat, geleegn tusschn de grôote Europeesche machtn, verênigde de vroegere gebiedn van de Hollandsche Republiek, de Ôostnrijksche Nederlandn en 't Prinsbisdom Luuk, ounder Keunink Willem I van Oranje.

Onafhankelik België

[bewerkn | brontekst bewerken]
Episode van de Belgische Revolutie van 1830, Gustaf Wappers, 1834

In 1830 leidde de Belgische Revolutie to de her-ofscheidienge van de Zudelikke Provinsjes van de Nederlandn en to de iprichtienge van een katholiek en burgerlik, officieel Franssprekend en neutroal, oenofhankelik België oender een voorlopig bewind en een nationoal kongres.[26][27] Sins de installoasje van Leopold I als keunink ip 21 juli 1831, nu gevierd als de Nationale feestdag van België, is België een constitutionele monarchie en parlementaire democratie, met een laïcistische grondwet gebaseerd ip de Napoleontische Code.[28] Hoewel 't kiesrecht in 't begun beperkt was, wierd algemeen kiesrecht voe ventn ingevoerd achter de algemene stakienge van 1893 (met meervoudig kiesrecht toet 1919) en voe vrouwn in 1949.

Koarte van België, 1832, voe de definitieve reglienge van de grenzn in 1839

De belangrykste politieke partyen van de 19e êeuwe woarn de Katholieke Party en de Liberale Party, woarby da de Belgische Werkliedenpartij ipkwam teegn 't ende van de 19e êeuwe. Frans was ôorsproenkelik de officiële toale die gebruukt wierd deur de adel en de burgerie, zeker achter de ofwyzienge van de Nederlandse monarchie. 't Frans verloor geleidelik zyn dominantie omdan 't Nederlands zyn status begost te herwinn. Die erkennienge wierd officieel in 1898, en in 1967 aanveirde 't parlement een Nederlandse versie van de Grondwet.[29]

De Conferensje van Berlyn van 1885 gaf de controle over de Onafhankelike Congostoat an Keunink Leopold II als zyn privébezit. Vanof oengeveer 1900 was er groeiende internationale bezorgdheid voe de extreme en wrede behandelienge van de Congoleesche bevolkienge oender Leopold II, voe wien da Congo in de êeste plekke een bron van inkomsten was uut de productie van ivoor en rubber.[30] Veel Congoleezn wierdn vermôord deur de agentn van Leopold omdat ze nie voldeden an de productiequota voe ivoor en rubber.[31] In 1908 leidde dit protest dertoe da de Belgische stoat de verantwoordelikheid ip hem voe 't besteur van de kolonie, die voortaan Belgisch-Congo wierd genoemd.[32] Een Belgische commissie schatte in 1919 da de bevolkienge van Congo de helft was van wa da ze was in 1879.[31]

Juichende menigtn begroetn Britse troepn die Brussel binnntrekn, 4 september 1944.

Duutsland viel België binn in ogustus 1914 als dêel van 't Schlieffenplan om Vrankryk an te valln, en 't grotste dêel van de gevechtn an 't Westelik Front van de Êeste Weireldoorloge gebeurde in de westelike dêeln van 't land. De êeste moandn van de oorloge stoundn bekend als de Rape of Belgium (de verkrachtienge van België) deur de Duutse wandoadn. België nam de controle over van de Duutse kolonies van Ruanda-Urundi (teegnwôordig Rwanda en Burundi) binst de oorloge, en in 1924 wierd da deur de Volkenbond an België toegewezen. In de nasleep van de Êeste Weireldoorloge annexeerde België de Pruusische districtn van Eupen en Malmedy in 1925, woardeure da d'r een Duutstaelige minderheid ontstond.

Duutse troepn vieln 't land were binn in meie 1940, en 40.690 Belgn, woarvan mêer dan de helft Joodn, wierdn gedôod binst de doaropvolgende bezettienge en de Holocaust. Van september 1944 toet februoari 1945 bevrijdden de Geallieerdn België. Achter de Twidde Weireldôorloge dwong een algemene stakienge keunink Leopold III om troonsafstand te doen in 1951 ten voordele van zyn zeune, Prins Boudewijn, omdat vele Belgn peisdn dat ie gecollaboreerd had met Duutsland binst de oorloge.[33] Belgisch-Congo wierd oenofhankelik in 1960 binst de Congocrisis;[34] Ruanda-Urundi volgde met zyn oenofhankelikheid twêe joar loater. België sloot hem an by de NAVO als stichtend lid en vormde de Benelux-groep van landn met Nederland en Luxemburg.

België wierd êen van de zes stichtende leedn van de Europese Gemeenschap voe Koeln en Stoal in 1951 en van de Europese Gemeenschap voe Atoomenergie en de Europese Economische Gemeenschap, ipgericht in 1957. Die latste is nu de Europese Unie gewordn, woarvoe da België belangryke administraties en instelliengn herbergt, woaroender de Europese Commissie, de Road van de Europese Unie en de buutengewone en commissiezittiengn van 't Europees Parlement.

In de joarn '90 zag België verschillige grôote schandoaln, in 't byzoounder round Marc Dutroux, André Cools, de Dioxincrisis, 't Agustaschandoal en de môord ip Karel Van Noppen.[35]

Geografie

[bewerkn | brontekst bewerken]
Reliëfkoarte van België

België et grenzn mè Vrankryk (620), Duutsland (162/167 km), Luxemburg (148), en de Nederland (450). Zyn totoale ippervlakte, inclusief woater, is 30689.[1]">bron</ref> Vôorn 2018 wierd gedacht da zyn totoale ippervlakte 30528 was. Moa toen da de statistiekn van 't land in 2018 gemetn wierdn, wierd er e nieuwe rekenmethode gebruukt. In teegnstellienge toet vôorige berekeniengn, wierd ierby de strooke van de kust toet an de lêegwoaterlyne meegerekend, woadeure da 't land 160 grôoter in ippervlakte bleek te zyn dan vôordien gedacht.[36][37] Allêne de landippervlakte is 30494.[38]">bron</ref> 't Ligget tusschn de brêedtegradn 49°30' en 51°30' N, en de lengtegradn 2°33' en 6°24' E.[39]

België et drie ôofdgeografische regio's; de kustvlakte in 't nôordwestn en 't centroal plateau ôorn beie by 't Anglo-Belgisch Bekkn, en de Ardenn in 't zuudôostn by de Hercynische orogenese. 't Bekkn van Parijs reikt toet an e klêen vierde gebied an 't zuudelykste punt van België, Belgisch-Lotharingen.[40]

De kustvlakte bestoat vôornnamelyk uut zandduunn en polders. Mêer landinwoarts ligt e vlak, troage stygend landschap da besproeid wordt deur tallôoze woaterweegn, mè vruchtboare doaln en de nôordôostelyke zandvlakte van de Kempen. De dichte busschn en plateaus van de Ardenn zyn ruwer en rotsachtiger mè grotn en klêne kloovn. Dit gebied strekt em uut noa 't westn in Vrankryk en is noa 't ôostn toe verboundn mè de Eifel in Duutsland via 't plateau van de Ooge Veenn, woar da 't Signoal van Botrange 't ôogste punt van 't land vormt ip 694.[41][42]

't Klimoat is gematigd zeeklimoat mè vee neerslag in olle sizoenn (Klimoatclassificatie van Köppen: Cfb), lik de mêeste landn in nôordwest-Europa.[43] De gemiddelde temperatuur is 't lêegst in januoari ip 3 en 't ôogst in juli ip 18. De gemiddelde neerslag per moand varieert tusschn 54 vo februoari en april, toet 78 vo juli.[44] Gemiddeldn vo de joarn 2000 toet 2006 toon dagelykse temperatuurminimums van 7 en maximums van 14 en e moandelikse reegnvol van 74; da is oungeveer 1 °C en bykan 10 millimeter bove de normoale woardn van de vôorige êeuwe.[45]

Temperatuurveranderienge in België, elke boalke stelt de gemiddelde temperatuur vôor over da joar.

Klimoatveranderienge in België et gezorgd vo temperatuurstygiengn en mêer frequente en intense ittegolvn, toenoames in wienterneerslag en ofnoames in snêeuwvol.[46] Teegn 2100 wordt verwacht da de zêespeegls langs de Belgische kust goan stygn mè 60 toet 90 cm mè e maximuumpotentieel van toet 200 cm in 't slechtste scenario.[47] De kostn van de klimoatveranderienge wordn geschat ip €9,5 miljard per joar in 2050 (2% van 't Belgisch bbp), vôornnamelyk deur extreme itte, droogte en overstromiengn, terwyl economische winstn deur zachtere wienters oungeveer €3 miljard per joar bedroagn (0,65% van 't bbp).[47] In 2023 stootte België 106,82 miljoen ton broeikasgoazn uut (oungeveer 0,2% van de totoale weirlduutstôot), wa da overêenkomt mè 9,12 ton per persôon.[48][49] 't Land et em verboundn om teegn 2050 netto nul te bereikn.[50]

Fytogeografisch is België verdêeld tusschn de Atlantisch-Europese en Centroal-Europese provincies van de Circumboreale Regio binn 't Boreaal Keunienkryk.[51] Volgns de World Wide Fund for Nature ôort 't grondgebied van België by de terrestrische ecoregio's van Atlantische gemienglde busschn en West-Europese loofbusschn.[52] België ad in 2018 e gemiddelde score van 1,36/10 ip de Forest Landscape Integrity Index, wa da 't ip de 163ste plekke zet weirldwyd van de 172 landn.[53] In België is de bosbedekkienge oungeveer 23% van de totoale landippervlakte, wa da overêenkomt mè 689.300 ectoarn (ha) bos in 2020, e stygienge teegnover 677.400 ectoarn (ha) in 1990. In 2020 besloeg nateurlyke verjongienge van bos 251.200 ectoarn (ha) en angeplant bos 438.200 ectoarn (ha). Vo 't joar 2015 wierd gemeld da 47% van 't bosareaal in publiek bezit was, 53% in privébezit en 0% mè eigendom vermeld als overig of ounbekend.[54][55]

Provincies

[bewerkn | brontekst bewerken]

Het groundgebied van België is verdêeld in drie Gewestn, woavan dat er twêe, 't Vlams Gewest en 't Woals Gewest, zelve were verdêeld zyn in provincies; 't derde Gewest, 't Brussels Oofdstedelik Gewest, is gin provincie en makt ook gin dêel uut van een provincie.

ProvincieNederlandsche noameFransche noameDuutsche noameOofdstad Oppervlakte[1]">bron</ref> Bevolkienge
(1 januoari 2024)[2]">bron</ref>		 Dichtheid ISO 3166-2:BE
[56]
Vlams Gewest
AntwerpnAntwerpenAnversAntwerpen Antwerpn 2876 1,926,522 670 VAN
Ôost-VloandernOost-VlaanderenFlandre orientaleOstflandern Gent 3007 1,572,002 520 VOV
Vlams-BroabantVlaams-BrabantBrabant flamandFlämisch-Brabant Leuven 2118 1,196,773 570 VBR
LimburgLimburgLimbourgLimburg Hasselt 2427 900,098 370 VLI
West-VloandernWest-VlaanderenFlandre occidentaleWestflandern Brugge 3197 1,226,375 380 VWV
Woals Gewest
HenegouwnHenegouwenHainautHennegau Bergn 3813 1,360,074 360 WHT
LuukLuikLiègeLüttich Luuk 3857 1,119,038 290 WLG
LuxemburgLuxemburgLuxembourgLuxemburg Oarlen 4459 295,146 66 WLX
NoamnNamenNamurNamur (Namür) Noamn 3675 503,895 140 WNA
Woals-BroabantWaals-BrabantBrabant wallonWallonisch-Brabant Woaver 1097 414,130 380 WBR
Brussels Oofdstedelik Gewest
Brussels Oofdstedelik GewestBrussels Hoofdstedelijk GewestRégion de Bruxelles-CapitaleRegion Brüssel-Hauptstadt Brussel 162 1,249,597 7700 BBR
Totoal België Belgique Belgien Brussel 30689 11,763,650 383

Polletiek en besteur

[bewerkn | brontekst bewerken]

Filip
Keunienk van de Belgn
sedert 21 juli 2013
Schema da de federoale besteursstructuur van België uutlegt

België is een constitutionele, populaire monarchie en een federoale parlementaire democratie. Het tweekamerstelsel van het federoal parlement bestoat uut een Senoat en een Koamer van volksvertegenwoordigers. Den êestn bestoat uut 50 senateurs die angesteld zyn deur de parlementn van de gemeenschappn en gewestn en 10 gecoöpteerde senateurs. Vôorn 2014 wierdn de mêeste leedn van de Senoat rechtstreeks verkoozn. De 150 volksvertegenwoordigers van de Koamer wordn verkoozn volgens een systeem van evenredige vertegenwoordigienge uut 11 kiesarrondissementn. België et stemplicht en et doadeure êen van de oogste ciefers van opkomst by de verkieziengn in de weireld.[57]

De Keunienk (momenteel Filip) is het stoatsoofd, ol is zyn macht beperkt deur keunienklikke prerogatievn. Je benoemt ministers, woaroender een Êeste minister, die het vertrouwn van de Koamer van volksvertegenwoordigers moetn en vo de federoale regeringe te vormn. De Ministerroad bestoat uut nie mêer of vyftien leedn. Met de meugelijke uutzoenderynge van de Êeste minister, bestoat de Ministerroad uut een gelyk antal Nederlandstoalige en Fransstoalige leedn.[58] Het gerechtelyk systeem is gebaseerd op burgerlyk recht en komt vôort uut de Code Napoléon. Het Of van Cassatie is de oogste rechtsproake, met de oven van beroep êen niveau doaroender.[59]

Polletieke cultuur

[bewerkn | brontekst bewerken]

De polletieke instelliengn van België zyn ingewikkeld; de mêeste polletieke macht rust ip de verteegnwoordigienge van de belangrykste cultuurgemeenschappn.[60] Sedert oungeveer 1970 zyn de belangrykste nationale Belgische polletieke partyen uutêengevallen in aparte stikkn die vôornamelyk de polletieke en toalkundige belangn van die gemeenschappn verteegnwoordign.[61] De grôte partyen in iedere gemeenschappe, ôok al zyn ze dichtebie 't polletiek middn, beôorn toet drie grôte groepn: Christndemocroatn, Liberoaln, en Socioaldemocroatn.[62] Nog andere belangryke partyen zyn ountstoan lang achter 't middn van de vôrige êeuwe, vôornamelyk vo toalkundige, nationalistische of milieubelangn te verteegnwoordign, en de latste tyd zyn der ôok klindere partyen van e bepoalde liberoale oard.[61]

't Belgisch Federoal Parlement in Brussel, êen van de zes verschillende regeriengn van 't land

E reke van christndemocroatische coalitieregeriengn vanof 1958 wos deuregebrokn in 1999 achter de êeste dioxinecrisisse, e grôot schandoal round voedselbesmettiengn.[63][64][65] E "regenboogcoalitie" kwam vôort uut zes partyen: de Vlamsche en de Fransspreknde Liberoaln, Socioaldemocroatn en Groenn.[66] Loater wos der e "poarse coalitie" van Liberoaln en Socioaldemocroatn gevormd achter da de Groenn de mêeste van under zetels verloorn in de verkieziengn van 2003.[67]

De regerienge geleid deur êeste minister Guy Verhofstadt van 1999 toet 2007 krêeg e in evenwicht begrôotieng, e poar belastienghervormiengn, e hervormienge van de oarbeidsmarkt, e geplande kernuutstap en ze voerdn wetgevieng in die strengere oorlogsmisdoadn en soepelere softdruggebruuk-vervolgieng meugelyk makte. Beperkiengn ip euthanasie wierdn verminderd. In 2003 wos België êen van de êeste landn ter weireld die 't homo-huwelyk wettelyk makte.[68] De regerienge promootte actieve diplomatie in Afrika[69] en verzette heur teegn den inval in Irak.[70] 't Is 't ênigste land da gin leeftydsbeperkiengn et ip euthanasie.[71]

Den hemicycle van de Belgische Senoat

De coalitie van Verhofstadt deed 't slicht in de verkieziengn van juni 2007. Vo mêer of e joar beleefde 't land e polletieke crisisse.[72] Die crisisse wos zo erg da vele woarnemers speculeerdn ip e meugelyke splitsienge van België.[73][74][75] Van 21 december 2007 toet 20 moarte 2008 wos de tydelyke Regerienge-Verhofstadt III an de macht. Dit wos e coalitie van de Vlamsche en Franstoalige Christndemocroatn, de Vlamsche en Franstoalige Liberoaln t'hope me de Franstoalige Socioaldemocroatn.[76]

Ip die dag wos e nieuwe regerienge, geleid deur de Vlamsche christndemocroat Yves Leterme, de feitelikke winnoare van de federoale verkieziengn van juni 2007, beêdigd deur de Keunienk. Ip 15 juli 2008 bood Leterme 't ountslag van 't kabinet an de Keunienk an, omdan der gin vôortgank wos geboekt in de stoatshervormiengn.[76] In december 2008 bood Leterme were zyn ountslag an achter e crisisse round de verkoop van Fortis an BNP Paribas.[77] Ip da moment wos zyn ountslag anveird en wos Christn-Democroatisch en Vlams Herman Van Rompuy beêdigd als êeste minister ip 30 december 2008.[78]

Achter da Herman Van Rompuy benoemd wos toet êeste vaste Vôorzitter van den Europeesn Road ip 19 november 2009, bood y 't ountslag van zyn regerienge an Keunienk Albert II ip 25 november 2009. E poar uurn loater wos de nieuwe regerienge ounder êeste minister Yves Leterme beêdigd. Ip 22 april 2010 bood Leterme were 't ountslag van zyn kabinet an de Keunienk[79] achter da êen van de coalitiepartners, de OpenVLD, uut de regerienge stapte, en ip 26 april 2010 anveirdde Keunienk Albert officieel 't ountslag.[80]

De parlementsverkieziengn in België ip 13 juni 2010 zorgdn dervôorn da de Vlams-nationalistische N-VA de grôotste party wos in Vloandern, en de Socioalistische Party PS de grôotste party in Wallonië.[81] Toet december 2011 wos België bestuurd deur de regerienge van loopnde zoakn van Leterme in wachtienge ip 't ende van de vastgelopen ounderhandeliengn vo de vormienge van e nieuwe regerienge. Teegn 30 moarte 2011 zette dit e nieuw weireldrecord vo de tyd zounder officiele regerienge, die vôordien in andn wos van 't deur oorlog geteisterde Irak.[82] Uutendelyk wos in december 2011 de Regerienge-Di Rupo, geleid deur de Woalse socioalistische êeste minister Elio Di Rupo, beêdigd.[83]

De federale verkeziengn van 2014 (die t'hope vieln mè de regionoale verkeziengn) zorgdn voe nog e winste voe de Vlams-nationalistische N-VA. De zittnde coaliesje (bestoande uut Vlamsche en Frans-spreknde sjoal-demokroatn, liberoaln en kristn-demokroatn) blêef echter e sterke mêerderheid houdn in 't Parlement en in olle kieskriengn. Ip 22 juli 2014 benoemde Keunink Filip Charles Michel (MR) en Kris Peeters (CD&V) om de vormienge van e nieuw federoal kabinet te leidn, bestoande uut de Vlamsche partyen N-VA, CD&V, Open Vld en de Frans-spreknde MR, wa da leidde toet de Regerienge-Michel I. 't Was de êeste kêe da de N-VA dêel uutmakte van 't federoal kabinet, binst da de Frans-spreknde kant ollêne verteegnwoordigd wos deur de MR, die e minderheid van de stemmn hoalde in Wallonië.[84]

In meie 2019 federoale verkeziengn in 't Vlams-spreknd nôordn van Vloandern, hoalde de uuterst-rechtse party Vlaams Belang grôte winstn. In 't Frans-spreknd zuudn van Wallonië woarn de sjoalistn sterk. De gemoatigde Vlams-nationalistische party, de N-VA, blêef de grotste party in 't parlement.[85] In juli 2019 wierd êeste minister Charles Michel gekoozn om de post van vôorzitter van de Europese Road te bekleen.[86] Zyn ipvolgster Sophie Wilmès wos de êeste vrouwelikke êeste minister van België. Z'hèt de regering van lopnde zoakn geleid sedert oktober 2019.[87] De Vlamsche liberoale politicus Alexander De Croo kwam de nieuwe êeste minister in oktober 2020. De partyen woarn 't êens gerakt over de federoale regerienge 16 moandn achter de verkeziengn.[88]

Ip 3 februoari 2025 kwam Bart De Wever, leider van de Nieuw-Vlamsche Alliansje, de nieuwe êeste minister. Je is den êestn Vlams-nationalist die benoemd is toet Belgische premier.[89]

Gemêenschappn en gewestn

[bewerkn | brontekst bewerken]
Gemêenschappn:
  Vlamsche Gemêenschap / Needlands-toalig gebied
  Vlamsche & Fransche Gemêenschap / twêetoalig gebied
  Fransche Gemêenschap / Frans-toalig gebied
  Duutstoalige Gemêenschap / Duuts-toalig gebied
Gewestn:
  Vlams Gewest / Needlands-toalig gebied
  Brussels Oofdstedelik Gewest / twêetoalig gebied
  Woals Gewest / Frans- en Duuts-toalige gebiedn

Volgns e gebruuk da te tracéern is toet an de Bourgondische en Habsburgsche ofn,[90] was 't in de 19e êeuwe nôodzoaklik van Frans te klappn vo by de regerende boovnklasse te ôorn, en degenen die ollêne Needlands kostn klappn woarn feitelik twiddeklasburgers.[91] Loater in die êeuwe, en deureloopnd in de 20e êeuwe, ountwikkeldn Vlamsche bewegiengn under om teegn die situoasje in te goan.[92] Achter de Twidde Weireldoorloge wierd de Belgische politiek mêer en mêer gedomineerd deur de outonomie van heur twêe ôofd-toalgemêenschappn.[93] De spanningn tusschn de gemêenschappn liepn ip en de groundwet wierd angepast om de kans ip conflict te minimaliseern.[93]

Gebaseerd ip de vier toalgebiedn die in 1962–63 zyn vastegeleid (de Needlandse, twêetoalige, Franse en Duutse toalgebiedn), hen opeenvolgende hervormiengn van de groundwet van 't land in 1970, 1980, 1988 en 1993 e unieke vorm van e federoale stoat ipgericht met politieke macht die verdeeld is in drie niveau's:[94][95]

  1. De federoale regeringe, gevestigd in Brussel.
  2. De drie toalgemêenschappn:
  2. De drie gewestn:

De groundwettelike toalgebiedn bepoaln de officiële toaln in under gemêentn, lik ook de geografische grenzn van de bevoegde instelliengn vo specifieke zoakn.[6]

Bevoegdheidsgebied van 't beleid

[bewerkn | brontekst bewerken]

De bevoegdheid van de Federale Stoat omvat justiesje, defensje, federale poliesje, sjoale zekerheid, kernenergie, monetair beleid en de stoatsschulde, en andere ounderdeeln van de openboare finansjes. Bedryvn van de stoat zyn ounder andere de Belgische Postgroep en de Nationale Maatschappie der Belgische Spoarweegn. De Federale Regeerienge is verantwoordelik vo de verplichtiengn van België en zyn gefederaliseerde instelliengn teegnover de Europeesche Unie en de NAVO. Ze controleert grôte stikkn van de volksgezoendheid, binnelandsche zoakn en buutenlandsche zoakn.[98] 't Budget—zoender de schulde—dat deur de federale regeerienge beheerd wordt, bedroagt oungeveer 50% van 't nationoal fiscoal inkoomn. De federale regeerienge stelt oungeveer 12% van de ambtenoarn te werk.[99]

Gemeenschappn oefenn under bevoegdheid ollêne uut binnn toalkundig bepoalde geografische grenzn, ôorsproenkelik gericht ip de individuen van de toale van een Gemeenschap: cultuur (inclusief audiovisuele media), ounderwys en 't gebruuk van de relevante toale. Uutbreidiengn noa persôonlike zoakn die minder direct verboundn zyn met toale omvattn gezoendheidsbeleid (curatieve en preventieve geneeskunde) en bystand an individuen (beschermienge van de jeugd, sjoale welzyn, ulpe an famieljes, immigrantnbystand, en azo voorts).[100]

Gewestn hen bevoegdheid in domeinn die brêed geassocieerd kunn wordn met under groundgebied. Da zyn ounder andere economie, werkgelegenheid, landbouw, woaterbeleid, weunienge, openboare werkn, energie, transport, 't milieu, ruimtelikke ordenienge, natourbeschermienge, krediet en buutenlandschen andel. Zy controleern de provinsjes, gemêentn en intercommunale nutsbedryvn.[101]

In versjillende domeinn hen de versjillende niveaus elk under eign zeggenschap over specifieke zoakn. By ounderwys, byvoorbeeld, omvat de autonomie van de Gemeenschappn noch beslissiengn over 't verplicht ounderwys, noch loat 't toe om minimumvereistn vast te leggn vo 't uutreikn van diploma's, die federaal blyvn.[98] Elk bestuursniveau kan betrokkn zyn by weetnschappelik ounderzoek en internationoale betrekkiengn die verboundn zyn met under bevoegdheedn. De verdragsbevoegdheid van de Regeeriengn van de Gewestn en Gemeenschappn is de brêedste van ol de federerende eenheedn van ol de federoasjes over de hele weireld.[102][103]

Buutnlandsche betrekkiengn

[bewerkn | brontekst bewerken]
't Berlaymont-gebouw in Brussel, de zetel van de Europese Commissie

Vanwege zyn liggienge ip 't kruuspunt van West-Europa, is België historisch gezien de route gewist vo binnenvallende legers van zyn grotere buurlann. Met grenzn die feitelijk nie te verdedign zyn, et België vanoudsher geprobeerd om overheersienge deur de machtigere noabers te vermyden deur een beleid van bemiddlienge. De Belgn zyn sterke pleitbezorgers van Europese integratie. 't Oofdkwartier van de NAVO en van verscheidene instelliengn van de Europese Unie zyn in België gevestigd.

Gewoapnde machtn

[bewerkn | brontekst bewerken]
F-16 Fighting Falcon van de Belgische Luchtmacht

De Belgische Gewoapnde Machtn adn 23.200 actief personeel in 2023, woaroender 8.500 in de Landmacht, 1.400 in de Marine, 4.900 in de Luchtmacht, 1.450 in de Medische Dienst, en 6.950 in gemêenschappelikke dienst, boovnôop de 5.900 reservistn.[104] De operationele commando's van de vier componentn zyn oendergeschikt an 't Staffdepartement vo Operoaties en Trainienge van 't Ministerie van Defensie, da geleid wordt deur de Assistant Chief of Staff Operations and Training, en an de Chef Defensie.[105] 't Belgisch leger bestoat uut vrywilligers (de dienstplicht wierd ofgeschaft in 1995), en burgers van andere EU-stoatn, Ysland, Noorweegn, Zwitserland of Liechtnstein kunn ook toetreedn. België et troepn uutgezoendn noa verschillende Afrikoansche landn als dêel van VN- of EU-missies, noa Irak vo de oorloge teegn de Islamitische Stoat, en noa ôostelik Europa vo de NAVO-aanwezigheid doa.[106][107]

De gevolgn van de Twiddn Weireldôorloge maaktn collectieve veiligheid toet een prioriteit vo 't Belgisch buutnlands beleid. In moarte 1948 oendertekende België 't Verdrag van Brussel en trad 't in 1948 toe toet de NAVO. De integroasje van de gewoapnde machtn in de NAVO begost echter pas achter de Koreoansche Oorloge.[108] De Belgn, t'hope mè de Luxemburgse regeerienge, zonden een detachement ter grôotte van een bataljon om te vechtn in Koreo, bekend als 't Belgian United Nations Command. Die missie was de êeste in een lange reke van VN-missies die de Belgn ondersteundn. Momenteel werkt de Belgische Marine nauw t'hope mè de Ollandse Marine oender 't commando van de Admiral Benelux.

Volgns de Global Peace Index van 2024 is België 't 16e mêest vredige land ter weireld.[109]

Economie

[bewerkn | brontekst bewerken]

De styf verwereldlykte economie van België[110] en zyn vervoer-infrastructuur zyn geïntegreerd mè de reste van Europa. Zyn liggienge in 't erte van e styf geïndustrialiseerde regio elpde van België in 2007 de vuuftiende grotste andelsnoatie van de weireld te moakn.[111][112] De economie wordt gekenmerkt deur e styf productieve werkende bevolkienge, e ooge BNI en ooge uutvoer per inweuner.[113] De belangrykste invoer van België zyn grondstoffn, machinerie en apparatuur, chemische productn, ruwe diamants, farmaceutische productn, eetwoarn, vervoersmaterioal en olieproductn. De belangrykste uutvoer zyn machinerie en apparatuur, chemische productn, geslepen diamants, metoaln en metoalproductn, en eetwoarn.[114]

De Belgische economie is styf gericht ip dienstn en toogt e dubbel karakter: e dynamische Vlamsche economie en e Woalsche economie die achterbluuft.[6][115]

Als êen van de stichters van de Europeesche Unie, steunt België styf e open economie en de uutbreidienge van de bevoegdheedn van EU-instelliengn vo de economieën van de lidstoatn te integreren. Sinds 1922, deur de Belgisch-Luxemburgsche Economische Unie, zyn België en Luxemburg êen inkelde andelsmarkt mè e douane- en muntunie.[116]
Stoalproductie langs de Meuse te Ougrée, dichte by Luuk

België was 't êeste continentoal Europees land da de Industriële revolutie oundergieng, in 't begun van de 19e êeuwe.[117] Gebiedn in de provinsje Luuk en round Charleroi ontwikkelden rap de mynbouw en stoalproductie, die bloeide tout an 't middn van de 20e êeuwe in 't Samber- en Meusedal en moakde van België êen van de drie mêest geïndustrialiseerde noaties in de weireld van 1830 tout 1910.[118][119] Nochtans zat de textielindustrie van Vloandern in de joarn 1840 in e zwoare crisis, en de regio beleefde oengernôod van 1846 tout 1850.[120][121]

Achter de Twidde Weireldoorloge beleefden Gent en Antwerpn e rappe uutbreidienge van de chemische en petroleumindustrie. De oliecrises van 1973 en 1979 zorgden vo e recessie in de economie; die was in 't byzounder langdurig in Wallonië, woar da de stoalindustrie minder concurrentieel was gewordn en e zwoare achteruutgang kende.[61] In de joarn 1980 en 1990 verschoof 't economisch center van 't land vodder noa 't nôordn en is 't nu geconcentreerd in 't volkryke Vlamsche Rute-gebied.[122]

Teegn 't ende van de joarn 1980 addn de Belgische macro-economische beleidslynn geleid tout e gecumuleerde stoatsschulde van oungeveer 120% van 't BBP. In 2006 was de begrotieng in evenwicht en de oopnboare schulde gelyk an 90,30% van 't BBP.[123] In 2005 en 2006 woarn de reële groeicijfers van 't BBP van respectievelyk 1,5% en 3,0% e bitje ooger dan 't gemiddelde vo de eurozone. De werkloosheidscijfers van 8,4% in 2005 en 8,2% in 2006 loagn dichte by 't gemiddelde van de zone. Teegn oktober 2010 was da gestegen tout 8,5% vergeleken mè e gemiddeld percentage van 9,6% vo de Europeesche Unie in 't algemêen (EU 27).[124][125] Van 1832 tout 2002 was de munt van België de Belgische frank. België schakelde over ip de euro in 2002, woarby da de êeste reekn euromunten geslagen wierdn in 1999. De standaard Belgische euromunten die bedoeld zyn vo de omloop toogn 't portret van de monarch (êest Keunink Albert II, sinds 2013 Keunink Filip).

Ondanks e daling van 18% tusschn 1970 en 1999, ad België in 1999 nog oltyd de oogste dichtheid van 't spoorwegnet binn de Europeesche Unie mè 113,8 km/1 000 km2. An den andere kant zag dezelste periode, 1970–1999, e enorme groei (+56%) van 't autosnelwegnet. In 1999 bedroeg de dichtheid van km autosnelweegn per 1000 km2 en 1000 inweuners respectievelyk 55,1 en 16,5, wat da beduudend ooger was dan de EU-gemiddelden van 13,7 en 15,9.[126]

Port of Zeebrugge

Vanuut 't perspectief van biologische bronn et België e lage begiftigienge: de biocapaciteit van België bedroeg in 2016 slechs 0,8 globoale ectoarn,[127] oungeveer de elft van de 1,6 globoale ectoarn an biocapaciteit die per persoon weireldwyd beschikboar is.[128] In teegnstelling doartoe gebruukten Belgn in 2016 gemiddeld 6,3 globoale ectoarn an biocapaciteit - under ecologische voetafdruk van consumptie. Da wil zeggn da ze oungeveer acht kêer zoovele biocapaciteit nôdig addn dan da België bezit. Als gevolg doavan ad België in 2016 e biocapaciteitstekort van 5,5 globoale ectoarn per persoon.[127]

België et te moakn mè êen van de drukste verkeersnetwerkn van Europa. In 2010 brochten pendeloars noa de steedn Brussel en Antwerpn respectievelyk 65 en 64 eure per joar deur in de file.[129] Zoals in de mêeste klêne Europeesche landn, wordt mêer dan 80% van 't luchtverkeer ofgehandeld deur êen inkelde luchthaven, de Brussels Airport. De oavns van Antwerpn en Zeebrugge (Brugge) verwerkn mêer dan 80% van 't Belgisch zeeverkeer, woarby da Antwerpn de twidde Europeesche oavn is mè e bruto gewicht van 115 988 000 ton an verwerkte goedern in 2000, achter e groei van 10,9% over de vôorgoande vuuf joar.[126][130] In 2016 verwerkte de oavn van Antwerpn 214 miljoen ton achter e joar-op-joargroei van 2,7%.[131]

D'r is e grôte economische kloof tussn Vloandern en Wallonië. Wallonië was historisch gezien ryk in vergelykienge mè Vloandern, grotendeels deur zyn zwoare industrie, moar de achteruutgank van de stoalindustrie achter de Twidde Weireldoorloge leidde toet de rappe achteruutgank van de regio, terwyl da Vloandern rap omhoge klom. Sedertdien is Vloandern welvoarend, êen van de rykste regio's in Europa, terwyl da Wallonië wegkwoynt. In 2007 was de werkloosheidsgroad van Wallonië mêer of dubbel zo hoge of die van Vloandern. De kloof het e belangryke rolle gespeeld in de spanniengn tussn de Vloamiengn en de Woaln, boovn de ol bestoande toalkloof. Onafankelykheidsbewegiengn hen doardeure grôte populariteit gewonn in Vloandern. De separatistische Nieuw-Vlamsche Alliantie (N-VA) partie, byvoorbeeld, is de grotste partie van België.[132][133][134]

Weetnschap en technologie

[bewerkn | brontekst bewerken]
Gerardus Mercator

Bydroagn an de ountwikkelienge van de weetnschap en technologie zyn deurou de geschiedenisse van 't land te viendn. De Vroegmoderne tyd in de 16e êeuwe, die bloeide in West-Europa, brocht ounder andere de koartnmoaker Gerardus Mercator, den anatoom Andreas Vesalius, de kruudkundign Rembert Dodoens[135][136][137][138] en de wiskundign Simon Stevin, die by de mêest invloedryke weetnschappers ôordn.[139]

De scheikundign Ernest Solvay[140] en den ingenieur Zenobe Gramme (École industrielle de Liège)[141] goavn under noame an 't Solvayproces en de Gramme-dynamo, respectievelik in de joarn 1860. Bakeliet wierd ountwikkeld tusschn 1907 en 1909 deur Leo Baekeland. Ernest Solvay was ook e grôot filantroop en gaf zyn noame an 't Solvay Instituut vo Sociologie, de Solvay Brussels School of Economics and Management en de Internationoale Solvay Instituutn vo Natuur- en Scheikunde, die nu dêel uutmoakn van de Université libre de Bruxelles. In 1911 begost 'n met e reekse conferensjes, de Solvay-conferensjes vo Natuur- en Scheikunde, die e grôotn invloed g'hed hen ip de evoluusje van de kwantumfysica en de scheikunde.[142] E belangryke bydroage an de fundamentele weetnschap kwam ook van e Belg, Monseigneur Georges Lemaître (Katholieke Universiteit Leuven), die bekend stoat vo 't vôorsteln van de Oerknaltheorie over 't ountstoan van 't universum in 1927.[143]

Drie Nobelpryzn vo Fysiologie of Geneeskunde zyn uutgereikt an Belgn: Jules Bordet (Université libre de Bruxelles) in 1919, Corneille Heymans (Universiteit Gent) in 1938 en Albert Claude (Université libre de Bruxelles) t'hope met Christian de Duve (Université catholique de Louvain) in 1974. François Englert (Université libre de Bruxelles) krêeg de Nobelprijs vo Natuurkunde in 2013. Ilya Prigogine (Université libre de Bruxelles) krêeg de Nobelprijs vo Scheikunde in 1977.[144] Twi Belgische wiskundign hen de Fields-medaille ountvongn: Pierre Deligne in 1978 en Jean Bourgain in 1994.[145][146] België stound ip de 24ste plekke in de Global Innovation Index in 2024,[147] en de rangschikkienge stêeg no de 21ste plekke in den index van 2025.[148][149]

Demografie

[bewerkn | brontekst bewerken]
Bevolkingsdichtheid in België per arrondissement
Brussel, den oofdstad en grotste metropoolregio van België

Ip 1 januoari 2024 wos de totoale bevolkienge van België volgens 't bevolkiengsregister 11.763.650.[2]">bron</ref> De bevolkiengsdichtheid van België is 383 per vierkante kilometer in januoari 2024, woarmee dat 't 't 22ste dichtst bevolkte land ter weireld is, en 't 6de dichtst bevolkte land in Europa. De dichtst bevolkte provinsje is Antwerpn, de minst dicht bevolkte provinsje is Luxemburg. In januoari 2024 ad 't Vloams Gewest (Vloandern) een bevolkienge van 6.821.770 (58,0% van België), woarvan de grotste steedn Antwerpn (545.000), Gent (270.000) en Brugge (120.000) zyn. 't Woals Gewest (Wallonië) ad een bevolkienge van 3.692.283 (31,4% van België), woarvan de grotste steedn Charleroi (204.000), Luuk (196.000) en Noamn (114.000) zyn. 't Brussels Oofdstedelik Gewest (Brussel) ad een bevolkienge van 1.249.597 (10,6% van België), bestaande uut 19 gemêentn, woarvan de grotste steedn de Stad Brussel (197.000), Schaarbeek (130.000) en Anderlecht (127.000) zyn.[2]">bron</ref>

In 2023 wos 't gemiddeld vruchtboarheidsyfer (TFR) in België 1,38 kienders per vrouwe, ounder 't vervangiengsyfer van 2,1; 't bluuft anzienlik ounder 't ooge punt van 4,87 kienders geboorn per vrouwe in 1873.[150] België et daardeure êen van de oudste bevolkiengn ter weireld, met een gemiddelde leeftyd van 41,6 joar.[151]

Migroasje

[bewerkn | brontekst bewerken]

In 2007, adde bykans 92% van de bevolkienge de Belgische nationaliteit,[152] en burgers uut andere lidstoatn van de Europeesche Unie moakn oungeveer 6% uut. De mêest vôorkommende buutnlandsche inweuners woarn Italioann (171.918), Fransche (125.061), Ollanders (116.970), Marokkoann (80.579), Portugeezn (43.509), Spoansche (42.765), Turkn (39.419) en Duutsers (37.621).[153][154] In 2007 woarn der 1,38 miljoen in 't buutnland geboorn inweuners in België, wa da 12,9% van de totoale bevolkienge is. Van die groep woarn der 685.000 (6,4%) buutn de EU geboorn, en 695.000 (6,5%) woarn geboorn in een andere EU-lidstoat.[155][156]

An 't begun van 2012 wierd eschat da menschn mè een buutnlandsche achterground en under noakomeliengn oungeveer 25% van de totoale bevolkienge uutmaktn, oftewel 2,8 miljoen nieuwe Belgn.[157] Van die nieuwe Belgn hen 1.200.000 een Europeesche ofkomst en 1.350.000[158] kommn uut nie-westerse landn (de mêeste uut Marokko, Turkeye, en de DR Congo). Sins de anpassienge van de Belgische nationaliteitswet in 1984, hen mêer of 1,3 miljoen migrantn de Belgische nationaliteit verkreegn. De grotste groep immigrantn en under noakomeliengn in België zyn Italioansche Belgn en Marokkoansche Belgn.[159] 89,2% van de inweuners van Turksche ofkomst is enatuuraliseerd, juuste lik 88,4% van de menschn mè een Marokkoansche achterground, 75,4% van de Italioann, 56,2% van de Fransche en 47,8% van de Ollanders.[158]

Statbel brocht cyfers uut over de Belgische bevolkienge in verhoudienge tot de ofkomst van de menschn in België. Volgns die doata, ip 1 januoari 2021, was 67,3% van de Belgische bevolkienge van etnisch Belgische ofkomst, en 32,7% was van buutnlandsche ofkomst of nationaliteit, woarvan 20,3% van die menschn mè een buutnlandsche nationaliteit of etnische groep uut de buurlann kwam. De studie vound ook da 74,5% van 't Brussels Oofdstedelik Gewest van nie-Belgische ofkomst was, woarvan 13,8% uut de buurlann kwam.[160]

Regio

|city_1 = Antwerpn |div_1 = Vloandern |pop_1 = 536.079 |city_2 = Gent |div_2 = Vloandern |pop_2 = 267.709 |city_3 = Charleroi |div_3 = Wallonië |pop_3 = 203.245 |city_4 = Luuk |div_4 = Wallonië |pop_4 = 194.877 |city_5 = Stad Brussel |div_5 = Brussels Oofdstedelik Gewest|Brussel |pop_5 = 192.950

|city_6 = Schoarbeek |div_6 = Brussels Oofdstedelik Gewest|Brussel |pop_6 = 130.422

|city_7 = Anderlecht |div_7 = Brussels Oofdstedelik Gewest|Brussel |pop_7 = 124.353

|city_8 = Brugge |div_8 = Vloandern |pop_8 = 119.445

|city_9 = Noamn |div_9 = Wallonië |pop_9 = 113.174

|city_10 = Leuvn |div_10 = Vloandern |pop_10 = 102.851

|city_11 = Sint-Jans-Molenbeek |div_11 = Brussels Oofdstedelik Gewest|Brussel |pop_11 = 97.610

|city_12 = Mons, België|Bergn |div_12 = Wallonië |pop_12 = 96.055

|city_13 = Oalst, België|Oalst |div_13 = Vloandern |pop_13 = 89.915

|city_14 = Mecheln |div_14 = Vloandern |pop_14 = 88.463

|city_15 = Elsene |div_15 = Brussels Oofdstedelik Gewest|Brussel |pop_15 = 88.081

|city_16 = Ukkel |div_16 = Brussels Oofdstedelik Gewest|Brussel |pop_16 = 85.706

|city_17 = La Louvière |div_17 = Wallonië |pop_17 = 81.293

|city_18 = Sint-Nikloas |div_18 = Vloandern |pop_18 = 81.066

|city_19 = Hasselt |div_19 = Vloandern |pop_19 = 80.299

|city_20 = Kortryk |div_20 = Vloandern |pop_20 = 78.841

}}

Toaln

[bewerkn | brontekst bewerken]
Tweetoalige bordn in Brussel

België et drie officiële toaln: Nederlands, Frans en Duuts. Der wordn ook e masse nie-officiële minderheidstoaln gesprookn.[161] Omdan der gin volkstelliengn bestoan, zyn der gin officiële statistische gegeevns over de verêedêlienge of 't gebruuk van de drie officiële toaln van België of under dialectn.[162] Verschillige criteria, gelik de toale(n) van de ouders, van 't ounderwys, of de stoatus van twidde toale by inwykeliengn, kunn wel e schattienge geevn. E geschat 60% van de Belgische bevolkienge zyn moedertoalsprekers van 't Nederlands (dikwils Vloamiengn genoemd), en 40% van de bevolkienge spreekt Frans als moedertoale. Franstoalige Belgn wordn dikwils Walloongs genoemd, ol zyn de Franstoalign in Brussel gin Walloongs. 't Totoal antal moedertoalsprekers van 't Nederlands wordt geschat ip oungeveer 6,23 miljoen, geconcentreerd in de noordelike regio Vloandern, terwyl dat de moedertoalsprekers van 't Frans 3,32 miljoen bedroagn in Wallonië en e geschatte 870.000 (of 85%) in 't officieel tweetoalig Brussels Oofdstedelik Gewest.[163] De Duutstoalige Gemêenschap bestoat uut 73.000 menschn in 't oostn van de Walloonsche Regio; oungeveer 10.000 Duutsers en 60.000 Belgische stoatsburgers zyn sprekers van 't Duuts. Ruwweg 23.000 mêer Duutstoalign weunn in gemêentn dichte by de officiële Gemêenschap.[164][165][166][167]

Zowel Belgisch-Nederlands als Belgisch-Frans en klêne verschilln in woordnschat en betekenisnuances met de varioaties die respectievelik in Nederland en Vrankryk gesprookn wordn. Veel Vloamiengn spreekn nog oltyd dialectn van 't Nederlands in under lokoale omgeevienge. 't Woals, dat beschouwd wordt ofwel als e dialect van 't Frans of als e aparte Romaansche toale,[168][169] zeldn gebruukt wordn in 't openboar leevn en grotendêels vervangn zyn deur 't Frans.

Religie

[bewerkn | brontekst bewerken]
Nationale Basilieke van et Heilig Erte in Koekelberg, Brussel

De Belgische Grondwet voorziet in vryheid van godsdienst, en de regerienge respecteert da recht in de praktyk.[170] Tydens de regienge van Albert I en Boudewijn, ad de Belgische keuninklyke familie een reputoasje van diepgeworteld katholicisme.[171]

Et katholicisme is vanouds de grotste godsdienst van België; et is surtout sterk in Vloandern. Nochtans was in 2009 de zondagse kerkgank 5% voo België in et olgemêen; 3% in Brussel,[172] en 5,4% in Vloandern. De kerkgank in 2009 in België was ruwweg de elft van de zondagse kerkgank in 1998 (11% voo et olgemêen van België in 1998).[173] Ondanks de doaling in de kerkgank, blyft de katholieke identiteit niettemin een belangryk dêel van de cultuur van België.[171]

De European Social Survey in 2023 von dat menschn die nie by een godsdienst oordn 59% van de bevolkienge uutmoaktn. Et oandeel christnn was 34%, woarby et katholicisme de grotste stromienge was met 31% van de bevolkienge. Protestantn en andere christnn moaktn 2% uut en orthodoxe christnn 1%. De islam is de twidde grotste godsdienst met 6% van de bevolkienge.[174][175]

Interieur van de Great Synagogue of Brussels

Volgns de Eurobarometer 2010,[176] gelooft 37% van de Belgische burgers in God, 31% in een sôorte geest of levenskracht. 27% gelooft in gin sôorte geest, God of levenskracht. 5% antwoordde nie. Volgns de Eurobarometer 2021, ieng 49% van de totoale bevolkienge van België et christndom an, woarby et katholicisme de grotste stromienge was met 44%. Protestantn moaktn 1% uut en orthodoxe christnn woarn 1% van et totoal, andere christnn woarn 3%. Niet-religieuze menschn moaktn 41% van de bevolkienge uut en woarn verdêeld tussn atheïstn (15%) en agnostn of niet-gelovign (26%). Nog eens 2% van de bevolkienge was moslim.[177]

In et begun van de joarn 2000 woarn der oungeveer 42.000 joodn in België. De Joodse gemeenschap van Antwerpn (die oungeveer 18.000 menschn telt) is êen van de grotste in Europa, en êen van de latste plekkkn in de weireld woar Jiddisch de oofdtoale is van een grotte Joodse gemeenschap (wat da trekt op bepoalde orthodoxe en chassidische gemeenschappn in New York, New Jersey en Israël). Bovndien krygn de mêeste Joodse kinders in Antwerpn een Joods ounderwys.[178] Der zyn verschillnde Joodse gazettn en mêer dan 45 actieve synagoges (woarvan 30 in Antwerpn) in et land.

De Great Mosque of Brussels, vroegere zetel van et Islamitisch en Cultureel Centrum van België

Socioloog Jan Hertogen schatte dat in 2022 oungeveer 9,6% van de Belgische bevolkienge moslim was. Moslims moaktn 24,1% uut van de bevolkienge van Brussel, 8% van Wallonië en 7,6% van Vloandern.[179][180]

Gezoundheid

[bewerkn | brontekst bewerken]
Universitair Ziekenhuus van Antwerpn

De Belgn zyn over 't algemêen styf gezound. Volgns schattiengn uut 2012 is de gemiddelde leevnsverwachtienge 79,65 joar.[114] Sins 1960 is de leevnsverwachtienge, in lyn mè 't Europees gemiddelde, mè twi moandn per joar gesteeign. Dood in België komt surtout deur herte- en voatziektn, gezweln, ziektebeelden van de lochtweegn en ounnatuerlyke dôodoorzookn (oungevalln, zelfmôord). Ounnatuerlyke dôodoorzookn en kanker zyn de mêest vôorkommnde dôodoorzookn voe vrouwn tout 24 joar en voe ventn tout 44 joar.[181]

Gezoundheidszorg in België wordt gefinancierd deur zowel bydragn an de sjoale zekerheid als deur belastiengn. Ziekteverzekerienge is verplicht. De gezoundheidszorg wordt geleverd deur e gemixt publiek en privoat systeim van ounofhankelyke dokteurs en publieke, universitaire en semi-privoate ziekenhuuzn. Gezoundheidszorgdiensten moetn deur de patiënt betoald wordn en wordn loater werebetaald deur de ziekteverzekeriengsinstelliengn, moar voe categorieën die nie in anmerkienge kommn (van patiëntn en diestn) bestoan der zo-gezeide derdepartybetaliengssysteemn.[181] 't Belgisch gezoundheidszorgsysteim wordt gemonitord en gefinancierd deur de federale overheid, de Vlamsche en Woalsche gewestregeeriengn; en de Duutstoalige Gemeenschap et ook (indirect) toezicht en verantwôordelykheedn.[181]

Vo den êeste kêe in de Belgische geschiedenisse wierd 't êeste kind geëuthanaseerd achter de periode van 2 joar dat de leeftydsbeperkiengn voe euthanasie wierdn geschrapt. 't Kind wierd geëuthanaseerd deur een oun geneesboare ziekte woar da 't kind an leed. Oewel da d'r wel wa steun was voe de euthanasie, bestoat er e meugelykheid tout controverse deurda 't ounderwerp droait round de kwestie van geassisteerde zelfmôord.[182]

As me geassisteerde zelfmôord nie meereeknn, et België 't oogste zelfmôordcyfer in West-Europa en êen van de oogste zelfmôordcyfers in de ountwikkelde weireld (allêne moar overtroffn deur Litouwn, Zuud-Korea en Letland).[183]

Ounderwys

[bewerkn | brontekst bewerken]
De Centrale Bibliotheek van de KU Leuven universiteit

Ounderwys is verplicht van 6 toet 18 joar vo Belgn.[184] By de OESO-landn in 2002, ad België 't derd-ogste an deel van de 18- toet 21-joarign die ingeschreevn woarn in 't ooger ounderwys, ip 42%.[185] Oewel da geschat 99% van de volwassene bevolkienge kan leezn en schryvn, groeit de bezorgdheid over functioneel analfabetisme.[186][187] 't Programme for International Student Assessment (PISA), gecoördineerd deur de OESO, zet 't Belgisch ounderwys ip dit moment ip de 19e plekke van de weireld, wa da beduudend ooger is dan 't gemiddelde van de OESO.[188] Ounderwys wordt ofzounderlik g'organiseerd deur iedere gemêenschap. De Vlamsche Gemêenschap scoort merkboar ooger dan de Frans- en Duutstoalige Gemêenschappn.[189]

In 't verlengde van de structuur van 't 19e-eeuws Belgisch polletiek landschap, gekenmerkt deur de Liberoaln en de Katholieke partyen, is 't ounderwyssystème gesplitst in neutroale en godsdienstige schoeln. De neutroale tak van 't ounderwys wordt gecontroleerd deur de gemêenschappn, de provinsjes of de gemêentn, binst da 't godsdienstig, voornamelik katholiek ounderwys, g'organiseerd wordt deur godsdienstige overeeden, die ook gesubsidieerd en g'inspecteerd wordn deur de gemêenschappn.[190]

Cultuur

[bewerkn | brontekst bewerken]

Ondanks de politieke en toalkundige verdêliengn, et de regio die overêenkomt mè 't België van nu de bloei geziene van grôte artistieke bewegiengn die een enorme invloed g'ed èn ip de Europeesche kunst en cultuur. Vandoage den dag is 't cultureel leevn, toet ip zekere hoogte, geconcentreerd binn' iedere toalgemeenschap, en een verscheidenheid an barrières èn d'r voe gezorgd dat een gedeelde culturele sfeer minder uutgesprookn is.[6][191][192] Sins de joarn '70 zyn d'r gin twi-toalige universiteitn of ogeschoorn mè in 't land, buutn de Keuninklike Militaire Schole en de Antwerp Maritime Academy.[193]

Schône kunste

[bewerkn | brontekst bewerken]
De Lam Gods: De aniddienge van 't Mysterieus Lam (binnenzicht), geschilderd in 1432 deur van Eyck

De bydroagn an de schilderkunst en architecte zyn styf ryk gewist. De Moaslandse kunst, de Vlamsche Primitievn,[194] de Vlamsche Renaisanceschilderkunst en Barokschilderkunst[195] en grôte vôorbeeldn van Romoansche, Gotische, Renaisance- en Barokarchitecte[196] zyn mylpoaln in de geschiedenisse van de kunst. Terwyl da de kunst uut de 15e êeuwe in de Lêge Landn gedomineerd wordt deur de religieuze schilderyen van Jan van Eyck en Rogier van der Weyden, wordt de 16e êeuwe gekenmerkt deur e brêeder palet an styln lik de landschapsschilderyen van Pieter Bruegel en de vôorstellienge van 't antieke deur Lambert Lombard.[197] is 't achterdien geleidelik an achteruut gegoan.[198][199]

Tydens de 19e en 20e êeuwe zyn der vele originele romantische, expressionistische en surrealistische Belgische schilders ipgestoan, woaroender James Ensor en andere kunstenoars die by de groep Les XX ôordn, Constant Permeke, Paul Delvaux en René Magritte. De avant-garde CoBrA-bewegienge kwam ip in de joarn '50, terwyl da de beeldouwer Panamarenko e merkwoardige figeure bluuft in de contemporeine kunst.[200][201] Multidisciplinaire kunstenoars lik Jan Fabre, Wim Delvoye en de schilder Luc Tuymans zyn andere internationoal erkende figeurn in de contemporeine kunstweireld.

Belgische bydroagn an de architecte giengn ôok deure in de 19e en 20e êeuwe, woaroender 't werk van Victor Horta en Henry van de Velde, die grôte inleiders woarn van de Art Nouveau-styl.[202][203]

Jacques Brel

De vocoale muziek van de Franco-Vlamsche Schole ountwikkelde hem in 't zudelik dêel van de Lêge Landn en was e belangryke bydrage an de cultuur van de Renaisance.[204] In de 19e en 20e êeuwe woarn der grôte violistn, lik Henri Vieuxtemps, Eugène Ysaÿe en Arthur Grumiaux, terwyl da Adolphe Sax de saxofone uutvound in 1846. De componist César Franck wierd geboorn in Luuk in 1822. Contemporeine populaire muziek in België is ôok van goeie noame. Jazzmuzikantn Django Reinhardt en Toots Thielemans en zanger Jacques Brel hen weireldfaam vergoard. Vandoage den dag is zanger Stromae e muzikoale reveloasje in Europa en doabuutn, met grôot succes. In de rock/popmuziek zyn Telex, Front 242, K's Choice, Hooverphonic, Zap Mama, Soulwax en dEUS styf bekend. In de heavy metal-scene hen bandjes lik Machiavel, Channel Zero en Enthroned e weireldwyd publiek.[205]

Belgische schryver Georges Simenon

België hèt verscheidene bekende schryvers vôortgebrocht, woaroender de dichters Emile Verhaeren, Guido Gezelle, Robert Goffin en de romanschryvers Hendrik Conscience, Stijn Streuvels, Georges Simenon, Suzanne Lilar, Hugo Claus en Amélie Nothomb. De dichter en toneelschryver Maurice Maeterlinck woun de Nobelprys vo Literatuur in 1911. De avontuurn van Kuiftsje deur Hergé is de bekendste van de Franco-Belgische strips, moar vele andere grôte auteurs, woaroender Peyo (De Smurfen), André Franquin (Guust Flater), Morris (Lucky Luke), Willy Vandersteen brochten de Belgische stripindustrie weireldfaam.[206] Doabovenop hèt de beroemde misdaadschryfster Agatha Christie 't personage Hercule Poirot gecreëerd, e Belgische detective, die als protagonist diende in e dêel van heur geprezen mysterie-romans.

De Belgische cinema et een oantal vôornamelik Vlamsche romans toet leevn ebrocht ip 't scherm. 2007.}} Belgische regisseurs zyn ounder andere André Delvaux, Stijn Coninx, Luc en Jean-Pierre Dardenne; bekende acteurs zyn ounder andere Jean-Claude Van Damme, Jan Decleir en Marie Gillain; en succesvolle films zyn ounder andere Rundskop, C'est arrivé près de chez vous en De zaak Alzheimer.[207] België is ook den thuusbasis van een oantal succesvolle mode-ountwerpers Category:Belgian fashion designers.

Folklore

[bewerkn | brontekst bewerken]
De Gilles van Binche, in kostuum, mè wassn maskers

Folklore speelt e grôte rolle in 't cultureel leevn van België; 't land et e vergeliekboar ôog antal processies, cavalcades, stoetn, ommegangn, ducasses, kermissn, en andere lokoale fêestn, bykan oltyd mè een ôorsproenkelyk religieuze of mythologische achtergroend. 't Doadoagse Carnaval van Binche, dichte by Bergn, mè zyn beroemde Gilles (ventn geklêed in ôoge, bepluumde oedn en felle kostuums) wordt g'houdn vlak vôorn de Vastn (de 40 doagn tussn Aswoensdag en Poaschn). Zame mè de 'Reuzn en Droakn' van Ath, Brussel, Dendermonde, Mechelen en Bergn, is 't erkend deur UNESCO als Mêesterwerk van 't Orol en Immaterieel Erfgoed van de Mensheid.[208]

Andere vôorbeeldn zyn 't doadoagse Carnaval van Oalst in februoari of moarte; de nog styf religieuze processies van t Heilig Bloed die deuregoan in Brugge in meie, de Virga Jesse-processie die om de zeuvn joar wordt g'houdn in Hasselt, de joarlykse Hanswijkprocessie in Mecheln, de fêestn van 15 ogustus in Luuk, en 't Woals fêest in Noamn. Oentstoan in 1832 en herleefd in de joarn '60, zyn de Gentse Fêestn (e muziek- en theaterfêest georganiseerd in Gent roend de Belgische Nationale Fêestdag, ip 21 juli) e moderne traditie gewordn. Verschillende van die fêestn omvattn sportwedstrydn, lik koersn, en vele valln oender de categorie van kermissn.

E grôte nie-officiële fêestdag is Sinterkloas (Nederlands: Sinterklaas, Frans: la Saint-Nicolas), e fêest vo kienders, en in Luuk, vo studentn.[209] 't Gebeurt elk joar ip 6 december en 't is e sôorte vroege Kestdag. Ip den oavend van 5 december, vôorn dat ze goan sloapn, zettn de kienders under schoenn by de schouwe mè woater of wyn en e wortel vo 't peird of de ezel van Sinterkloas. Volgns de traditie komt Sinterkloas 's nachts en reist y deur de schouwe no beneen. Y pakt ton 't eetn en 't woater of de wyn, lat kadootjes achter, goat were no bovn, voert zyn peird of ezel, en goat verder ip zyn weg. Y weet ôok of de kienders braave of stout gewist zyn. Die fêestdag is surtout geliefd by kienders in België en Nederland. Nederlandsche immigrantn brochtn de traditie no de Verênigde Stoaten, woar da Sinterkloas nu bekend stoat als Santa Claus.

Keukn

[bewerkn | brontekst bewerken]
Moules-frites of mossels mè frietn is e representatief gerecht van België.

België is beroemd voe bier, chocolade, waffels en frietn. De nationale gerechtn zyn biefstik mè frietn, en mossels mè frietn.[210][211][212] Veel oogeplatseerde Belgische restaurants zyn te vyndn in de mêest invloedryke restaurantgidsn, lik de Michelingids.[213] Êen van de vele biersoortn mè vee prestige is da van de trappistnmonnikn. Technisch gezien is 't een ale en traditioneel wordt 't bier van iedere abdy geserveerd in zyn eign glas (de vormn, oogtes en breedtes zyn verschillend). Der zyn moa elf brouwerien (zes dervan zyn Belgisch) die toegeloatn zyn voe trappistnbier te brouwn.

Oewel de Belgische gastronomie verboundn is mè de Fransche keukn, zyn sommigte receptn noa 't schynt doa uutgevoundn, lik frietn (oankschoon de noame, en oankschoon de juste plekke van oorsprong onzeker is), Vlamsche stoofkarbonoadn (e rundvleêssstoofpotje mè bier, mosterd en laurier), speculoos (e sôorte koeksje mè kaneel- en gember-smoake), Brusselse waffels (en under variante, Luikse waffels), woaterzooi (e soepe gemakt mè kiekn of vis, room en groentn), witloof mè bechamelsaus, spruutjes, Belgische pralinns (België et sommigte van de mêest gerenommeerde chocoladehuuzn), charcuterie en paling in 't groen (rivieroal in e saus van groene kruudn).

Merkn van Belgische chocolade en pralinns, lik Côte d'Or, Neuhaus, Leonidas en Godiva zyn beroemd, evenals oenofankelyke producentn lik Burie en Del Rey in Antwerpn en Mary's in Brussel.[214] België produceert mêer of 1100 sôortn bier.[215][216] 't Trappistnbier van de Abdy van Westvletern is erhaaldelyk beoordeeld als 't beste bier ter weireld.[217][218][219]

De grotste brouwer ter weireld qua volume is Anheuser-Busch InBev, gevestigd in Leuven.[220]

Sport

[bewerkn | brontekst bewerken]
Eddy Merckx, algemêen anzien lik êen van de grotste coureurs aller tydn

Sedert de joarn '70 zyn sportclubs en federoasjes apart g'organiseerd binn iedere toalgemeenschap.[221] Zyn Nederlandstoalige teegnanger is Sport Vloandern (vroeger BLOSO genoemd).[222]

Voetbol is de populairste sport in beide deiln van België; ook styf populair zyn koersn, tennis, zwemmn, judo[223] en basketbol.[224] De Belgische nationale voetbolploeg stoat ol sedert november 2015 by de beste ip de FIFA-wereldranglyste, toen dat ze vo den êeste kêe de topplek bereiktn.[225] Sedert de joarn '90 is de ploeg de nummer êen van de weireld vo de mêeste joarn in de geschiedenisse, ollêne achter de records van Brazilië en Spanje.[226] De goudn generoasjes van de ploeg mè weireldklassespelers in de kern, noamelik Eden Hazard, Kevin De Bruyne, Jean-Marie Pfaff, Jan Ceulemans oaldn de bronzn medailles ip 't Weireldkampioenschap 2018, en zilvern medailles ip 't Euro 1980. België organiseerde 't Euro 1972, en was co-organisator van 't Euro 2000 tegoare mè Nederland.

Belgn bezittn de mêeste Tour de France-overwinniengn van ieder land buutn Vrankryk. Ze hen ook de mêeste overwinniengn ip 't UCI Weireldkampioenschap ip de weg. Mè vyf overwinniengn in de Tour de France en talloze andere koersrecords, wordt de Belgische coureur Eddy Merckx dikkers anzien lik êen van de grotste coureurs aller tydn.[227] Philippe Gilbert en Remco Evenepoel woarn de weireldkampioenn van 2012 en 2022. Andere bekende Belgische coureurs zyn Tom Boonen, Wout van Aert en Lotte Kopecky.

Kim Clijsters en Justine Henin woarn olletwêe Speelster van 't Joar in de Women's Tennis Association omdan ze ip de nummer êen-posiesje stoundn by de vrouwn. 't Circuit van Spa-Francorchamps organiseert de Formule 1 Grote Prys van België. De Belgische coureur Jacky Ickx won acht Grôte Pryzn en zes kêern de 24 Uur van Le Mans en eindigde twi kêern als twidde in 't Formule 1-weireldkampioenschap. België et ook e sterke reputoasje in motorcross mè de ryders Joël Robert, Roger De Coster, Georges Jobé, Eric Geboers en Stefan Everts, ounder andere.[228]

Sportevenementn die joarliks in België g'houdn wordn zyn ounder andere de Memorial Van Damme atletiekwedstryd, de Grote Prys van België Formule 1, en e antal klassieke wielerkoersn lik de Rounde van Vloandern en Luik-Bastenoakn-Luik. De Olympische Zomerspeeln van 1920 wierdn g'houdn in Antwerpn. 't Europees kampioenschap basketbol vo mann'n 1977 wierd g'houdn in Luik en Ostende.

Bronn'n

[bewerkn | brontekst bewerken]
  1. 1 2 3 Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam area
  2. 1 2 3 4 Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam population
  3. ↑ Pateman. - Belgium - Marshall Cavendish - (2006)
  4. ↑ The Belgian Constitution - Belgian House of Representatives - (May 2014)
  5. ↑ Haß, Torsten. - Rezension zu (Review of) Cook, Bernard: Belgium. A History - FH-Zeitung (journal of the Fachhochschule) - (17 February 2003)—The book reviewer, Haß, attributes the expression in English to James Howell in 1640. Howell's original phrase "the cockpit of Christendom" became modified afterwards, as shown by:
    *Carmont, John. - The Hydra No.1 New Series (November 1917)—Arras And Captain Satan - War Poets Collection - (24 May 2007)—and as such coined for Belgium:
    *Wood, James. - Nuttall Encyclopaedia of General Knowledge—Cockpit of Europe - (1907) (See also The Nuttall Encyclopaedia)
  6. 1 2 3 4 Fitzmaurice, John. - New Order? International models of peace and reconciliation—Diversity and civil society - Democratic Dialogue Northern Ireland's first think tank, Belfast, Northern Ireland, UK - (1996) Citefout: Onjuiste parameter “fitzmaurice1996-p122” in de <ref>-tag. De mogelijke parameters zijn: dir, follow, group, name.
  7. ↑ Belgium country profile - EUbusiness, Richmond, UK - (27 August 2006)
  8. ↑ Definition, History, Dates, Summary, & Facts | Britannica |url=https://www.britannica.com/event/Industrial-Revolution |access-date=2025-02-01 |website=www.britannica.com |language=en}}
  9. ↑ Karl, Farah. - Chapter 27. The Age of Imperialism (Section 2. The Partition of Africa) - World History II - (1999)
  10. ↑ Braeckman. - Belgium's role in Rwandan genocide - Le Monde Diplomatique - (1 June 2021)
  11. ↑ Buoyant Brussels. - Bilingual island in Flanders - UCL - (5 June 2016)
  12. ↑ Belgian government sworn in, ending 18-month crisis - Expatica - (6 December 2011)
  13. ↑ C. Julius Caesar, Gallic War - perseus.tufts.edu - (1869)
  14. ↑ Works of Julius Caesar: Gallic Wars Book 1 (58 B.C.E.) - sacred-texts.com - (2025-04-05)
  15. ↑ Allen-Hornblower. - BEASTS AND BARBARIANS IN CAESar's BELLUM GALLICUM 6.21–8 - The Classical Quarterly - (2014)
  16. ↑ Caesar, Gallic War, 8.46 "quattuor legiones in Belgio collocavit", "his confectis rebus ad legiones in Belgium se recipit hibernatque Nemetocennae". (In online English translations the second part is often included in the next paragraph 8.47 . Wightman. - [{{GBurl Gallia Belgica] - University of California Press - (1985). Gallia Belgica: An Entity with No National Claim
  17. ↑ Caesar Gallic War - Loeb Classical Library - (1917)
  18. ↑ The Treveri – the tribe which Treves was named after - new.coinsweekly.com - (2009-10-14)
  19. ↑ Roman province, Europe | Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Germania-Inferior |access-date=2025-04-05 |website=www.britannica.com |language=en}}
  20. ↑ Germania Inferior (1) - Livius - www.livius.org - (2025-04-05)
  21. ↑ Facts, Geography, Maps, & History | Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Germany |archive-url=http://web.archive.org/web/20260211165324/https://www.britannica.com/place/Germany |archive-date=2026-02-11 |access-date=2026-02-17 |work=Encyclopedia Britannica |language=en}}
  22. ↑ Der Lütticher Raum in frühkarolingischer Zeit : Untersuchungen zur Geschichte einer karolingischen Stammlandschaft
  23. ↑ Edmundson, George. - Chapter I: The Burgundian Netherlands. - History of Holland - (1922)
  24. ↑ Van Der Essen. - Notre nom national - Revue belge de philologie et d'histoire - (1925)
  25. ↑ Edmundson, George. - Chapter II: Habsburg Rule in the Netherlands - History of Holland - (1922)
  26. ↑ From Pillar to Postmodernity: The Changing Situation of Religion in Belgium
  27. ↑ Gooch, Brison Dowling. - Belgium and the February Revolution - Martinus Nijhoff Publishers, The Hague, Netherlands - (1963)
  28. ↑ National Day and feast days of Communities and Regions - Belgian Federal Government - (20 July 2011)
  29. ↑ Deschouwer. - Ethnic structure, inequality and governance of the public sector in Belgium - United Nations Research Institute for Social Development (UNRISD) - (January 2004)
  30. ↑ Forbath. - The River Congo: The Discovery, Exploration and Exploitation of the World's Most Dramatic Rivers - Harper & Row - (1977)
  31. 1 2 Riding. - Belgium Confronts Its Heart of Darkness; Unsavory Colonial Behavior in the Congo Will Be Tackled by a New Study – The New York Times - nytimes.com - (21 September 2002)
  32. ↑ Meredith. - The State of Africa - Jonathan Ball - (2005)
  33. ↑ Arango. - Leopold III and the Belgian Royal Question - The Johns Hopkins Press - (1961)
  34. ↑ The Congolese Civil War 1960–1964 - BBC News - (14 October 2003)
  35. ↑ Policy Failure and Corruption in Belgium: Is Federalism to Blame? - researchgate.net
  36. ↑ New data on land use - Statbel - (17 February 2019)
  37. ↑ België is 160 km² groter dan gedacht - Het Laatste Nieuws - (17 February 2019)
  38. ↑ Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam land
  39. ↑ Patrôon:In lang Geografische beschrijving van België – Over Belgie – Portaal Belgische Overheid . Belgium.be. Retrieved 12 August 2013.
  40. ↑ Belgium—The land—Relief - Encyclopædia Britannica, Chicago, Illinois, US - (2007)
  41. ↑ Geography of Belgium - 123independenceday.com - (10 August 2007)
  42. ↑ Life—Nature - Office for Official Publications of the European Communities - (2005)
  43. ↑ Peel. - Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification - Hydrology and Earth System Sciences - (2007) (direct: Final Revised Paper )
  44. ↑ Climate averages—Brussels - EuroWEATHER/EuroMETEO, Nautica Editrice Srl, Rome, Italy - (27 May 2007)
  45. ↑ Kerncijfers 2006 – Statistisch overzicht van België - Belgian Federal Government Service (ministry) of Economy—Directorate-general Statistics Belgium - (8 May 2007)
  46. ↑ IEA. - Belgium Climate Resilience Policy Indicator - IEA - (2023-05-15)
  47. 1 2 Climate Risk Assessment Center. - Main risks for Belgium - CERAC - (11 December 2024)
  48. ↑ Jones. - National contributions to climate change due to historical emissions of carbon dioxide, methane, and nitrous oxide since 1850 - Scientific Data - (2023-03-29)
  49. ↑ Ritchie. - Greenhouse gas emissions - Our World in Data - (2024-01-05)
  50. ↑ Climate Watch. - Belgium - www.climatewatchdata.org - (2024-12-20)
  51. ↑ Takhtajan, Armen, 1986. Floristic Regions of the World. (translated by T.J. Crovello and A. Cronquist). University of California Press, Berkeley.
  52. ↑ Patrôon:WWF ecoregion Citefout: Onjuiste parameter “kjxhg"” in de <ref>-tag. De mogelijke parameters zijn: dir, follow, group, name.
  53. ↑ Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity - Supplementary Material
  54. ↑ Terms and Definitions FRA 2025 Forest Resources Assessment, Working Paper 194 - Food and Agriculture Organization of the United Nations - (2023)
  55. ↑ Global Forest Resources Assessment 2020, Belgium - Food Agriculture Organization of the United Nations
  56. ↑ BE – Belgium - iso.org - (5 April 2022)
  57. ↑ López Pintor. - Voter Turnout Rates from a Comparative Perspective - [[International Institute for Democracy and Electoral Assistance - (2002)
  58. ↑ The Belgian Constitution – Article 99 - Belgian House of Representatives - (January 2009)
  59. ↑ Belgium 1831 (rev. 2012) - Constitute - (30 March 2015)
  60. ↑ Belgium, a federal state - Belgium.be - (26 November 2010)
  61. 1 2 3 Background Note: Belgium - U.S. Department of States - (29 April 2010)
  62. ↑ Belgium – Political parties - European Election Database - (2010)
  63. ↑ Tyler, Richard. - Dioxin contamination scandal hits Belgium: Effects spread through European Union and beyond - World Socialist Web Site (WSWS) - (8 June 1999)
  64. ↑ ElAmin, Ahmed (31 January 2006) Belgium, Netherlands meat sectors face dioxin crisis . foodproductiondaily.com
  65. ↑ European Commission. - Food Law News—EU : Contaminants—Commission Press Release (IP/99/399) Preliminary results of EU-inspection to Belgium - School of Food Biosciences, University of Reading, UK - (16 June 1999)
  66. ↑ Belgium's "rainbow" coalition sworn in - BBC News - (12 July 1999)
  67. ↑ La Chambre des représentants—Composition - The Chamber of Representatives of Belgium - (9 March 2006)
  68. ↑ Walker. - Belgium celebrates 20 years of same-sex marriage - The Brussels Times - (11 February 2024)
  69. ↑ Rwanda - tiscali.reference - (27 May 2007) The article shows an example of Belgium's recentPatrôon:When African policies.
  70. ↑ Belgian demand halts NATO progress - (16 February 2003)
  71. ↑ Belgium minor first to be granted euthanasia - BBC News - (6 January 2017)
  72. ↑ Time-line Belgium - BBC News - (5 January 2009)
  73. ↑ Bryant. - Divisions could lead to a partition in Belgium - San Francisco Chronicle - (28 May 2008)
  74. ↑ Hughes. - Analysis: Where now for Belgium? - BBC News - (15 July 2008)
  75. ↑ Banks. - Fears over 'break up' of Belgium - The Daily Telegraph - (6 September 2010)
  76. 1 2 Belgian PM offers his resignation - BBC News - (15 July 2008)
  77. ↑ CNN.com , "Belgium Prime Minister offers resignation over banking deal"
  78. ↑ Belgian king asks Van Rompuy to form government Reuters.
  79. ↑ Prime Minister Leterme resigns after liberals quit government - France 24 - (22 April 2010)
  80. ↑ King Albert II accepts resignation of Prime Minister Yves Leterme - France 24 - (29 April 2010)
  81. ↑ Federal Elections in Belgium – Chamber of Representatives Results - (14 June 2010)
  82. ↑ Kovacevic. - Reality Check: How long can nations go without governments? - BBC News Online - (6 May 2015)
  83. ↑ Political crisis nears an end as new PM, cabinet named - France 24 - (5 December 2011)
  84. ↑ Belgium agrees to form coalition government | DW | 07.10.2014 - dw.com - (18 May 2024)
  85. ↑ No coalition in sight after fractured Belgium election | DW | 27.05.2019 - dw.com - (18 May 2024)
  86. ↑ Timothée. - Who is Charles Michel, the next President of the European Council? - The New Federalist - (1 April 2021)
  87. ↑ Belgium gets first female PM as Sophie Wilmès takes office - The Guardian - (28 October 2019)
  88. ↑ Didili. - Belgium agrees on federal government, De Croo to become PM - (1 October 2020)
  89. ↑ Flemish nationalist Bart de Wever sworn in as Belgium's new prime minister - France 24 - (3 February 2025)
  90. ↑ Zweisprachigkeit in den Benelux-ländern
  91. ↑ Political History of Belgium: From 1830 Onwards
  92. ↑ Citefout: Onjuiste parameter “fitzmaurice1996-p31"” in de <ref>-tag. De mogelijke parameters zijn: dir, follow, group, name. Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam Fitzmaurice1996-p31 Terwyl da de menschn in Zuud-België Frans of dialectn van 't Frans klapten, en de mêeste Brusselsche menschn Frans overnoamn als under êeste toale, weigerdn de Vloamiengn da te doen en slaagdn ze der geleidelik in om van 't Needlands e gelykwoardige toale te moakn in 't ounderwys.<ref name=
  93. 1 2 Belgium - European Election Database - (2010)
  94. ↑ Willemyns, Roland. - The Dutch-French Language Border in Belgium - Journal of Multilingual and Multicultural Development - (2002)
  95. ↑ The Belgian Constitution – Article 4 - Belgian House of Representatives - (January 2009)
  96. ↑ La nouvelle Fédération Wallonie-Bruxelles défraye la chronique - La Libre.be - (2024-09-30)
  97. ↑ Une Fédération Wallonie-Bruxelles - DHnet - (2024-09-30)
  98. 1 2 The Federal Government's Powers - .be Portal - (4 February 2011)
  99. ↑ Les nouvelles institutions politiques de la Belgique et de l'Europe
  100. ↑ The Communities - .be Portal - (26 June 2011)
  101. ↑ The Regions - .be Portal - (26 June 2011)
  102. ↑ Lagasse, Charles-Etienne. - Federalism in Russia, Canada and Belgium: experience of comparative research - Kazan Institute of Federalism - (18 May 2004)
  103. ↑ Suinen, Philippe. - Une Première mondiale - Le Monde diplomatique - (October 2000) Citefout: Onjuiste parameter “suinen"” in de <ref>-tag. De mogelijke parameters zijn: dir, follow, group, name.
  104. ↑ Defence Data of Belgium in 2010 - European Defence Agency - (9 August 2012) Citefout: Onjuiste parameter “r8zsp"” in de <ref>-tag. De mogelijke parameters zijn: dir, follow, group, name.
  105. ↑ Defensie La Défense - (15 June 2011)
  106. ↑ Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam iiss2023
  107. ↑ Belgium § Military and Security - CIA World Factbook - (10 February 2024)
  108. ↑ David Isby and Charles Kamps Jr, 'Armies of NATO's Central Front,' Jane's Publishing Company, 1985, p.59
  109. ↑ 2024 Global Peace Index
  110. ↑ Belgium ranked first in the KOF Globalization Index 2009KOF Index of Globalization - (2 February 2009)
  111. ↑ Rank Order – Exports - CIA – The 2008 world factbook - (5 October 2008)
  112. ↑ Rank Order – Imports - CIA – The 2008 world factbook - (5 October 2008)
  113. ↑ Belgian economy - Belgium - (12 June 2009)
  114. 1 2 Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam CIA
  115. ↑ Wallonia in 'decline' thanks to politicians - Expatica Communications BV - (9 March 2005)
  116. ↑ L'Union économique belgo-luxembourgeoise - Luxembourgian Ministry of Foreign Affairs - (15 June 2011)
  117. ↑ Industrial History Belgium - European Route of Industrial Heritage - (8 May 2007)
  118. ↑ La révolution industrielle
  119. ↑ Industrial History, Belgium - European route of industrial heritage - (15 November 2010)
  120. ↑ Vanhaute, Eric. - The European subsistence crisis of 1845–1850: a comparative perspective - (2006)
  121. ↑ When the potato failed. Causes and effects of the 'last' European subsistance crisis, 1845–1850
  122. ↑ Vanhaverbeke, Wim. - Het belang van de Vlaamse Ruit vanuit economisch perspectief The importance of the Flemish Diamond from an economical perspective - Netherlands Institute of Business Organization and Strategy Research, University of Maastricht - (19 May 2007)
  123. ↑ The World Factbook—(Rank Order—Public debt) - CIA - (17 April 2007)
  124. ↑ Key figures - National Bank of Belgium - (19 May 2007)
  125. ↑ EurActiv - Belgium makes place for urban enterprises - (19 March 2011)
  126. 1 2 Panorama of Transport - Office for Official Publications of the European Communities - (2003)
  127. 1 2 Country Trends - Global Footprint Network - (15 November 2019)
  128. ↑ Ecological Footprint Accounting for Countries: Updates and Results of the National Footprint Accounts, 2012–2018
  129. ↑ Fidler, Stephen. - Europe's Top Traffic Jam Capitals - The Wall Street Journal - (3 November 2010)
  130. ↑ Another comparative study on transportation in Belgium: OECD environmental performance reviews: Belgium
  131. ↑ Double record for freight volume - port of Antwerp - (23 February 2017)
  132. ↑ The Belgian Crisis - (5 June 2016)
  133. ↑ John Lichfield. - Belgium: A nation divided - Independent - (2007)
  134. ↑ Cook, B.A.. - Belgium: A History - Peter Lang - (2002)
  135. ↑ Rembert Dodoens: iets over zijn leven en werk—Dodoens' werken - Plantaardigheden—Project Rembert Dodoens (Rembertus Dodonaeus) - (20 December 2005)
  136. ↑ O'Connor. - Simon Stevin - MacTutor History of Mathematics - (2004)
  137. ↑ Abstract (*) (*) Free abstract for pay-per-view article byThe Low Countries – 16th/17th century
  138. ↑ Midbon, Mark. - 'A Day Without Yesterday': Georges Lemaitre & the Big Bang - [[Commonweal (magazine) - (24 March 2000)
  139. ↑ The Fair Face of Flanders
  140. ↑ Day, Lance. - Biographical Dictionary of the History of Technology - Routledge - (2003)
  141. ↑ Woodward, Gordon. - Biographical Dictionary of the History of Technology - Routledge - (2003)
  142. ↑ Cultures of Creativity: the Centennial Exhibition of the Nobel Prize
  143. ↑ Georges Lemaître, Father of the Big Bang - American Museum of Natural History - (2000)
  144. ↑ The Nobel Prize in Chemistry 1977 - Nobelprize.org - (9 December 2010)
  145. ↑ Patrôon:MacTutor Biography (Retrieved 10 November 2011)
  146. ↑ Patrôon:MacTutor Biography (Retrieved 10 November 2011)
  147. ↑ World Intellectual Property Organization. - Global Innovation Index 2024: Unlocking the Promise of Social Entrepreneurship - World Intellectual Property Organization - (2024)
  148. ↑ Belgium ranking in the Global Innovation Index 2025 - www.wipo.int - (2025-10-22)
  149. ↑ Dutta. - Global Innovation Index 2025: Innovation at a Crossroads - World Intellectual Property Organization - (2025)
  150. ↑ Max Roser. - Total Fertility Rate around the world over the last two centuries - Our World In Data - (18 May 2024)
  151. ↑ World Factbook Europe: Belgium - The World Factbook - (3 February 2021)
  152. ↑ This number evolved to 89% in 2011. Belgian Federal Government. - Population par sexe et nationalité pour la Belgique et les régions, 2001 et 2011 - (31 August 2012)
  153. ↑ Perrin, Nicolas. - European Migration Network—Annual Statistical Report on migration and asylum in Belgium (Reference year 2003)—section A. 1) b) Population by citizenship & c) Third country nationals, 1 January 2004 - Belgian Federal Government Service (ministry) of Interior—Immigration Office - (April 2006)
  154. ↑ De vreemde bevolking. ecodata.mineco.fgov.be
  155. ↑ L'immigration en Belgique. Effectifs, mouvements et marche du travail . Rapport 2009. Direction générale Emploi et marché du travai
  156. ↑ Belgian Federal Government. - Structure de la population selon le pays de naissance - (31 August 2012)
  157. ↑ BuG 155 – Bericht uit het Gewisse – 01 januari 2012 . npdata.be (1 January 2012).
  158. 1 2 BuG 159 – Bericht uit het Gewisse – 7 mei 2012 . npdata.be (7 May 2012).
  159. ↑ Informazioni sul Belgio - Sede INCA-CGIL in Belgio - (18 March 2023)
  160. ↑ Diversity according to origin in Belgium - Statbel.fgov.be - (16 June 2021)
  161. ↑ Ethnologue: Languages of the World - SIL International - (2009)
  162. ↑ Surviving in Babel? Language rights and European integration
  163. ↑ Belgium Market background - British Council - (5 May 2007)—Strictly, the capital is the municipality (City of) Brussels, though the Brussels-Capital Region might be intended because of its name and also its other municipalities housing institutions typical for a capital.
  164. ↑ The German-speaking Community - The German-speaking Community - (5 May 2007) The (original) version in German language (already) mentions 73,000 instead of 71,500 inhabitants.
  165. ↑ Citizens from other countries in the German-speaking Community - The German-speaking Community - (5 May 2007)
  166. ↑ German (Belgium)—Overview of the language - Mercator, Minority Language Media in the European Union, supported by the European Commission and the University of Wales - (7 May 2007)
  167. ↑ Leclerc, Jacques. - Belgique • België • Belgien—La Communauté germanophone de Belgique - L'aménagement linguistique dans le monde - (19 April 2006)
  168. ↑ According to Le Petit Larousse, Walloon is a dialect of the langue d'oïl. According to the Meyers grosses Taschenlexikon
  169. ↑ Among Belgium native German speakers many are familiar with the local dialect varieties of their region, that include dialects that spill over into neighboring Luxembourg and Germany.Ethnologue: Languages of the World (Online version: Sixteenth edition ) Citefout: Onjuiste parameter “ethnologue-15thed"” in de <ref>-tag. De mogelijke parameters zijn: dir, follow, group, name.
  170. ↑ State and Church in Belgium - euresisnet.eu - (31 October 2007) Citefout: Onjuiste parameter “01gju"” in de <ref>-tag. De mogelijke parameters zijn: dir, follow, group, name.
  171. 1 2 Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam MarshallCavendish2009
  172. ↑ Churchgoers in Brussels threatened with extinction - Brusselnieuws.be - (30 November 2010)
  173. ↑ Kerken lopen zeer geleidelijk helemaal leeg – Dutch news article describing church attendance in Flanders . Standaard.be (25 November 2010). Retrieved 26 September 2011.
  174. ↑ European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC). - European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC) (2025) ESS11 - integrated file, edition 3.0 [Data set] - (2025-07-28)
  175. ↑ European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC). - European Social Survey European Research Infrastructure (ESS ERIC) (2025) ESS11 - integrated file, edition 3.0 [Data set] - (2025-07-28)
  176. ↑ Eurobarometer Biotechnology report 2010 p.381.
  177. ↑ Special Eurobarometer 516 : European citizens' knowledge and attitudes towards science and technology - European Data Portal (see Volume C: Country/socio-demographics: BE: Question D90.2.) - (September 2021)
  178. ↑ Ghiuzeli, Haim F. The Jewish Community of Antwerp, Belgium . Beit Hatfutsot, the Museum of the Jewish People
  179. ↑ % moslims per gemeente - www.npdata.be - (2025-07-29)
  180. ↑ Moslimbevolking per gemeente in België – evolutie 2010–2022 - Alfabetisch - npdoc.be - (2025-07-29)
  181. 1 2 3 Corens, Dirk. - Belgium, health system review - Health Systems in Transition - (2007)
  182. ↑ Belgium euthanasia: First child dies - CNN.com - CNN - (17 September 2016)
  183. ↑ By category | Suicide rate estimates, age-standardized - Estimates by country|website=WHO|access-date=17 March 2020|archive-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018170407/http://apps.who.int/gho/data/node.main.MHSUICIDEASDR?lang=en%7Curl-status=live}}
  184. ↑ Roelande H.. - Institutional context of education systems in Europe: a cross-country comparison on quality and equity - Kluwer Academic Publishers - (2004) Extracts: [Patrôon:GBurl p. 97], [Patrôon:GBurl p. 105]
  185. ↑ Table 388. Percentage of population enrolled in secondary and postsecondary institutions, by age group and country – Chapter 6. International Comparisons of Education, data: 2002 - Digest of Education Statistics—Tables and Figures - (2005)
  186. ↑ Citefout: Onjuist label <ref>; er is geen tekst opgegeven voor referenties met de naam Ethnologue-15thEd
  187. ↑ I. Monitoring Human Development: Enlarging peoples's choices ... —5. Human poverty in OECD, Eastern Europe and the CIS - Human Development Indicators - (2000)
  188. ↑ Range of rank on the PISA 2006 science scale - OECD - (27 February 2011)
  189. ↑ De Meyer, Inge. - Learning for Tomorrow's Problems – First Results from PISA2003 - Ministry of the Flemish Community – Education Department; University of Ghent – Department of Education, Ghent, Belgium (Online by OECD) - (27 February 2011)
  190. ↑ De Ley, Herman. - Humanists and Muslims in Belgian Secular Society (Draft version) - Centrum voor Islam in Europe (Center for Islam in Europe), Ghent University - (2000)
  191. ↑ Belgium—Arts and cultural education - Compendium of Cultural Policies and Trends in Europe, 8th edition - (2007)
  192. ↑ Belgique - European Culture Portal - (2007)
  193. ↑ Gonthier, Adrien. - Frontière linguistique, frontière politique, une presse en crise - Le Monde diplomatique - (2003) Mumford. - The World Today Series - The New York Times - (2008)
  194. ↑ Low Countries, 1000–1400 AD - Timeline of Art History - (2007)
  195. ↑ Low Countries, 1400–1600 AD - Timeline of Art History - (2007)
  196. ↑ Several examples of major architectural realizations in Belgium belong to UNESCO's World Heritage List:Belgium - Properties inscribed on the World Heritage List - (15 May 2007)
  197. ↑ Die große Zeit der niederländische Malerei Citefout: Onjuiste parameter “bgwvp"” in de <ref>-tag. De mogelijke parameters zijn: dir, follow, group, name.
  198. ↑ Low Countries, 1600–1800 AD - Timeline of Art History - (2007)
  199. ↑ Art History: Flemish School: (1600–1800)—Artists: (biography & artworks) - World Wide Arts Resources - (5 February 2006)—A general presentation of the Flemish artistic movement with a list of its artists, linking to their biographies and artworks
  200. ↑ Belgian Artists: (biographies & artworks) - World Wide Arts Resources - (5 February 2006)—List of Belgian painters, linking to their biographies and artworks
  201. ↑ Baudson, Michel. - Panamarenko - Flammarion (Paris), quoted at presentation of the XXIII Bienal Internacional de São Paulo - (10 May 2007)
  202. ↑ Brussels, capital of Art Nouveau (page 1) , (page 2) - Senses Art Nouveau Shop, Brussels - (2007) (for example)
  203. ↑ Major Town Houses of the Architect Victor Horta (Brussels) - UNESCO's World Heritage List - (16 May 2007)
  204. ↑ Western music, the Franco-Flemish school - (2007)
  205. ↑ Two comprehensive discussions of rock and pop music in Belgium since the 1950s:
    The Timeline—A brief history of Belgian Pop Music - The Belgian Pop & Rock Archives - (March 2007)
    Belgian Culture—Rock - Vanberg & DeWulf Importing - (2006)
  206. ↑ Comics in French: the European bande dessinée in context
  207. ↑ A review of the Belgian cinema till about 2000 can be found atHistory of Cinema in Belgium - Film Birth - (2007)
  208. ↑ Processional Giants and Dragons in Belgium and France - UNESCO - (15 May 2007)
  209. ↑ Folklore estudiantin liégeois - University of Liège - (17 June 2008)
  210. ↑ Steak-frites - Epicurious - (12 August 2007) Republished fromEverybody Eats Well in Belgium Cookbook
  211. ↑ Belgium - Global Gourmet - (12 August 2007) Republished fromEverybody Eats Well in Belgium Cookbook
  212. ↑ Buckley. - 10 Traditional Foods to Eat in Belgium—And Where to Try Them - Condé Nast Traveler - (14 January 2024)
  213. ↑ The Michelin stars 2007 in Belgium - Resto.be TM Dreaminvest - (2007)
  214. ↑ Elliott, Mark. - Belgium and Luxembourg - Lonely Planet - (2000)
  215. ↑ Snick. - Nieuwe bierbijbel bundelt alle 1.132 Belgische bieren - Het Nieuwsblad - (18 October 2011)
  216. ↑ Nieuwe bierbijbel met 1.132 Belgische bieren voorgesteld in Brugge - Krant van West-Vlaanderen - (18 October 2011)
  217. ↑ Ames. - Buying the World's Best Beer - Global Post - (19 November 2010)
  218. ↑ Guthrie. - Day trip to the best beer in the world - Chicago Tribune - (19 November 2010)
  219. ↑ Monks run short of 'world's best' beer - ABC - (19 November 2010)
  220. ↑ InBev dividend 2006: 0.72 euro per share—infobox: About InBev - InBev - (24 April 2007)
  221. ↑ Portail officiel du sport en fédération Wallonie-Bruxelles - sport-adeps.be - (11 November 2017)
  222. ↑ Doe aan sport - Sport.Vlaanderen - (11 November 2017)
  223. ↑ Wingfield, George. - Belgium - Infobase Publishing - (2008)
  224. ↑ Hendricks, Kelly. - Belgium's 10 most popular sports - The Bulletin - (20 June 2014)
  225. ↑ Belgium go top, Chile and Austria soar - FIFA - (30 March 2016)
  226. ↑ Team of the Year Award 2010 on the FIFA website
  227. ↑ Majendie, Matt. - Great, but there are greater - BBC Sport - (18 April 2005)
  228. ↑ Motocross History: From Local Scrambling to World Championship MX to Freestyle

Zie oek

[bewerkn | brontekst bewerken]

Externe koppeliengn

[bewerkn | brontekst bewerken]

Dit artikel is e dêel van
't Onderwerp Geografie.

Dit artikel is e dêel van
't Onderwerp Geschiedenisse.
Wikimedia Commons
Overgenomen van "https://vls.wikipedia.org/w/index.php?title=Gebruker:Kannotbot/Concept_Belgie&oldid=324763"