Gebruker:Kannotbot/Concept Isaac Newton

Voar andere gebruukn, zie API (disambiguation).

Isaac Newton
Ofbeeldienge:Portrait of Sir Isaac Newton, 1689 (bened).jpg Portret van Isaac Newton, 1689
Geboortedatum	(1643-01-04)4 januoari 1643
Gebôornplekke	Woolsthorpe-by-Colsterworth, Lincolnshire, Iengeland
Sterfdag	31 moarte 1727(1727-03-31) (oud 84 joar)
Sterfplekke	Kensington, Middlesex, Iengeland
Pryzen	FRS (1672), Knight Bachelor (1705)
Opleidienge	Trinity College, Cambridge (BA, 1665; MA, 1668)
Bekend van	Newtonioansche mechanica universele zwoartekracht calculus Mêer Wettn van Newton optiekn binomioale reekn Principia Methode van Newton Afkoeliengswet van Newton Identiteitn van Newton Metaal van Newton Lyne van Newton Lyne van Newton-Gauss Newtonioans fluïdum Newtonriengn Op de schouders van reuzn stoan Lyste van olle andere werkn en conceptn
Eretitel	FRS
Handtêeknienge

Sir Isaac Newton (; 4 januoari [O.S. 25 december] 1643 – 31 moarte [O.S. 20 moarte] 1727) was een Iengels polymath die da wiskundign, fysicus, astronoom, alchemist, theoolog, schryver en uutviender was. Je was een belangryke figeure in de Wetenschappelikke revoluusje en de Verlichtienge die d'rachter kwam. Zyn boek Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Wiskundige beginsels van de nateurfilosofie), voe den êeste kêe uutgegeevn in 1687, brocht de êeste grôte verênigienge in de fysica en legde de basis voe de klassieke mechanica. Newton droeg ook by an de optiekn, en dêelt de krediet mè de Duutse wiskundign Gottfried Wilhelm Leibniz voe 't formuleern van de infinitesimaalrekenienge, olhoewel dat 'n de calculus joarn vôor Leibniz ountwikkelde. Newton droeg by an en verfynde de wetenschappelikke methode, en zyn werk wordt beschouwd als 't mêest invloedryke in 't voortbriengn van de moderne weetenschap.

In de *Principia* formuleerde Newton de wetn van bewegienge en de algemeene zwoartekracht die voe êeuwn lang et dominante weetnschappelik beeld vormdn, toet da ze vervangn wierdn deur de relativiteitstheorie. Oewel da da zo is, dienn zyn wetn nog ossan als uutstekende benoaderiengn voe de grôote mêerderheid van nateurkundige verschynsels die te moakn èn mè lage snelheedn (vele minder dan de snelheid van et licht) en zwakke zwoartekrachtsveldn. Je gebruukte zyn wiskundige beschryvienge van zwoartekracht om de wetn van Kepler over de planeetbewegienge of te leidn, om de tyen, de trajectn van kometn, de precessie van de êenachtn en andere verschynsels uut te leggn, woadeure dat er gin twyfel mêer was over de heliocentrische stoat van et Zunnestelsel. Newton loste et tweelichamnvroagstik op en introduceerde et drielichamnvroagstik. Je liet zien da de bewegienge van vôorwerpn op d'eirde en emellichoamn verkloard kostn wordn deur dezelfste beginsels. Newtons ofleidieng da d'eirde een oblate sferoïde (een ofgeplatte bol) is, wierd loater bevestigd deur de geodetische meetiengn van Alexis Clairaut, Charles Marie de La Condamine en andere, woadeure dat de mêeste Europeesche weetnschappers overtuugd wierdn van de superioriteit van de Newtonioansche mechanica teegnover vroegere systeemn. Je was ook den êestn die den ouderdom van d'eirde berekende deur experimentn, en je beschrêef een vôorloper van de moderne windtunnel. Bovndien was je den êestn die een kwantitatieve schattieng gaf van de zunnemassa.

Newton bouwde den êeste reflecteernde telescoop en ontwikkelde een gesofisticeerde kleurentheorie gebaseerd op de woarnemienge da een prisma wit licht splitst in de kleurn van et zichtboare spectrum. Zyn werk over licht wierd verzoameld in zyn boek Opticks, uutgegeevn in 1704. Je gebruukte prisma's als bundelvergrôoters en meervoudige prismasysteemn, die loater essentieel zoen wordn voe de ountwikkelienge van tuneerboare lasers. Newton vound een dubbelreflecteernd kwadrant uut en was den êestn die theorieën opstelde over et Goos-Hänchen-effect. Je formuleerde ook een empirische wet van ofkoelienge, wat de êeste warmteoverdrachtformule was en die dient als de formele boasis voe convectieve warmteoverdracht, Zyn voader, die ook Isaac Newton noemde, was drie moandn dervôorn gestorvn. Newton wierd te vroeg geboorn en was e klêen kiend; zyn moeder, Hannah Ayscough, zei dat 'n in e quart-moge koste passn. Toen dat Newton drie joar was, ertrouwde zyn moeder en gienk ze weunn by eur nieuwe vint, de dominee Barnabas Smith, woarby da ze eur zeune achterliet in de zorg van zyn grôotmoeder langs moederskant, Margery Ayscough (geboorn Blythe). Newton kost zyn stiefvoader nie verdraagn en ad nog oltyd wrok teegn zyn moeder omdat ze met em getrouwd was, lik da te leezn stoat in e lyste van zundn die 'n begoan ad toet an zyn 19 joar: "Dreign van m'n voader en moeder Smith da 'k under en under uus zou ofbrandn." De moeder van Newton ad drie kienders (Mary, Benjamin en Hannah) uut eur twidde uuwelyk.Westfall 1980, p. 55

The King's School

Van zyn twôalve joar toet dat 'n zeuventiene was, krêeg Newton zyn êeste lêerienge ip The King's School in Grantham, woar dat 'n Latyn en Oudgrieks lêerde en woarschynlik e grôote basis van de wiskunde krêeg. Zyn moeder hoalde hem van schole en je kêerde were noa Woolsthorpe teegn oktober 1659. Zyn moeder, die vo de twidde kêe weduwe was, probeerde van hem e boer te moakn, e stiel da 'n verafschuwde.Westfall 1994, p. 16–19 Henry Stokes, mêester ip The King's School, en êerweirde William Ayscough (den oom van Newton) overtuugdn zyn moeder om hem were noa schole te stuurn.Westfall 1994, p. 64 Gemotiveerd deur e verlangen noa wraake ip e pestkop van ip de speelplatse, die Newton in e vechtpartye versloeg en vernederde, wierd 'n de beste lêerlienk van de klasse,White 1997, p. 22 woarby dat 'n hem surtout ounderscheidde deur zonnewyzers en modeln van windmeulns te moakn.Westfall 1980, p. 60–62

Universiteit van Cambridge

In juni 1661 wierd Newton toegeloatn toet Trinity College an de Universiteit van Cambridge. Zyn nonkel, de eerwoorde William Ayscough, die zelve an Cambridge gestudeerd ad, ad em anbevoln by d'universiteit. An Cambridge begost Newton als e subsizar, woaby dat ie zyn eigen kostn verdiende deur bediende-taken uut te voern toetdat ie in 1664 e beurze kreeg, die zyn universiteitskostn dekte voe nog vier joar toetdat ie zyn MA ad behoald.Westfall 1980, p. 71, 103 In dien tyd wierdn de lessen an Cambridge gebaseerd ip die van Aristoteles, die Newton las t'hope mè de toenmaolige modernere filosofn, woaroender René Descartes en astronoomn lik Galileo Galilei en Thomas Street. Ie noteerde in zyn schrift e reekse "Quaestiones" over de mechanische filosofie lik of dat ie ze vond. In 1665 ontdekte ie de veralgemeende binomioalstellieng en begost ie e wiskundige teorie t'ontwikkeln die loater calculus (of differentioal- en integroalrekenienge) zou wordn. Kort achterdat Newton zyn BA-diploma an Cambridge ad behoald in ogustus 1665, sloot d'universiteit tydelik eur deurn uut voorzorg teegn de Grote Pest.

Oewel dat ie als student an Cambridge nie echt ipviel, zyn zyn privéstudies en de joarn achter zyn bachelordiploma beschreevn als "de rykste en meest productieve die oois deur e weetnschapper zyn ervoarn". optica, en de zwoartekrachtswet, by em thuus in Woolsthorpe. De fysicus Louis Trenchard More schryft dat "er gin andere vôorbeeldn van preastoasjes in de geschiedenisse van de weetnschap zyn die te vergeliekn zyn mè die van Newton binst die twêe goudn joarn."

Newton wierd beschreevn als e "buitengewoon georganiseerd" persoan ot gienk over 't moakn van notities, woaby dat ie zels ezelsôorn makte in pagina's die ie belangryk vond. Bovendien zagen Newton zyn "indexn deruut lik de indexn van nu: ze zyn alfabetisch, per oenderwerp." Zyn boekn toogdn dat zyn interesses styf brêed woarn, woaby dat Newton zelve beschreevn wierd als e "Janusiaanse denker, iemand die schynboar uutêenlopende veldn koste miengeln en combineern voe creatieve deurbraakn te stimuleern." William Stukeley schrêef dat Newton "nie allene styf bedreevn was mè zyn mechanisch gereedschap, moar ook evenzeer mè zyn pen", en ie liet ziene oe de mure van Newton zyn koamer in Grantham volstond mè têekniengn van "veugels, bêestn, menschn, scheepn & wiskundige schema's. & styf goed oentworpn". Ie merkte ook zyn "oengewone bekwoamheid & yver in mechanische werkn" ip.

In april 1667 kêerde Newton were noa de Universiteit van Cambridge, en in oktober wierd ie verkoozn toet fellow van Trinity.Westfall 1980, p. 178 Fellows mostn de geêstelyke wydieng oentvangen en gewyd wordn toet Anglicaanse priesters, oewel dat dit nie styf streng wierd toegepast in de joarn van de Restauratie, en e bevestigienge van conformiteit an de Church of England was voldoende. Ie makte de belofte dat "Ik zal ofwel Theologie als 't doel van myn studies instelln en de geêstelyke wydieng oentvangen wanneer de tyd die deur deeze statuten [7 joar] is voorgeschreevn ankomt, of ik zal oentslag neemn uut 't college."Westfall 1980, p. 179 Toet da moment ad ie nie styf vele nagedacht over religie en ad ie twêe kêern zyn akkoord getêeknd mè de Thirty-nine Articles, de basis van de leer van de Church of England. Tegen 1675 koste 't probleem nie langer vermedn wordn, en zyn oenconventionele visies stoundn in de weg.Westfall 1980, p. 330–331

Zyn academisch werk makte indruk ip de Lucasian Professor Isaac Barrow, die zelve zyn religieuze en administratieve carrière wilde uutbouwn (ie wierd twêe joar loater master van Trinity College); in 1669 volgde Newton em ip, slechs êen joar achterdat ie zyn MA ad gekreegn. Newton voerde an dat dit em zou moetn vrystelln van de wydiengsverplichtienge, en keunienk Karel II, wiens toestemmienge nôdig was, accepteerde da betoog; zo wierd e conflict tussn Newton zyn religieuze visies en de Anglicaanse orthodoxie vermedn.White 1997, p. 151 Ie wierd benoemd ip 26-joarige leeftyd.

Hoe bekwam Newton ook was als theoreticus, ie was minder effectief als lêerkracht; zyn lessen woarn bykan oltyd leeg. Humphrey Newton, zyn sizar (assistent), merkte ip dat Newton oltyd ip tyd kwam en, os de koamer leeg was, ie zyn lestyd tot de elft verminderde van 30 toet 15 minuutn, teegn de murn klapte, en ton werekêerde noa zyn experimentn, woamee dat ie an zyn contractuele verplichtiengn voldoende. Newton zelve vond 't geevn van lesse noch de studentn plezant. Binst zyn carrière kreeg ie slechs drie studentn toegewezen voe te begeleidn en gin êen doarvan was noemenswoardig.White 1997, p. 164–165

Newton wierd in 1672 verkoozn toet Fellow of the Royal Society (FRS).

Erzienienge van Geographia Generalis

Eenigte van de figeurn die deur Isaac Newton zyn toegevoegd in zyn edities uut 1672 en 1681 van de Geographia Generalis. Die figeurn stoundn ook in de latere edities.

De functie van Lucasian Professor in de wiskunde an de universiteit van Cambridge hield de verantwoordelikheid in voe geografie te doseren. In 1672, en were in 1681, publiceerde Newton een erzien, gecorrigeerde en angevulde editie van de Geographia Generalis, een handboek voe geografie da voe den êeste kêe uutgegeevn wierd in 1650 deur de ton ol overleedn Bernhardus Varenius.Westfall 1994, p. 252De Geographia Generalis wordt deur sommigte geziene als de scheidingslyne tusschn oude en moderne tradities in de geschiedenisse van de geografie, en de betrokknheid van Newton by de latere edities wordt beschouwd als een grôot dêel van de reedn voe die bluvnde erinnerynge. Zyn werk teegn 1665 kwam neere ip e systematische calculus die differentioasje en integrasje verênigde, wa da y toepaste ip de dynamische analyse van algebraïsche en transcendente krommn. Die anpak wierd deur geleerde Tom Whiteside beschreevn als "radikoal vernieuwend, eigenlik ongeziene" en die loater rechtstreeks de theorie van de centroale-kracht-boonn in de Principia beïnvloedde. E ander manuscrip van oktober 1666 is nu uutgegeevn tusschn de wiskundige papiern van Newton. Newton noteerde e definitief traktoat over calculus in wa da ze "Waste Book" (kladboek) genoemd wordt. Y was autodidact in de wiskunde en deed zyn onderzoek zounder ulpe, want volgens geleerde Richard S. Westfall: "Volgens olle anwyziengn die me en, et Newton zyn wiskundige vormienge en zyn onderzoeksprogramma volledig ip zyn eign uutgevoerd." Zyn werk De analysi per aequationes numero terminorum infinitas, in juni 1669 deur Isaac Barrow noar John Collins gestuurd, wierd deur Barrow in e brief an Collins die moand augustus bestempeld als 't werk "van e buutngewoon genie en bekwoamheid in die zoakn".Gjertsen 1986, p. 149

Newton kwam loater betrokkn in e dispuut met de Duutse polymath Gottfried Wilhelm Leibniz over de prioriteit in de ontwikkeling van de calculus. Ze wordn nu olletwêe erkend vo 't onafankelik ontwikkln van de calculus, weliswoar met hêel verschillnde wiskundige notoasjes. 't Is echter beweezn da Newton de calculus vele vroegr ontwikkelde dan Leibniz.

De weetnschapsistoricus A. Rupert Hall merkt ip da, oewel Leibniz krediet verdient vo zyn onafankelike formuleringe van de calculus, Newton ountwyfelboar den êestn was die 't ontwikkelde, en y stelt:Hall 1980, p. 15, 21

Moar ol die zoakn en weinig gewichte in vergeliekieng met de centroale woarheid, die ol lange olgemêen erkend is, da Newton meester was van de essentiële techniekn van de calculus teegn 't ende van 1666, bykans neegn joar vôor Leibniz . . . Newtons ansproake da y de nieuwe infinitesimoalcalculus lange vôor Leibniz beheerste, en zelfs e publiceerboare uutleggienge dervan geschreevn ad — of tenminste e goed begin ad gemakt — zo vroeg als 1671, wordt zeker bevestigd deur overvloedig bewys, en oewel Leibniz en sommigte van zyn vriendn probeerdn de zoake van Newton te minimaliseern, is de woarheid de latste 250 joar nie mêer serieus in twyfel getrokkn.

Hall merkt verder ip da Newton in de Principia in stoat was om "probleemn te formuleern en ip te lossn deur de integrasje van differentioalvergeliekiengn" en "in feite anticipeerde y in zyn boek vele resultoatn die loatre exponentn van de calculus als under eign nieuwe verwezenliekiengn beschouwden."Hall 1980, p. 30 Hall merkt de snelle ontwikkeling van de calculus deur Newton ip in vergeliekieng met zyn tydgenootn, en stelt da Newton "ruum vôor 1690 . . . omtrent 't punt in de ontwikkeling van de calculus ad bereikt da Leibniz, de twêe Bernoullis, L'Hospital, Hermann en andere deur gezamenlike inspanniengn in druk adn bereikt teegn 't begin van de joarn 1700".Hall 1980, p. 136

Ondanks 't gemak van de notoasje van Leibniz, is 't ipgemerkt da Newtons notoasje ook multivariabele techniekn ad kunn ontwikkln, woarby zyn punt-notoasje nog oltyd wydverspreid gebruukt wordt in de fysica. Sommigte academici en de rykdom en diepte van Newtons werk ipgemerkt, zoas de fysicus Roger Penrose, die stelt: "in de mêeste gevalln zyn Newtons geometrische methodn nie ollêne beknopter en eleganter, ze onthulln diepere principes dan die die dudelik zoudn wordn deur 't gebruuk van die formele methodn van calculus die teegnwoordig directer zoudn lykn." De wiskundige Vladimir Arnold stelde da "O je de tekstn van Newton vergeliekt met de commentoarn van zyn ipvolgers, is 't ipvollend oe Newtons oorspronkelike presentasje moderner, verstaanboarder en ryker an ideeën is dan de vertalienge van zyn geometrische ideeën deur commentoators noar de formele toale van de calculus van Leibniz."

Zyn werk gebruukt uutgebreid calculus in geometrische vorm gebaseerd ip limietwoardn van de verhoudiengn van verdwynnd klêne hoeveelheedn: in de Principia zelve gaf Newton e demonstrasje dervan ounder de noame van "de methode van êeste en latste verhoudiengn" en y legde uut woarom y zyn uutleggiengn in die vorm goot, woarby y ook opmerkte da "ierdeure 't zelfste wordt uutgevoerd als deur de methode van indivisibeln." Om die reedn wordt de Principia in moderne tydn "e boek dichte met de theorie en toepassienge van de infinitesimoalcalculus" genoemd en in Newtons tyd "is bykans olles dervan van die calculus." Zyn gebruuk van methodn die "êen of mêer ordn van 't infinitesimoal klêne" behelzn, is anweezig in zyn De motu corporum in gyrum van 1684 en in zyn papiern over bewegienge "gedurende de twêe decennia vôor 1684".

't Is beweerd gewist da Newton een oenauwkeurig of beperkt begrip ad van limietn. Nochtans beweert de wiskundige Bruce Pourciau da Newton in zyn Principia eigentlik een veel verfijnder begrip van limietn liet zien dan da ze em algemeen toeschrijvn, woaroender da ie den êeste was voe een epsilon-argument te presenteern.

Newton in 1702 deur Godfrey Kneller

Newton was terughoudend om zyn calculus te publiceern omdat ie vreesde voe controverse en kritiek.Stewart 2009, p. 107 Ie was dichte by de Zwitsersche wiskundige Nicolas Fatio de Duillier. In 1691 begost Duillier met 't schryvn van een nieuwe versie van Newton zyn Principia, en ie correspondeerde met Leibniz.Westfall 1980, p. 538–539 In 1693 verslechterde de relatie tusschn Duillier en Newton en 't boek is nôoit ofgewerkt.Westfall 1994, p. 108 Begunnende in 1699 beschuldigde Duillier Leibniz van plagioat. De wiskundige John Keill beschuldigde Leibniz van plagioat in 1708 in 't tydschrift van de Royal Society, woardeure da de situoatie nog erger wierd.Iliffe & Smith 2016, p. 414 't Geschil barstte ton in volle kracht los in 1711 toen da de Royal Society in een studie verkloarde da 't Newton was die de echte oentdekker was en ze labeldn Leibniz als een bedrieger; loater wierd 't gevoundn da Newton zelve de slotopmerkiengn over Leibniz in de studie ad geschreevn. Zo begost de bittere controverse die de leevns van beie manns verzuurde toet an de dôod van Leibniz in 1716.Ball 1908, p. 356

Newton zyn êeste grôote wiskundige oentdekkienge was de veralgemeende binomiale stellinge, geldig voe iedere exponent, in 1664-5,Iliffe & Smith 2016, p. 389–390 die "êen van de machtigste en belangrykste in de giele wiskunde" genoemd is. Ie oentdekte de identiteitn van Newton (woarschijnlik zounder da ie wist van eeder werk deur Albert Girard in 1629), de methode van Newton, de Newton-polygoon, en ie classificeerde kubische krommn (polynoomn van de derde groad in twêe variabeln). Newton is ook een stichter van de theorie van Cremona-transformoaties, en ie makte substantiële bydragn an de theorie van eindige verschilln, woarby da Newton beschouwd wordt als "de mêest belangryke bydrager an eindige verschil-interpoloatie", met vele formule's die deur Newton zelve zyn gemakt. Ie was den êeste die de stellinge van Bézout formuleerde, en ie was ook den êeste die fractionele indexn gebruukte en coördinoatengeometrie anwendde om oplossiengn te vindn voe Diophantische vergelikiengn. Ie benaderde partiële sommn van de harmonische reeks deur logaritmn (een vôorloper van de sommoatieformule van Euler) en ie was den êeste die machtsreekn met vertrouwn gebruukte en die machtsreekn kon omkeern. Ie introduceerde de Puiseux-reekn. Ie gaf ook de vroegste expliciete formuleringe van de algemeene Taylor-reekn, die verscheen in een oentwerp van 1691-1692 van zyn De Quadratura Curvarum. Ie was de bron van de Newton-Cotes-formule's voe numerieke integroatie.Iliffe & Smith 2016, p. 382–394, 411 Newton zyn werk over oneindige reekn was geïnspireerd deur de decimale getalln van Simon Stevin. Ie startte ook 't gebied van de variatierekenienge, en was den êeste die een probleem in da veld formuleerde en oploste, noamelik Newton zyn probleem van minimale weerstand, da ie stelde en oploste in 1685, en loater publiceerde in de Principia in 1687. Ie gebruukte ton variatierekenienge by 't oplossn van 't brachistochrone kromme-probleem in 1697, da gesteld was deur Johann Bernoulli in 1696, en da ie beroemd genoeg op êen nacht oploste, woarmee da ie 't veld pionierde met zyn werk an de twêe probleemn. Ie was ook een pionier van de vectoranalyse, omdan ie liet zien oe da je de parallelogramwet most toepassn voe 't optelln van verschillnde fysieke grootheedn en ie besefte da die grootheedn kostn oentbondn wordn in componentn in iedere richtienge. Ie wordt gecrediteerd met 't introdeern van 't begrip van de vector in zyn Principia, deur vôor te stelln da fysieke grootheedn lik snelheid, versnellienge, momentum en kracht als gerichte grootheedn behandeld mostn wordn, woardeure da Newton de "echte oentdekker van dit wiskundig object" wierd.

Newton was woarschijnlik den êeste die een systêem van poolcoördinoatn ontwikkelde in een strikt analytische zin, woarby da zyn werk in verhoudienge toet 't oenderwerp superieur was, in zowel algemeenheid als flexibiliteit, an ieder ander werk binst zyn leevn. Zyn Method of Fluxions-werk uut 1671 gienk de vroegste publicoatie over 't oenderwerp deur Jacob Bernoulli in 1691 vôor. Ie wordt ook gecrediteerd als den oentdekker van bipolaire coördinoatn in strikte zin.

E privoat manuscrip van Newton da dateert uut 1664–66 bevat wa da 't vroegste gekende probleem is ip 't gebied van geometrische kansrekenienge. 't Probleem gieng over de woarschynlykheid da e verwoarloosboare bolle in êen van de twêe oengelyke sectoorn van e cirkel zou landn. By 't analyseern van da probleem stelde y vôorn om 't telln van vôorvalln te vervangn deur under kwantitoatieve beoordêlienge, en 't schattn van de proportie van e vlak te vervangn deur e tellienge van puntn, wa da der toe geleid et da y beschouwd wordt als de grondlegger van de stereologie.

Newton was verantwoordelyk vo de moderne ôorsproeng van Gauss-eliminatie in Europa. Tussn 1669 en 1670 schrêef Newton da ol de algebra-boekn die y kende, gin lesse bevatten vo 't oplossn van stelsels vergeliekiengn, wa da y ton zelve et toegevoegd. Zyn nota's bleevn tientalln joarn oungepubliceerd, moa vanof da ze uutgebrocht wierdn, wierd zyn tekstboek 't mêest invloedryke in zyn sôorte, woarby da y de methode van substitutie en de kernterminologie van 'exterminoatie' (nu gekend als eliminatie) vastleidde.

In de joarn 1660 en 1670 vound Newton 72 van de 78 "species" van kubische krommn en categoriseerde y ze in vier typn, woarby da y zyn resultoatn in loatere publicoaties systematiseerde. E manuscrip uut de joarn 1690 da loater geanalyseerd wierd, tôonde echter an da Newton ol de 78 kubische krommn ad geïdentificeerd, moa der vôorn koos om de overblyvende zes nie te publiceern om oungekende reedns.Iliffe & Smith 2016, p. 382–394, 411 In 1717, en woarschynlyk met de ulpe van Newton, bewees James Stirling da iedere kubische kromme êen van die vier typn was. Y beweerde da de vier typn kondn verkreegn wordn deur projectie in 't platte vlak van êen van die typn, en da wierd beweezn in 1731, vier joar achter zyn dôod.

Newton et em kort bezig goud met kansrekenienge. In brievn met Samuel Pepys in 1693 correspondeerdn ze over 't Newton-Pepys-probleem, wa da e probleem was over de kans om zesn te gooin met e bepoald antal dobbelstêenn. Dervôorn was uutkomst A da zes dobbelstêenn geworpn wordn met minstens êen zes, uutkomst B da twolve dobbelstêenn geworpn wordn met minstens twêe zesn, en uutkomst C woarby da achttiene dobbelstêenn geworpn wordn met minstens drie zesn. Newton loste 't correct ip, woarby da y koos vo uutkomst A, terwyl da Pepys oenjuust koos vo de verkeerde uutkomst C. De intuïtieve uutleggienge van Newton vo 't probleem was echter foutief.

Optiekn

E replica van de reflecterende telescoop die Newton presenteerde an de Royal Society in 1672 (den êestn die je makte in 1668 wierd uutgeleend an e makere van instrumentn, moar der is gin verdere informoasje over wa dat er dermee gebeurd is).

In 1666 observeerde Newton dat et spectrum van kleurn die uut e prisma kwoamn in de stand van minimum devioasje langwerpig is, zelfs oals de lichtstroale die et prisma binnendringt rond is, wa da wil zeggn dat et prisma verschillige kleurn breekt ounder verschillige oekn. Dit brocht hem dertoe van te concludeern dat kleur e eigenschap is die intrinsiek is an licht – e punt da toet ton e ounderwerp van discussie was.

Van 1670 toet 1672 gaf Newton les over optiekn. Gedurende die periode ounderzocht ie de refractie van licht, woarby dat ie demonstreerde dat et veelkleurig beeld da geproduceerd wierd deur e prisma, da je e spectrum noemde, kon hersteld wordn toet wit licht deur e lenze en e twidde prisma.Ball 1908, p. 324 Moderne weetnschappelikke studie et uutgewezen dat Newtons analyse en resynthese van wit licht e schuld et an corpusculaire alchemie.

In zyn werk over Newton-ringn in 1671 gebruukte ie e methode die ongeziene was in de 17e êeuwe, omdan "ie ol de verschilln gemiddeld et, en ie ton et verschil berekende tussn et gemiddelde en de woarde vo de êeste ring", woarmee dat ie in feite e nu standoardmethode introduceerde vo ruus in metiengn te vermindern, en die nergens anders in die tyd voorkomt. Ie breidde zyn "foutn-bestrydiengsmethode" uut no de studie van de êkenochtn in 1700, wa da beschreevn wierd als e "totaal ongeziene methode", moar die verschilde in die zin dat "Newton hier goeie woardn nôdig ad vo elk van de ôorsproonkelikke êkenochttydn, en dus bedacht ie e methode die under toeliet om, als 't ware, zelve te corrigeern." Newton "vound e bepoalde techniek uut die vandoage gekend is als lineaire regressie-analyse", omdan ie de êeste van de twêe 'normoale vergeliekiengn' schreef die gekend zyn uut de gewone klêenste-kwadratn, e set doata gemiddelde, 50 joar vôo Tobias Mayer, de persoone die ôorsproonkelik gedacht wierd den oudstn te zyn om da te doen, en ie telde ook de residu'n op toet nul, woardeure dat ie de regressieline dwong deur et gemiddelde punt. Ie makte et verschil tussn twêe oungelyke sets doata en et misschiene e optimoale oplossienge overwogn wat betreft bias, weliswaar nie in termen van effectiviteit.

Ie liet zien dat gekleurd licht zyn eigenschappn nie verandert deur e gekleurde bundel of te zoundern en die op verschillige voorwerpn te schynn, en dat, oof da ze gereflecteerd, verstrooid of deurgegeevn wordn, et licht dezelfste kleur bluuft oudn. Dus observeerde ie dat kleur et resultoat is van voorwerpn die interageern met ol gekleurd licht in plekke van dat de voorwerpn zelve de kleur genereern. Dit is gekend als Newtons kleurentheorie.Ball 1908, p. 325 Zyn artikel uut 1672 over de noatuur van wit licht en kleurn vormt de boasis vo ol et werk da volgde over kleur en kleurwoarnemienge.

Illustroasje van e dispersief prisma da wit licht splitst in de kleurn van et spectrum, zoals ountdekt deur Newton

Uut dit werk concludeerde ie dat de lenze van elke refractietelescoop zou lyen ounder de dispersie van licht in kleurn (chromatische aberrasje). Als bewys van et concept bouwde ie e telescoop die reflecterende spiegels gebruukte in plekke van lenzn als objectief om da probleem te omzeiln. Et bouwn van et ountwerp, de êeste gekende functionele reflecterende telescoop, vandoage gekend als e Newton-telescoop, omvatte et oplossn van et probleem van e geschikt spiegematerioal en vormgeviengstechniek.Eerdere ountwerpn vo de reflecterende telescoop wierdn nôoit in de praktyk gebrocht of endigdn in mislukkiengn, woardeure dat Newtons telescoop de êeste was die echt gemakt wierd. Newton sleip zyn eign spiegels uut e specioale soamenstellieng van ooge reflecterend speculummetoal, woarby dat ie Newton-ringn gebruukte om de kwaliteit van de optiekn vo zyn telescopen te beoordêeln. Eind 1668 was ie in stoat om die êeste reflecterende telescoop te produceern. Ie was oungeveer acht inch lank en et gaf e duudlikker en groter beeld. Newton rapporteerde dat ie de vier Galileïsche moann van Jupiter en de sikkel-faze van Venus kon zien met zyn nieuwe reflecterende telescoop.In 1671 wierd hem gevroagd vo e demonstrasje van zyn reflecterende telescoop deur de Royal Society.White 1997, p. 168 Under interesse moedigde hem an om zyn oantekeniengn te publiceern, Of Colours, die ie loater uutbreidde toet et werk Opticks. Toen dat Robert Hooke sommigte van Newtons ideeën bekritiseerde, was Newton zo gekwetst dat ie hem trok uut et publiek debat. De twêe adn echter korte uutwisseliengn in 1679–80, toen dat Hooke, die benoemd was toet secretoaris van de Royal Society, e correspondentie begost die bedoeld was om bydroagn van Newton te krygn vo de transakties van de Royal Society, wa da et effect ad van Newton te stimuleern om e bewys uut te werkn dat de elliptische vorm van planeetboann zou voortkomn uut e centripetoale kracht die omgekeerd evenredig is an et kwadroat van de radiusvector.

In de sterrekunde wordt Newton ook erkend voo z'n inzicht da locoasjes ip grôote hoogte beter zyn voo observoasje omdat ze de "meest serene en stille lucht" boovn de dichte, turbulente atmosfeer ("grovere wolkn") biedn, woadeure da 't twinkeln van de sterren wordt verminderd.

Facsimile van e brief uut 1682 van Newton an William Briggs, woarin dat ie commentoar geeft ip Briggs zyn A New Theory of Vision

Newton stelde da licht bestoat uut deeltjes of corpusculn, die gebrokn wordn deur te versnellen in e dichtere stoffe. Je neigde noa golfliknde bewegiengn voo 't herhoald patroon van reflectie en transmissie deur dunne loagn uut te leggn (Opticks Bk. II, Props. 12), moa je hield toch vast an zyn theorie van 'fits' die deeltjes dwoengn om gereflecteerd of doorgeloatn te wordn (Props.13). Ondanks zyn bekende vôorkeur voo e deeltjestheorie, merkte Newton in Opticks ip da licht zowel deeltjesachtige als golfachtige eigenschappn ad; je geloofde da deeltjes moestn reageern met golvn in e medium om interferentiepatroonn en 't algemeen fenomeen van diffractie te verkloarn.

In zyn Hypothesis of Light uut 1675, postuleerde Newton 't bestoan van den ether om krachtn tussn deeltjes over te brengn. 't Contact met de Cambridge Platonist-filosoof Henry More deed zyn interesse in alchemie were opleevn. Je vervong den ether deur occulte krachtn gebaseerd ip Hermetische ideeën van antrekkinge en afstootinge tussn deeltjes. Zyn bydragn an de weetnschap kunn nie losgezien wordn van zyn interesse in alchemie. Dit was in e tyd da d'r gin dudelik onderscheid was tussn alchemie en weetnschap.

Newton droeg by an de studie van astigmatisme deur te elpn by 't ipbouwn van de wiskundige boasis deur zyn ontdekkinge da wanneer schuine lichtbundels gebrokn wordn, d'r twee aparte beeldpuntn wordn gevormd. Dit zou loater 't werk van Thomas Young stimuleern.

In 1704 publiceerde Newton Opticks, woarin dat ie zyn corpusculaire theorie van licht uut de doekn deed, en e reekse vroagn an 't ende toevoegde, die gesteld wordn als onbeantwoorde vroagn en positieve beweringn. In lyn met zyn corpusculentheorie docht ie da normoale materie gemakt was van grovere corpusculn en speculeerde ie da deur e sôorte alchemistische transmutoasje, woarby da vroage 30 stelt: "Zyn grove lichoamn en licht nie in mekoar omzetboar, en kunn lichoamn nie vee van under activiteit krygn van de deeltjes licht die in under soamenstellienge komn?" Vroage 6 introduceerde 't concept van e zwart lichoam. Opticks wordt beschouwd als êen van de "vroegste voorbeelden van experimentele procedure".In 1699 presenteerde Newton an de Royal Society e verbeterde versie van zyn reflecterend kwadrant, of octant, die je eeder ad ontworpn. Zyn ontwerp was woarschynlik ol in 1677 gebouwd. 't Is ipmerkelyk omdat 't 't eerste kwadrant was da twee spiegels gebruukte, wa da de nauwkeurigheid van metiengn enorm verbeterde omdat 't e stabiel zicht gaf ip zowel den horizon als 't hemellichoam ip 't zelfste moment. Zyn kwadrant werd gebouwd moa 't schynt nie bewoard gebleevn te zyn. John Hadley zou loater zyn eign dubbel-reflecterend kwadrant bouwn da bykans identiek was an da van Newton. Hadley wist echter woarschynlik nie van Newton zyn ôorspronkelikke uutvindienge, wa da zorgde voo verwarrienge over de ôorspronkelikheid.

In 1704 bouwde en presenteerde Newton e brandspiegel an de Royal Society. Je bestond uut zeevn holle glazen spiegels, elk oungeveer êen voet in diameter. 't Wordt geschat da 't e maximuloale meugelike stroaliengsenergie van 460 W cm⁻² bereikte, wa da beschreevn is als "zeker thermisch helderder dan duuzend zunnen (1.000 × 0.065 W cm⁻²)" gebaseerd ip de schattienge da de intensiteit van de stroalienge van de Zunne in Londn in meie 1704 0.065 W cm⁻² was. Als gevolg van de maximuloale stroaliengsintensiteit die meugelik bereikt werd met zyn spiegel, "kan ie de grotste intensiteit van stroalienge geproduceerd hen deur menselik toedoen vôor de komste van kernwoapns in 1945." David Gregory rapporteerde da 't metoaln deed rookn, goud deed kookn en zorgde voo de verglazienge van lei. William Derham docht da 't de krachtigste brandspiegel in Europa was in dien tyd.

Newton makte ook vroege studies over elektriciteit, omdan 't ie een primitieve vorm van een wrieviengs-elektrostoatische generator construeerde met een glasn bol, den êestn die da deed met glas in plekke van zwavel, die dervôorn deur weetnschappers lik Otto von Guericke gebruukt wierd voe under bolln te moakn. Je beschrêef in 1675 een experiment dat toogde da, os êen kant van een glasploate gewreevn wierd voe een elektrischn loadienge t'upwekkn, 't "lichte lichoamn" antrok an den overkant. Je interpreteerde da lik bewys da elektrischn kracht deur glas kost goan. Newton meldde ook an de Royal Society da glas effectief was voe stoatische elektriciteit t'upwekkn, en je klasseerde 't lik een "goeie elektriek" tientalln joarn vôordat die eigenschap algemêen gekend was. Zyn idee in Opticks da optische reflectie en refractie voortkommn uut interacties over 't hêle uppervlak wordt gezien lik een vôorloper van de veldtheorie van de elektrischn kracht. Je erkende ook de crucioale rolle van elektriciteit in de natuere, en je geloofde da 't verantwoordelik was voe verschillnde fenomêenn, woaroender de emissie, reflectie, refractie, inflectie en de warmte-effectn van licht. Je stelde vôorn da elektriciteit betrokkn was by de gewoarniengn die 't menselik lichoam ervaart, en da 't alles beïnvloedde van spierbewegienge toet hersenfunctie. Zyn theorie over zenuwoverdracht ad een immensn invloed ip 't werk van Luigi Galvani, omdan Newtons theorie focuste ip elektriciteit lik een meugelikn bemiddeloare van zenuwoverdracht, wa da inegn de toenmoalige heersnde Cartesioansche hydraulische theorie gienk. Je was ook den êestn die een dudelike en gebalanceerde theorie presenteerde voe oe zowel elektrischn lik chemische mechanischn t'hope kostn werkn in 't zenuwstelsel. Newtons massadispersiemodel, de vôorvader van 't succesvol gebruuk van 't principe van de klêenste werkieng, bood een geloofwoardig koader voe refractie te begrypn, surtout in zyn benoaderieng van refractie in termen van momentum.

In Opticks introduceerde Newton prisma's lik bundelverbrêeders en meervoudige prisma-arrays, prismatische configuraties die bykan 278 joar loater verwerkt wierdn in tuneerboare lasers, woar da meervoudige prisma-bundelverbrêeders centroal kwoamn te stoan in de ountwikkelienge van smalle-lynbêedte-systemn. 't Gebruuk van die prismatische bundelverbrêeders leidde toet de meervoudige prisma-dispersietheorie.

Newton was den êestn die theorieën ountwikkelde over 't Goos–Hänchen-effect, een optisch fenomêen woarby da lineair gepolariseerd licht een klêene lateroale verschuuvienge oundergoat os 't tutoal intern gereflecteerd wordt. Je gaf zowel experimentele lik theoretische uutleggienge dervôorn met een mechanisch model.

De weetnschap begost 't verschil te begrypn tussn de woarniemieng van kleur en mathematiseerboare optiek. De Duutse dichter en weetnschapper Johann Wolfgang von Goethe kost de Newtonioansche fundeerieng nie wankeln doen, moar "êen goatje vound Goethe wel in Newtons harnas, ... Newton ad hem verboundn an de doctrine da refractie zounder kleur ounmeugelik was. Je docht doarom da de objectiefglazn van telescôopn voe oltyd ounvolmoakt moestn blyvn, omdan achromatisme en refractie ounverênigboar woarn. Die conclusie wierd deur Dollond beweezn as fout te zyn."

Gravure van Portrait of Newton deur John Vanderbank

Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica

Newton zyn eign kopie van Principia mè Newton zyn handgeschreevn correcties vo de twidde ediesje, nu bewoard in de Wren Library in 't Trinity College, Cambridge

Newton was ol van in 1665 bezig mè 't ountwikkeln van zyn theorie over zwoartekracht. In 1679 kêerde hy were no zyn werk over hemelmechanica deur zwoartekracht en 't effect dervan ip de boan van planêetn te bekikkn, mè verwyzienge no de wetn van Kepler over planêetbewegienge. Newton zyn herleevnde interesse in astronomische zoakn krêeg nog mêer stimulans deur 't verschynen van e komêet in de wienter van 1680–1681, woarover dat hy correspondeerde mè John Flamsteed.Westfall 1980, p. 391–392 Achter zyn uutwisseliengn mè Robert Hooke, werkte Newton e bewys uut da de elliptische vorm van planêetboann zou vôortkommn uut e middelpuntzoeknde kracht die omgekeerd evenredig is an 't kwadroat van de stroalvector. Hy dêelde zyn resultoatn mè Edmond Halley en de Royal Society in De motu corporum in gyrum, e traktoat geschreevn ip oungeveer neegn bladn da in december 1684 gekopieerd wierd in 't Registerboek van de Royal Society. Als ounderdêel van dit werk, bedacht Newton ook de term middelpuntzoeknde kracht. Dit traktoat bevatten de kern die Newton zou ountwikkeln en uutbreidn vo de Principia te vormn.

De Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica wierd gepubliceerd ip 5 juli 1687 mè anmoedigienge en financieele steun van Halley. In dit werk formuleerde Newton de drie universele bewegiengswetn. Tehope beschryvn die wetn de reloasje tusschn elk voorwerp, de krachtn die derop inwerkn en de resulternde bewegienge, woarmee de groundslag geleid wierd vo de klassieke mechanica.Ze droegn by an talloze vôoruutgankn binst de Industriële revolutie en wierdn mêer of 200 joar lang nie verbeterd. Veel van die vôoruutgankn vormn vandage nog oltyd de basis vo nie-relativistische technologieën. Newton gebruukte 't Latynsche woord gravitas (gewicht) vo 't effect da bekend zou komn te stoan als zwoartekracht, en formuleerde de wet van de universele zwoartekracht. Zyn werk bereikte de êeste grôte unificoasje in de fysica.Hy loste 't tweelichamnvroagstik ip, en introduceerde 't drielichamnvroagstik.

In 't zelfste werk presenteerde Newton e meetkundige analyse-methode die trekt ip calculus, mè gebruuk van 'êeste en latste verhoudiengn', gaf de êeste analytische bepoalienge (gebaseerd ip de wet van Boyle) van de geluudssnelheid in de lucht, leidde de ofplatting van de sferoïdale vorm van d'Eirde of, verkloarde de precessie van de eequinoctn als e gevolg van de zwoartekracht van de Moane ip de ofplatting van d'Eirde, begost mè de zwoartekrachtstudie van de ounregelmoatigheedn in de bewegienge van de Moane, gaf e theorie vo de bepoalienge van de boann van komêetn, en nog vele mêer. Newton zyn biograaf David Brewster rapporteerde da de complexiteit van 't toepassn van zyn zwoartekrachtstheorie ip de bewegienge van de moane zo grôot was da 't Newton zyn gezoundheid oundermynde: "[H]y was zyn eetlust en sloap kwiet" binst zyn werk an 't probleem in 1692–93, en vertelde an den astronoom John Machin da "zyn kop nôoit zeer dêed behauve at hy an 't studeern was over da ounderwerp". Volgns Brewster vertelde Halley ook an John Conduitt da Newton, at hy ounder druk gezet wierd vo zyn analyse te voltooien, "altyd antwoordde da 't zyn kop zeer dêed, en *hem zo dikkers wakker hield, da hy der nie mêer an wilde peinzn*". [Noadruk in 't origineel] Hy gaf de êeste berekenienge van den ouderdom van d'Eirde deur experimentn, en beschrêef ook e vôorloper van de moderne wiendtunnel.

Newton identificeerde twêe "principale gevalln van antrekkienge"—de kwadroatwet en e middelpuntzoeknde kracht evenredig an den ofstand—woarby dat hy toonde da ze olletwêe stabiele kegelsnedeboann oplevern en da bolvormig symmetrische lichamn under gedroagn of da under massa ip êen punt geconcentreerd is; in moderne termn is die lineaire krachtwet wiskundig equivalent mè de kracht die geassocieerd wordt mè de kosmologische constante.

Deure Boek II van de Principia, was Newton een belangryke pionier van de fluïdmechanica, en loater ounderzoek et uutgewezen dat van zyn 53 stelliengn bykan ollemoale juuste zyn, met moar twêe of drie die voe discuusje vatboar zyn. Stelliengn 1–18 van 't boek zyn de êeste uutvoerige behandelienge van beweegienge ounder weerstand die evenredig is an de snelheid of 't kwadroat dervan, woardeure da de geleerde Richard S. Westfall opmerkte dat 'bykan zounder precedent, Newton de weetnschappelikke behandelienge van beweegienge ounder weerstandsomstandigheedn creëerde, da wil zeggn, van beweegienge lik of da 't in de weireld gevoundn wordt'. Stellieng 15 toogde an dat ounder een atmosfeer woarvan de dichtheid omgekeerd evenredig is met den ofstand, een cirkelvormig orbiterend lichoam ounderhevig an weerstand een gelykhoekige spiroale zou volgn—een resultoa da loater oounofhankelik wierd ofgeleid deur Morduchow en Volpe (1973). In Sectie IX van Boek II, formuleerde y de lineaire reloasje tusschn viskeuze weerstand en snelheidsgradiënt die nu een Newtoniaans fluïdum definieert, oundanks dat zyn experimentn weinig rechtstreekse inzicht goavn in viscositeit. Newton besproak ook de cirkelvormige beweegienge van fluïda en was den êestn die Couette-stromienge analyseerde, in 't begun in Stellieng 51 voe een inkelde roterende cilinder en uutgebreid in Corollarium 2 noa de stromienge tusschn twêe concentrische cilinders. Verder was y den êestn die de weerstand van asymmetrische lichoamn analyseerde die bewoogn deur een verdund medium.In de Principia, gaf Newton de êeste kwantitatieve schattienge van de zonnemassa, woarby loatere edities nauwkeuriger meetiengn bevatten, woardeure da zyn bereeknienge van de verhoudienge tusschn de massa van de Zunne en den Eirde dicht by de moderne woarde kwam. Y bepaalde verder de massa's en dichtheedn van Jupiter en Saturnus, woardeure y olle vier de hemellichoamn (Zunne, Eirde, Jupiter en Saturnus) op de zelfste vergeliekende schoale zette. Deze prestoasje van Newton is "een opperste uutdrukkienge van de doctrine dat êen set van fysische conceptn en principes geldt voe olle lichoamn op eirde, de eirde zelve, en lichoamn overol in 't hiele hielal" genoemd.Newton makt zyn heliocentrische visie op 't Zonnestelsel dudelik—ontwikkeld op een redelik moderne maniere omdat y ol in de mid-1680s de "afwykienge van de Zunne" van 't zwoartepunt van 't Zonnestelsel erkende. Voe Newton was 't nie persies 't middelpunt van de Zunne of enig ander lichoam da as in ruste beschouwd kost wordn, moar wel "da 't gemeenschappelik zwoartepunt van den Eirde, de Zunne en olle Planeten moet beschouwd wordn als 't Middelpunt van de Weireld", en dit zwoartepunt "is ofwel in ruste of beweegt gelykmoatig vôort in een rechte lyn". (Newton adopteerde 't alternatief "in ruste" geziene de algemene toestemmienge dat 't middelpunt, woar da 't ook was, in ruste was.)

Newton wierd bekritiseerd voe 't invoern van "occulte agentschappn" in de weetnschap vanwege zyn postuloat van een ounzichtboare kracht die in stoat is om over grôte ofstandn te werkn. Loater, in de twêede editie van de Principia (1713), verwierp Newton die kritiekn ferm in een afsluutend General Scholium, woarin y schreef dat 't genoeg was dat 't fenomeen een gravitatie-oantrekkienge impliceerde, lik of da ze dedn; moar ze gaven tot dusver de oorzoake dervan nie an, en 't was zowel ounnodig als ounpasselik om hypothesen te vormn over diengn die nie deur 't fenomeen wierdn geïmpliceerd. (Hier gebruukte y wat zyn beroemde uutdrukkienge "Hypotheses non fingo" wierd.))

Met de Principia wierd Newton internationoal erkend.Westfall 1980, p. Hoofdstuk 11 Y krêeg een krink van bewounderoars, woarounder de in Zwitserland geboorn wiskundige Nicolas Fatio de Duillier.

Andere belangryke werkn

Newton bestudeerde warmte en energie-stroum, en formuleerde een empirische wet van ofkoelienge die stelt da de snelheid woamee da een voorwerp ofkoelt evenredig is an 't temperatuurverschil tussn 't voorwerp en zyn omgevienge. 't Wierd voe 't eerst geformuleerd in 1701, en 't was de eerste formulering van warmteoverdracht en dient als de formele basis van convectieve warmteoverdracht, loater ipgenoomn deur Joseph Fourier in zyn werk.Newton was den eerstn die observeerde en kwalitatief beschreef wa da vee loater zou geformaliseerd wordn als 't Magnuseffect, bykan twee eeuwn voe de experimentele studies van Heinrich Magnus. In een tekst uut 1672 vertelde Newton da 't ie tennisspelers zag in een college in Cambridge en ipmerkte oe da een tennisbal die schuun gesleegn wierd met een droaiende bewegienge kromde in de vlucht. Je legde uut da de combinoasje van cirkelvormige en vooruutgoande bewegienge van de bal derveurn zorgde da de ene kant "de anliggende lucht heftiger indrukte en sloeg" dan den andere, woardeure da 't er "een weerstand en reactie van de lucht evenredig groter" ontstond, een schrandere woarnemienge van 't drukverschil die verantwoordelik is voe de zijdelinkse ofwykienge.

Filosofie van de weetnschap

Newton zyn rolle als filosoof was styf invloedryk, en voe 't filosofisch landschap van de loate zeventienste en vroege achttiende êeuwe te begrypn, moe je zyn belangrykste bydragen erkenn. Historisch geziene wierd Newton algemêen beschouwd als e kernfigeure in de moderne filosofie. Byvôorbeeld, Johann Jakob Brucker zyn Historia Critica Philosophiae (1744), die beschouwd wordt als de êeste omvattende moderne geschiedenisse van de filosofie, zette Newton prominent neer als e centroale filosofische figeure. Die vôorstelling vormde in 't byzonder de perceptie van de moderne filosofie by vôornoamde Verlichtingsintellectueeln, woaroender figeurn lik Denis Diderot, Jean le Rond d'Alembert, en Immanuel Kant.

Begunnende mè de twidde ediesje van zyn Principia, voegde Newton e latste dêel toe over weetnschapsfilosofie of methode. 't Was ier dat ie zyn beroemde zin schrêef, in 't Latyn, "hypotheses non fingo", wat vertoald kan wordn als "ik maak gêen hypothesn" (de letterlyke vertoaling van "fingo" is "vormn", moa in context pleitte ie teegn 't gebruuk van hypothesn in de weetnschap). Newton zyn verwerping van hypothesn ("hypotheses non fingo") benadrukte dat ie weigerde te speculeren over oorzaken die nie rechtstreeks ondersteund wordn deur verschynsels. Harper legt uut dat Newton zyn experimentele filosofie inhoudt dat er e dudelyk onderscheid gemakt moe wordn tussn hypothesn — onbevestigde vermoedens — en stellingen die vastgesteld zyn deur verschynsels en veralgemêend deur inductie. Volgns Newton vereist echt weetnschappelyk oenderzoek dat uutleggingen strikt gebaseerd zyn op woarneembare gegevens in plekke van op speculatief redeneren. Dus, voe Newton, oendermynt 't vôorstellen van hypothesn zoender empirische oendersteuning de integriteit van de experimentele filosofie, aangezien hypothesn allêne moa moen dienen als vôorlopige suggesties die oendergeschikt zyn an woarneembare bewysvoering.

In 't Latyn schrêef ie:

Rationem vero harum gravitatis proprietatum ex phaenomenis nondum potui deducere, & hypotheses non fingo. Quicquid enim ex phaenomenis non deducitur, hypothesis vocanda est; & hypotheses, seu metaphysicae, seu physicae, seu qualitatum occultarum, seu mechanicae, in philosophia experimentali locum non habent. In hac philosophia propositiones deducuntur ex phaenomenis, et redduntur generales per inductionem.

Dit wordt vertoald als:

"Tot dusverre heb ik de oorzake van die eigenschappn van zwoartekracht nie uut de verschynsels kunn'n ofleidn, en ik vorm gêen hypothesn, want al wat nie uut de verschynsels wordt ofgeleid, moe e 'hypothese' genoemd wordn; en hypothesn, of ze nu metafysisch of fysisch zyn, of ze nu over verborgn eigenschappn of mechanisch zyn, en gêen plekke in de 'experimentele filosofie'. In die filosofie wordn byzoendere stellingen ofgeleid uut de verschynsels, en achterof veralgemêend deur inductie".

Newton droeg by an en verfijnde de weetnschappelyke methode. In zyn werk over de eigenschappn van licht in de joarn 1670 toogde ie zyn strenge methode, die bestoand uut 't uutvoern van experimentn, 't makn van gedetailleerde oantêekeningen, 't doen van metingen, 't uutvoern van mêer experimentn die vôortvloeiden uut de êeste, 't formuleren van e teorie, 't makn van mêer experimentn om die te testn, en uutendelyk 't beschryvn van 't hêle proces zodat andere weetnschappers elke stap kostn herhoaln.

In zyn Principia uut 1687 zette ie vier regels uut: de êeste is, 'Erken gêen mêer oorzaken van nateurlyke dingn dan die woar en voldoende zyn om under verschijning te verkloarn'; de twidde is, 'Wys an 't zelfste nateurlyke gevolg dezelfde oorzaken toe'; de derde is, 'Eigenschappn van lichamen, die by olle lichamen in experimentn wordn gevoendn, moen als universeel beschouwd wordn'; en als latste, 'Stellingen die verzameld zyn uut woarneming van verschynsels moen als akkuraat of styf dicht by de woarheid beschouwd wordn totdat ze teegn-esprookn wordn door andere verschynsels'. Die regels zyn de basis gewordn van de moderne benaderingen van de weetnschap.

Newton zyn weetnschappelyke methode gienk verder dan simpel vôorspellen op drie kritieke manieren, woarmee ze 't basis hypothetisch-deductief model verrykte. Ten êeste vestigde 't e ryker ideaal van empirisch succes, woarby verschynsels de theoretische parameters akkuraat moen metn. Ten twiddn veranderde 't theoretische vroagen in vroagen die empirisch oplosboar zyn deur meting. Ten derdn gebruukte 't vôorlopig anvaarde stellingen om oenderzoek te leidn, woardeur de methode van opeenvolgende benaderingen meugelyk wierd woarby afwykingen leidn tot 't makn van akkuraatere modèln. Die robuuste methode van theorie-bemiddelde metingen wierd overgenoomn door zyn opvolgers voe uutbreidingen van zyn teorie noa de astronomie en bluuft e fundamenteel element in de moderne fysica.

Loater leevn

Oofdartikel: Later life of Isaac Newton

Royal Mint

Newton ip ouden doage in 1712, portret deur Sir James Thornhill

In de joarn 1690 schrêef Newton e dêel religieuze geschriftn die goan over de letterlyke en symbolische uutleggienge van de Bybel. E manuscript da Newton noar John Locke stuurde, woarin dat ie de betrouwboareid van 1 Johannes 5:7—de Johannine Comma—en de overêenkomst mè de originele manuscriptn van 't Nieuwe Testament betwistte, blêef ounepubliceerd toet 1785.

Newton was ook lid van 't Parlement van Engeland vo de Universiteit van Cambridge in 1689 en 1701, moar volgens sommigte bronn woarn zyn ênigste commentoarn klachtn over e koudn tocht in de zoale en 't verzoek om 't veister te sluitn.White 1997, p. 232 't Wierd echter wel ipgemerkt deur de dagboekschryver uut Cambridge, Abraham de la Pryme, dat ie studentn ip uutvloagde die de platselyke bevolkienge bang maaktn deur te zeggn dat er in e uus zou spookn.

Newton verhuusde noa Londn vo de functie van Warden of the Mint ip te neemn binst de regerienge van Koning Willem III in 1696, e posiesje die ie verkreegn ad deur de steun van Charles Montagu, 1st Earl of Halifax, de toenmoalige Chancellor of the Exchequer. Ie nam de leidieng over van de grôte munthervormienge van Iengeland, kwam in botsienge mè Robert Lucas, 3rd Baron Lucas of Shenfield, de gouverneur van de Tower,Westfall 1980, p. 562 en regelde de job van plekvervangnd comptroller van de tydelyke vestigienge in Chester vo Edmond Halley. Newton kwam meskien wel de bekendste Master of the Mint achter den dôod van Thomas Neale in 1699, e posiesje die ie 30 joar lang, toet an zyn dôod, bekleedde.Levenson 2009, p. 238–239 Die anstelliengn woarn bedoeld als sinecures, moar Newton nam ze serieus. Ie stopte mè zyn verplichtiengn in Cambridge in 1701,White 1997, p. 282, 301 en gebruukte zyn macht om de munt te hervormn en muntvervalsers en knippers te bestraffn.

Als Warden, en loater als Master, van de Royal Mint, schatte Newton dat 20 percent van de muntn die binnengebrocht wierdn binst de Great Recoinage of 1696 vervalst woarn. Vervalssienge was hoogverroad, woarop de straffe stond dat de misdoener gehangn, getrokken en gevierendeeld wierd. Ondanks dat was 't veroordêeln van zelfs de ergste misdoeners uuterste moeilyk, moar Newton blêek de taak an te kunn.White 1997, p. 259

Vermomd als e vaste gast in kroegn en taveernes, verzoamelde ie zelve 't grotste dêel van 't bewys.White 1997, p. 267 Ondanks olle barrières vo vervolgienge, en de scheidienge tusschn de takkn van de overeid, ad 't Iengels recht nog oltyd oude en geduchte machtsgewoontn. Newton liet zyn eigen anstelln als vrederechter in olle home counties. E conceptbrief over die zoake zit in Newton zyn persoonlyke êeste ediesje van Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica, die ie in dien tyd moet gewyzigd en. Doarna voerde ie tusschn juni 1698 en Kerstmis 1699 mêer of 100 verhoorn uut van getuugn, verklikkers en verdochtn. Ie vervolgde mè succes 28 muntmeesters, woaronder de seriemuntvervalser William Chaloner, die gehangn wierd.Westfall 2007, p. 73

Nêven 't vervolgn van muntvervalsers, verbeterde ie de munttechnologie en verminderde ie de standaardofwykienge van 't gewicht van de guineas van 1,3 gram noa 0,75 gram. Begunnende in 1707, introduceerde Newton de praktyk van 't testn van e klêne steekproeve van muntn, e pound in gewicht, in de trial of the pyx, wa da elpde om de omvang van de toeloatboare fout te vermindern. Ie bespoarde de Thesaurie uutendelyk 41.510 pond, ruw geschat 3 miljoen pond in 2012, woarby zyn verbeteriengn blêevn bestoan toet in de joarn 1770, en woardeur de nauwkeurigheid van de Britsche munt verhoogde. Ie verhoogde de productiviteit van de Mint enorm, want ie trok de wekelijksche productie van muntn ip van 15.000 pond noa 100.000 pond. Newton wordt ook geziene als de pionier van tyd- en bewegiengsstudies,Iliffe & Smith 2016, p. 25 ofschoon zyn werk e theoretische berekenienge was van fysieke vermogens in plekke van e gestandardiseerd industrieel productiviteitsmodel.Newton zyn activiteiten by de Mint beïnvloeddn de groeiende wetenschappelike en commerciële belangstellienge in domeinn lyk numismatiek, geologie, mynbouw, metallurgie en metrologie in 't begun van de 18e êeuwe.]]

Newton wierd president van de Royal Society in 1703 en een associate van de Fransche Académie des Sciences. In zyn posiesje by de Royal Society, makte Newton een vyand van John Flamsteed, den Astronomer Royal, deur te vroegtydig Flamsteed zyn Historia Coelestis Britannica te publiceern, die Newton gebruukt ad in zyn studies.@@BRON_NNNN@@

Ridderorde

In april 1705 wierd Newton tot ridder gesleegn deur Keuniginne Anna binst e keuninklik bezoek an Trinity College, Cambridge. De ridderorde wierd wôorschynlik gemotiveerd deur politieke overwegiengn die te moakn adn mè de parlementsverkieziengn in meie 1705, in plekke van enige erkenning voe Newton zyn weetnschappelik werk of zyn dienstn als Meester van de Munt. Newton was de twidde weetnschapper die tot ridder gesleegn wierd, achter Francis Bacon.

Als gevolg van e rapport da Newton schreef op 21 september 1717 an de Lords Commissioners of His Majesty's Treasury, wierd de bimetallieke veroudienge tusschn gouden en zilvern munten veranderd deur e keuninklik besluut op 22 december 1717, woarby da 't verboodn wierd om gouden guineas in te wisseln voe mêer dan 21 zilvern shillings. Dit zorgde per ongeluk voe e tekort an zilver omdat zilvern munten gebruukt wierdn om invoer te betoaln, terwyl uitvoer in goud betaald wierd, woardeure da Brittannië feitelik overstapte van de zilverstandoard noa zyn êeste goudstandoard. 't Is e punt van discussie of dat ie da nu bedoelde of nie. Der is beweerd da Newton zyn werk an de Munt zag als e vôortzettienge van zyn alchemistisch werk.

Newton ad belegd in de South Sea Company en verloor minstens £10.000, en wôorschynlik mêer dan £20.000 (£4,4 miljoen in 2020) toen da de boel inestortte roend 1720. Omdat ie ol ryk was vôorn de bubbel, stierf Newton nog oltyd als e ryk man, mè e vermogen van roend de £30.000.

Tegen 't ende van zyn leevn brocht Newton wa tyd deure in Cranbury Park, dichte by Winchester, de landelike weunplekke van zyn nichte en eur vint, oewel dat ie vôornamelik in Londn weunde.Westfall 1980, p. 848-49 Zyn halfnichte, Catherine Barton,Westfall 1980, p. 44 diende als zyn gastvrouwe by sociale gelegendheedn in zyn uus in de Jermyn Street in Londn. In e bewoarde brief geschreevn in 1700 binst da ze aan 't herstelln was van de pokkn, sloot Newton of mè de zin "your very loving uncle" (je zeere liefhebbnde nonkel), woarmee dat ie familioare bezorgdheid uutdrukte op e maniere die typisch was voe de briefstyl van de zeevntiende êeuwe.Westfall 1980, p. 595 De historicus Patricia Fara merkt op da de toon van de brief warm en voaderlik is, inclusief medisch advies en aandacht voe eur uuterlik binst eur herstel, in plekke van enige romantische betekenisse te suggereern.

Rykdom

Newton was ip zyn tyd een actieve investeirder, ounder andere in de South Sea Bubble. By zyn dôod wierd zyn vermoogn geschat ip roend de £30.000 — bykan £1 miljard in 't geld van nu.

Dôod

Death mask of Newton, photographed Patrôon:Circa

Newton stierf in zyn sloape in Londn ip 20 moarte 1727 (NS 31 moarte 1727), ip 84-joarige leeftyd. Newton krêeg e stoatsbegroavienge—de êeste in Iengeland voe iemand die surtout erkend wos voe zyn intellectuele preastoasjes. De Lord Chancellor, twêe hertogn en drie groavn droegn zyn lykkoetse, mè 't grotste dêel van de Royal Society d'rachter. Zyn lyk lei ip boar ip in Westminster Abbey voe acht doagn voordat 'n begroavn wierd in 't schip. Newton wos de êeste weetnschapper die begroavn wierd in de abdye. Voltaire kan d'r bygeweest zyn ip zyn begroavienge. Omdat 'n vrygezel wos, ad 'n 't grotste dêel van zyn bezit an familie gegeevn binst zyn latste joarn, en 'n stierf zounder testament. Zyn papiern gienk noa John Conduitt en Catherine Barton.

Kort achter zyn dôod wierd d'r e gipsn dôodsmasker gemakt van Newton. 't Wierd gebruukt deur de Vlamsche beeldouwer John Michael Rysbrack voe e beeld van Newton te moakn. 't Wordt nu bewoard deur de Royal Society.

Newton zyn oar wierd achter zyn dôod ounderzocht en d'r wierd kwik in gevoundn, wôorschynlyk 't gevolg van zyn alchemistische bezigheden. Kwikvergiftigienge zou Newton zyn eigezinnigheid ip oaln dag kunn verkloarn.

Persôonlykheid

Newton is beschreevn gewist als e styf gedreevn en gedisciplineerd man die zyn leevn wydde an zyn werk. Je stoat bekend voe zyn enorme oengestelde honger noa werk, die je boovn zyn eign gezoendheid stelde. Newton ad ook strikte controle over zyn fysieke behoeftn; je wos zunig mè eetn en drinkn en wierd loater in zyn leevn vegetariër. Hoewel Newton e geheimzinnig en neurotisch persoan wos, wordt 'n nie beschouwd als psychotisch of bipolair. Je wierd beschreevn als e "oengelovig polymath" die "immens veelzydig" wos, woarby dat êenigste van zyn vroegste ounderzoekn gienkn over e fonetisch alfabet en e universele toale.

Newton zyn diverse interesses zyn te zien in zyn bibliotheke, die 1.752 boekn bevatten die kondn geïdentificeerd wordn. E grôot dêel bestoend uut werkn over theologie (27,2%, of 477 boekn), gevolgd deur alchemie (9,6%, 169 boekn), wiskunde (7,2%, 126 boekn), fysica (3,0%, 52 boekn), en uutendelyk astronomie (1,9%, 33 boekn). Uutendelyk moaktn boekn die te moakn adn mè zyn beroemde weetnschappelyk werk e klêne 12% uut van de totoale collectie.

Oewel dat er beweerd wierd dat 'n êen kêe verloofd wos, is Newton nôoit getrouwd. Voltaire, die in Londn wos ten tydn van Newton zyn begroavienge, zei dat 'n "nôoit gevoelig wos voe enèerlei passie, nie ounderhevig wos an de geweune zwakheedn van de mensheid, noch enèerlei omgang ad mè vrouwn—e omstandigheid die my verzekerd wierd deur de dokteur en chirurg die hem bystond in zyn latste momentn."

Newton ad e nauwe vriendschap mè de Zwitsersche wiskundige Nicolas Fatio de Duillier, die je leerde kenn in Londn round 1689; êenigste van under correspondentie is bewoard gebleevn. Under reloasje kwam an e bruuske en oenuutgeleide ende in 1693, en ip 't zelfste moment krêeg Newton e zenuwinzinkienge, woarby dat 'n wilde beschuldigende brievn stuurde noa zyn vryndn Samuel Pepys en John Locke. Zyn brief an de latstgenoamde bevatte de beschuldigienge dat Locke geprobeerd ad hem te "verwikkeln" mè "wyvn & deur andere middeln". Manuel 1968, p. 219

Newton leek relatief bescheidn over zyn preastoasjes, en schrêef in e loatere memoire: "Ik weet nie oe ik deruut zie voe de weireld, moa voe mynzelvn schyne ik allêne moa gelyk e joungn die ip 't strange speelt, en my amuseert deur of en toe e gladder keitje of e schonere schelpe te vindn dan geweune, binst dat den grôotn oceoan van woarheid ountdekt voe myn lei." Niettemin kost 'n styf competitief zyn en ad 'n soms wrok teegn zyn intellectuele rivoaln, woarby dat 'n hem nie ountzeide van persoonlyke anvaln als 't hem uutkwam—e geweune trek die je by vele van zyn tydgenootn viendt. In e brief an Robert Hooke in februoari 1675, bievoorbeeld, bekende je: "As ik verder gezien è, is 't deur ip de schouders van reuzn te stoan." Êenigste historici beweerdn dat dit, geschreevn in e tyd dat Newton en Hooke ruzieden over optische ountdekkiengn, e schuune anval wos ip Hooke die vermoedelyk klêne en bultenoare wos, in plekke van (of boovnôop) e verkloarienge van bescheidenheid. An den andere kant ad 't algemêen bekende spreekwoord over 't stoan ip de schouders van reuzn, die ounder andere te viendn is in de 17e-êeuwse dichter George Herbert zyn Jacula Prudentum (1651), als belangrykste punt dat "e dwerg ip de schouders van e reuze verder ziet dan de twêe", en dus in feite Newton zelve in plekke van Hooke plaatste als de 'dwerg' die verder zag. White 1997, p. 187

Religieuze ipvattiengn

Oofdarticles: Religious views of Isaac Newton en Isaac Newton's occult studies

Oewel dat 'n geboorn wos in e anglicoans gezin, ad Newton teegn zyn dertig joar oungeweune geloovn ountwikkeld, woarby da historicus Stephen Snobelen em e ketter noemde. Desounderstound wos Newton in zyn tyd beschouwd lik e kenners en inzichtvolle theoloog die gerespecteerd wos deur zyn tydgenootn. Thomas Tenison, de toenmoalige Aartsbisschop van Canterbury, zei teegn em: "Je kent meer godgeleerdheid of wien altemoale t'hope", en de filosoof John Locke beschreef em lik "e styf kostboare vint, nie allene vo zyn wondere kunde in de wiskunde moar ook in de godgeleerdheid en zyn grôote kennisse van de Schriftn, woarvan da 'k er nie veele gelykn an em weetn". Teegn 1680 wos zyn reputoasje in de bybelstudie gevestigd. John Mill vroeg em om road vo e kritische uutgoave van 't Nieuwe Testament, en de twêe adn ook e korte correspondentie over 't interpreteern van de vroege oofdstukkn van Genesis. Thomas Burnet roadpleegde Newton over de kladderversies van Telluris theoria sacra, en mè Henry More besprak 'n de interpretoasje van den Apocalyps in Cambridge.

William Stukeley schrêef over de vlyt van Newton by 't leezn en bestudeern van de Bybel:Gêen mens in Iengeland las de Bybel zorvuldiger of dat 'n deed, gêen mens bestudeerde 't mêer, lik da blykt uut zyn gedrukte werkn, uut vele stikkn die 'n achterliet die nie gedrukt zyn, en zelfs uut de Bybel die 'n geweunlik gebruukte, "thumbd over" lik ze 't noemn, in e byzoundere moate deur 't vele gebruuk. Teegn 1672 was 'n begonn mè 't noteern van zyn theologische ounderzoekn in schryfboekn die 'n an niemand liet zien en die pas sedert 1972 beschikboar zyn vo openboar ounderzoek.Katz 1992, p. 63 Mêer of den elft van wa da Newton schrêef gienk over theologie en alchemie, en 't mêeste is nôoit gedrukt.Katz 1992, p. 63 Zyn geschriftn toonn e grôote kennisse van teksten uut de vroege Kerke en ountdekkn da 'n an de kante stound van Arius, die de geweune visie ip de Drie-eenheid verwierp en de verliezende party wos in 't conflict mè Athanasius over de Geloofsbelijdenis. Newton "erkende Christus lik e goddelikke bemiddeloare tusschn God en de mens, die oundergeschikt wos an de Voader die em geschapn ad."Westfall 1980, p. 315 Je wos byzounder geïnteresseerd in profetieën, moar vo em wos "de grôote ofvalligheid 't trinitarisme."Westfall 1980, p. 321

Newton probeerde tevergeefs êen van de twêe fellowships te krygn die de ounderhoudere vrystelden van de verplichtienge tot wydinge. Ip 't latste moment in 1675 krêeg 'n e regeringsdispensoasje die em en olle toekomstige ounderhouders van de Lucasian-leerstoel vrystelde.Westfall 1980, p. 331–34

Jezus Christus anbidn lik God wos in de oogn van Newton afgoderie, e doad die 'n beschouwde lik de fundamentele zonde.Westfall 1994, p. 124 In 1999 schrêef Snobelen da "Isaac Newton e ketter wos. Moar... je makt nôoit e publieke verkloarienge van zyn privé-geloove—wa da de orthodoxn uuterste radioal zoun gevoundn en. Je stak zyn geloove zô goed weg da geleerdn nog oltyd zyn persôonlikke overtuugiengn an 't uutpluuzn zyn." Snobelen concludeert da Newton op zyn minst e socinioans sympathizoant wos (je bezat en ad minstens acht socinioanse boekn grondig geleezn), meugelik e arioan en bykans zeker e anti-trinitarioan.

Newton (1795, detail) deur William Blake. Newton wordt kritisch ofgebeeld lik e "goddelikke meetkundige".

Oewel da de wetn van de bewegienge en de universele zwoartekracht de bekendste ountdekkiengn van Newton wierdn, woarschuwde 'n derteegn om ze te gebruukn om 't Universum te zien lik e geweune machine, lik e grôote klokke. Je zei: "Dus zwoartekracht kan de planêetn in bewegienge zettn, moar zounder de Goddelikke Macht zou 't ze nôoit in zô'n circuleerende bewegienge kunn zettn, lik da ze rond de zunne en".

Nôost zyn wetenschappelikke roem, woarn de studies van Newton over de Bybel en de vroege Kerkvaders ook merkwoardig. Newton schrêef werkn over tekstkritiek, mêest bekend zyn An Historical Account of Two Notable Corruptions of Scripture en Observations upon the Prophecies of Daniel, and the Apocalypse of St. John. Je ploatste de kruusigienge van Jezus Christus ip 3 april, AD 33, wa da overêenkomt mè êen van de traditioneel anveerde doata.

Je geloofde in een rationeel immanente weireld, moar je verwierp 't hylozoïsme da vervat zat in 't werk van Gottfried Wilhelm Leibniz en Baruch Spinoza. 't Geordende en dynamisch gevormde Universum kost begreepn wordn, en moet begreepn wordn, deur een actieve rede. In zyn correspondentie beweerde je da je by 't schryvn van de Principia "een oog had voe zôdanige Principes die zoudn kunn werkn by nadenknde menschn voe 't geloof in een Godheid". Je zag bewys van een ontwerp in 't systeem van de weireld: "Zô'n wonderboare uniformiteit in 't planetair systeem moet anveird wordn als 't gevolg van een keuze". Moar Newton hield vol da goddelikke interventie uutendelik nôdig zou zyn voe 't systeem te hervormn, deur de troage groei van instabiliteitn. Doarom bespotte Leibniz hem: "God de Almachtige wil zyn orloge van tyd tot tyd ipwindn: anders zou 't stoppn met beweegn. Je had, zo te zien, nie genoeg vôorziendheid voe 't een perpetuum mobile te moakn."

Newtons standpunt wierd verdedigd deur zyn volgeling Samuel Clarke in een beroemde correspondentie. Een êeuwe loater had 't werk Celestial Mechanics van Pierre-Simon Laplace een nateurlikke verkloaring voe woarom de planeetboann gin periodieke goddelikke interventie nôdig hen. 't Contrast tusschn Laplace zyn mechanistisch weireldbeeld en da van Newton is 't scherpst als je kykt noa 't beroemde antwoord da de Fransche weetnschapper gaf an Napoleon, die hem bekritiseerd had voe 't ontbreekn van de Schepper in de Mécanique céleste: "Sire, j'ai pu me passer de cette hypothèse" ("Sire, ik kan zounder die hypothese").

Geleerdn hen lange gedebatteerd of Newton de doctrine van de Drie-eenheid betwistte. Zyn êeste biograaf, David Brewster, die zyn manuscriptn verzamelde, interpreteerde Newton als iemand die de woarachtigheid van sommigte passages die gebruukt wierdn voe de Drie-eenheid te steunn in twyfel trok, moar die de doctrine van de Drie-eenheid als zodanig nôoit ontkende. In de twintigste êeuwe wierdn versleutelde manuscriptn die geschreevn woarn deur Newton en gekocht woarn deur John Maynard Keynes (oender andere) ontcyferd en 't kwam uut da Newton 't trinitarisme wel degelik verwierp.

Newton oendersteunde in brede lyn de toekomstige restoroasje van de Joodn noa 't Land van Israël als een oenderdêel van de bybelse profetie, terwyl je je onthield van 't geevn van een precieze doatum. Die visie wierd wyd gedragen oender theologen en nateurfilosofen uut de zeventiende en vroege achttiende êeuwe, inclusief figeurn die verboundn woarn met de Royal Society en de universiteitn. Voe Newton en zyn tydgenootn, lyk Locke en Daniel Whitby, fungeerde 't geloof in een toekomstige restoroasje minder als een uutsproake over hedendoagse Joodse gemeenschappn dan als een theologische reactie ip deïstische kritiekn, woarby de messiaanse ansproakn van 't Christendom versterkt wierdn deur te wyzn ip vervulde en verwachte profetie.

Religieus gedachtegoed

De anpak van Newton en Robert Boyle van de mechanische filosofie wierd gepromoot deur rationalistische pamfletschryvers als een leefboar alternatief voe pantheïsme en enthousiasme. 't Wierd aarzelend anveird deur orthodoxe prekers en ook deur dissidentn lik de latitudinarians. De dudelikheid en eenvoud van de weetnschap wierd gezien als een maniere om de emotionele en metafysische overtreffiengn van zowel bygelovig enthousiasme als de dreigienge van atheïsme te bestrydn, en tegelikertyd gebruukte de twidde golve van Iengelsche deïstn de ountdekkiengn van Newton om de meugelikheid van een "Natuurlikke Religie" an te toonn.

De anvaln teegn 't pre-Verlichtiengs-"magisch denkn", en de mystieke elementn van 't christndom, kreegn under fundament deur Boyle zyn mechanische conceptie van 't universum. Newton gaf de ideeën van Boyle under voltooiienge deur wiskundige bewysn en, misschien nog belangryker, hy was styf succesvol in 't populair moakn dervan.

Alchemie

Newton was nie den êestn van 't tydperk van de rede. Hy was de latstn van de toovenoars, de latstn van de Babyloniërs en Sumeriërs, de latste groote geest die na de zichtboare en intellectuele weireld keek met dezelfste oogn als diegenen die begostn te bouwn an uus intellectueel erfgoed een bitje minder dan 10.000 joar geleen. Isaac Newton, een postuum kind geboorn zounder voader ip Kersdag, 1642, was 't latste wonderkind an wien de Magiêrs iprechte en gepaste hulde kostn briengn.

–John Maynard Keynes, "Newton, the Man"

Van een geschatte tien miljoen woordn an geschriftn in de papiers van Newton, goan der oungeveer een miljoen over alchemie. Veel van Newton zyn geschriftn over alchemie zyn kopieën van andere manuscriptn, met zyn eigen annotaties derby. Alchemistische tekstn miengeln ambachtelike kennisse met filosofische speculoatie, dikkers verstopt achter loagn woordspeliengn, allegorieën en beeldn om ambachtsgheimen te beschermn. Sommige van den inhoud in de papiers van Newton kostn deur de kerke als ketters beschouwd zyn. In 1888, achter zestien joar besteed te hen an 't catalogeern van Newton zyn papiers, hield de Universiteit van Cambridge een klêne hoeveelheid by en gaf de reste were an den Earl of Portsmouth. In 1936 bood een afstammelieng de papiers te koop an by Sotheby's. De collectie wierd uut mekoar gehoald en verkocht voe een totoal van oungeveer £9.000. John Maynard Keynes was êen van de oungeveer drie dozyn bieders die een dêel van de collectie verkreegn ip de veilinge. Keynes is ton begunn met 't were soamnstelln van een geschat êestn helft van Newton zyn collectie papiers over alchemie voe dat hy zyn collectie in 1946 schonk an de Universiteit van Cambridge.

Al de gekende geschriftn van Newton over alchemie wordn momenteel online gezet in een project dat uutgevoerd wordt deur de Universiteit van Indiana: "The Chymistry of Isaac Newton" en is soamengevat in een boek.

Newton zyn fundamentele bydragn an de weetnschap omvattn de kwantificoatie van zwoartekrachtantrekkienge, de ountdekkienge dat wit licht eigenlik een miengsel is van onveranderlike spectrale kleurn, en de formuleringe van de calculus. Toch is der een andere, mysterieuzere kant an Newton die nie volmaakt gekend is, een domein van activiteit dat oungeveer dertig joar van zyn leevn besloeg, oewel dat hy 't grotendeels verborg voe zyn tydgenootn en collega's. Wy verwyzn na Newton zyn betrokkenheid by de discipline van de alchemie, of lik dat 't dikkers genoemd wierd in 't zeventiende-eeuws Iengeland, "chymistry."

In juni 2020 wierdn twee ounpubliceerde pagina's van Newton zyn antekenniengn over Jan Baptist van Helmont zyn boek over de peste, De Peste, online geveild deur Bonhams. Newton zyn analyse van dit boek, die hy makte in Cambridge terwyl dat hy hem beschermde teegn Londen zyn epidemie van 1665–66 van de buunpest, is de meest substantiële geschreevn verkloarienge die hy gekend is te hen gemakt over de peste, volgens Bonhams. Wat de therapie betreft, schryft Newton dat "de beste een padde is die drie doagn an de pootn in een schoorstêen hangt, die uutendelik eirde uutbraakte met verschillige insectn derin, ip een schoteltje van gele was, en kort derachter stierf. 't Combineren van verpoeierde padde met de uitscheidingsproductn en serum gemakt tot zuigtablettn en gedreegn rond de aangetaste plekke dreef de besmettienge weg en trok 't gif deruut".

Erfenisse

Zie ook: Isaac Newton in popular culture

Erkennienge

Newton zyn grafmonument in Westminster Abbey deur John Michael Rysbrack

De wiskundige en fysicus Joseph-Louis Lagrange beweirde dikkers da Newton de grotste genie was die ôoit geleefd het, en voegde der e kêe an toe da Newton ook "de mêest gelukkige was, want me kunn'n nie mêer dan êne kêe e systeem van de weireld vindn om te vestign." Den Iengelschn dichter Alexander Pope schrêef de beroemde grafschrift:

Nature, and Nature's laws lay hid in night.
God said, Let Newton be! and all was light.

Moar da mocht nie ip Newton zyn monument in Westminster gebeiteld wordn. De grafschrift die der wel ip stoat is de volgende:

H. S. E. ISAACUS NEWTON Eques Auratus, / Qui, animi vi prope divinâ, / Planetarum Motus, Figuras, / Cometarum semitas, Oceanique Aestus. Suâ Mathesi facem praeferente / Primus demonstravit: / Radiorum Lucis dissimilitudines, / Colorumque inde nascentium proprietates, / Quas nemo antea vel suspicatus erat, pervestigavit. / Naturae, Antiquitatis, S. Scripturae, / Sedulus, sagax, fidus Interpres / Dei O. M. Majestatem Philosophiâ asseruit, / Evangelij Simplicitatem Moribus expressit. / Sibi gratulentur Mortales, / Tale tantumque exstitisse / HUMANI GENERIS DECUS. / NAT. XXV DEC. A.D. MDCXLII. OBIIT. XX. MAR. MDCCXXVI,

die vertoald kan wordn lik volgt:Hier ligt Isaac Newton begroavn, Ridder, die deur e bykan goddelikke kracht van geest, en wiskundige principes die hiezelve eigen woarn, de loop en de figuurn van de planêtn, de poan van de komêtn, de getien van de zêe, de verschilln in de stroaln van licht, en, wa da gin andere geleerde ôoit had gedacht, de eigenschappn van de kleurn die azo ountstoundn, ounderzocht. Vlytig, schrander en trouwe, in zyn uutleggienge van de natuere, den oudheid en de heilige Schriftn, verdedigde hy deur zyn filosofie de majesteit van God almachtig en goed, en drukte de eenvoud van 't Evangelie uut in zyn maniern. Stervelienge, verheug joe da der zô'n en zô'n grôot sieraad van 't menselik ras bestoan het! Hy wierd geboorn ip 25 december 1642, en stierf ip 20 moarte 1726.

Wetenschapsschryver John G. Simmons zette Newton ip êne in The Scientific 100, gebaseerd ip e kwalitatieve beoordêlienge woarin dat hy de weetnschappers rangschikte volgens under algemêene invloed, en beschrêef hem as "de mêest invloedryke figeure in de geschiedenisse van de westerse weetnschap". Fysicus Peter Rowlands beschrêef hem as "de centroale figeure in de geschiedenisse van de weetnschap", die "mêer dan wie ook de bronne is van uus grôot vertrouwn in de kracht van de weetnschap." New Scientist noemde Newton "de opperste genie en 't mêest raadselachtige karakter in de geschiedenisse van de weetnschap". De filosoof en historicus David Hume verkloarde ook da Newton "de grotste en zeldzoamste genie was die ôoit ipstoand is vo 't sieraad en de instructie van de sôorte". In zyn huus in Monticello, hield Thomas Jefferson, e Founding Father en President van de Verenigde Stoatn, portrettn by van John Locke, Sir Francis Bacon, en Newton, die hy beschrêef as "de drie grotste menschn die ôoit geleefd hen, zounder enige uutzounderienge", en die hy crediteerde met 't leggn van "de fundamentn van die bovenbouwn die ipgericht zyn in de fysieke en morele weetnschappn". De schryver en filosoof Voltaire schrêef over Newton da "As al de geniën van 't universum verzoameld woarn, Newton de bende zou moetn leidn".De neuroloog en psychoanalyticus Ernest Jones schrêef over Newton as "de grotste genie van olle tydn". De wiskundige Guillaume de l'Hôpital had e mythische verêrienge vo Newton, die hy uutdrukte met e diepe vroage en uutsproake: "Eet, drinkt of sloapt meneer Newton lik andere menschn? Ik stellem me zelve vôorn as e hemels genie, hêlegans los van de materie."

Newton is verder "de torenhoge figeure van de Wetenschappelike Revolutie" genoemd en da "In e periode ryk an uutstekende denkers, Newton simpelweg de mêest uutstekende was." De polymath Johann Wolfgang von Goethe labelde 't joar woarin Galileo Galilei stierf en Newton wierd geboorn, 1642, as de "Kestdag van de moderne tyd".In de schattienge van de polymath Vilfredo Pareto, was Newton de grotste mens die ôoit geleefd het. Ip de tweehonderdste verjoardag van Newton zyn dôod in 1927, verkloarde den astronoom James Jeans da hy "zeker de grotste mens van de weetnschap was, en misschiene 't grotste intellect da 't menselik ras gezien het".Newton bedacht vier revoluusjes—in optiek, wiskunde, mechanica en zwoartekracht—moar hy voorspelde ook e vuufde in elektriciteit, oewel dat hy de tyd en energie in zyn oudn dag miste om 't hêlegans te voltooien. Newton zyn werk wordt beschouwd as 't mêest invloedryke in 't voortbriengn van de moderne weetnschap.

De historicus van de weetnschap James Gleick merkte ip da Newton "mêer van de essentiele kern van de menselikke kennisse ontdekt het dan wie ook voorn of achter hem", en schreef vodder:

Je was den oofdarchitect van de moderne weireld. Je beantwoordde de oude filosofische roadsels van licht en bewegienge, en je ontdekte in feite de zwoartekracht. Je liet zien oe je de koersn van emellichoamn kost voorspeln en zo vestigde je onze plekke in de kosmos. Je makte van kennisse e ding van substansje: kwantitatief en exakt. Je vestigde prinsiepn, en ze wordn zyn wetn genoemd.

De fysicus Ludwig Boltzmann noemde Newton zyn Principia "et êeste en grotste werk da oois geschreevn is over theoretische fysica". Fysicus Stephen Hawking noemde Principia ip dezelfste maniere "woarschynlik et belangrykste inkel werk da oois gepubliceerd is in de fysische weetnschappn". De wiskundige en fysicus Joseph-Louis Lagrange noemde Principia "de grotste productsje van de menselikke geest", en merkte ip dat "je em verbluft voelde deur zo'n illustrasje van woa da et menselik verstand toe in stoat zou kunn zyn".

Fysicus Edward Andrade stelde da Newton "in stoat was tot grotere anoudnde mentale inspannienge dan wie ook, voorn of achter hem". Je merkte ook de plekke van Newton in de geschiedenisse ip, en stelde:

Van tyd tot tyd in de geschiedenisse van de mensheid komt er e mens vôort die van universele betekenisse is, wiens werk de stroom van menselik doenn of menselikke ervarienge verandert, zodat al da achter hem komt getuugt van zyn geest. Zo'n mens was Shakespeare, zo'n mens was Beethoven, zo'n mens was Newton, en van de drie is zyn keuninkryk et mêest verspreid.

De Fransche fysicus en wiskundige Jean-Baptiste Biot prees Newton zyn genie, en stelde da:

Nooit was de supremasje van et verstand zo rechtvoirdig gevestigd en zo volledig toegegeevn . . . In wiskundige en in experimentele weetnschap zonder gelyken en zonder voorbeeld; et genie voe beie in zyn oogste groad combinerend.

Ondanks zyn rivaliteit met Gottfried Wilhem Leibniz, prees Leibniz toch et werk van Newton, woaby dat ie antwoordde ip e vroage binst et eetn in 1701 van Sophia Charlotte, de keuniginne van Pruusn, over zyn zicht ip Newton met:Westfall 1994, p. 282

Wiskunde nemend van et begin van de weireld tot de tyd da Newton leefde, was wa da je gedoan ad de vele betere elft.

De wiskundige E.T. Bell rangschikte Newton neffest Carl Friedrich Gauss en Archimedes als de drie grotste wiskundign van olle tydn, woaby da de wiskundige Donald M. Davis ook opmerkte da Newton over et algemêen gerangschikt wordt met de andere twee als de grotste wiskundign oois. In zyn artikel uut 1962 uut et tydschrift The Mathematics Teacher, zocht de wiskundige Walter Crosby Eells om objectief e lyste te moakn die de mêest eminente wiskundign van olle tydn classificeerde; Newton werd als êeste gerangschikt uut e lyste van de top 100, e posiesje die statistisch bevestigd werd zelfs achter da ze rekening ieldn met woarschynlike foutn in de studie. In zyn boek Wonders of Numbers in 2001, rangschikte de weetnschapsredacteur en auteur Clifford A. Pickover zyn top tiene van mêest invloedryke wiskundign die oois leefdn, woaby dat ie Newton als êeste in de lyste zette. In The Cambridge Companion to Isaac Newton (2016), wordt ie beschreevn als "van heel jonge leeftyd, e buutngewone probleemoplosser, zo goed, zo zou et lykn, als de mensheid oois voortgebrocht et".Iliffe & Smith 2016, p. 30 Je wordt uutendelik gerangschikt by de top twee of drie grotste theoretische weetnschappers oois, neffest James Clerk Maxwell en Albert Einstein, de grotste wiskundige oois neffest Carl F. Gauss, en in de êeste rang van experimentalistn, woadeure da "Newton in e klasse apart stoat by empirische weetnschappers, want je et moeite om eenige andere kandidoat te bedenkn die in de êeste rang stond van zelfs twêe van deze categorieën." Ook wordt opgemerkt: "Tenminste in vergeliekienge met loatere weetnschappers, was Newton ook uitzonderlik in zyn vermogen om zyn weetnschappelikke inspannienge in e vele breder perspectief te zettn".Iliffe & Smith 2016, p. 15–16 Gauss zelve ad Archimedes en Newton als zyn eldn, en gebruukte termn lyk clarissimus of magnus om andere intellectueln te beschryvn lyk grotte wiskundign en filosofn, moa je reserveerde summus allêne voe Newton, en achter da je de enorme invloed van Newton zyn werk ip weetnschappers lyk Lagrange en Pierre-Simon Laplace besefte, riep Gauss uut da "Newton voe oltyd de meester van olle meesters blyft!"

In zyn boek Great Physicists, belichtte de chemicus William H. Cropper et ongeëvenaarde genie van Newton, en stelde:

Ip êen beoordêlienge moe 't gin twyfel zyn: Newton was 't grotste creatieve genie da de nateurkunde ôoit gezien et. Gin êen van de andere kandidoatn voe de superlatief (Einstein, Maxwell, Boltzmann, Gibbs, en Feynman) et de gecombineerde preastoasjes van Newton g'êevenoard als theoreticus, experimentalist, en wiskundige.

Albert Einstein ad een portret van Newton an zyn studeerkamermuure angn, neffest die van Michael Faraday en van James Clerk Maxwell. Einstein stelde da Newton zyn creatie van de differentioalrekenienge in verband met zyn wetn van de bewegienge "misschien wel de grotste vôoruutgank in 't doenn was die êen individu ôoit et meugn moakn." Je merkte ôok den invloed van Newton ip, deur te stelln da:

De g'êle evoluusje van uus ideeën over de processn van de nateur, woar da me uus tot nu toe mee bezig g'oudn en, zou kunn beschouwd wordn als een organische ountwikkelienge van Newton zyn ideeën.

In 1999 stemde een opiniepeilienge van 100 van de vôoroanstoande nateurkundign van dien tyd Einstein als de "grotste nateurkundige ôoit," met Newton als de nummer twêe, terwyl een parallelle enquête ounder de geweune nateurkundign Newton als de grotste rangschikte. In 2005 vroeg een dubbele enquête ounder 't publiek en de leedn van de Britsche Royal Society twêe vroagn: wien da de grotste olgemêene bydroagn et geleverd an de weetnschap en wien da de grotste positieve bydroagn et geleverd an de mensheid, woarby da de kandidoatn Newton of Einstein woarn. In beie groepn, en voe beie vroagn, was de consensus da Newton de grotste olgemêene bydroagn et geleverd.

In 1999 noemde 't tydschrift Time Newton de Persôon van de Êeuwe voe de 17e êeuwe.Newton eindigde ip de zesde plekke in de 100 Greatest Britons-peilienge die in 2002 deur de BBC wierd g'oudn. In 2003 wierd ie echter verkoozn tot de grotste Brit in een peilienge van BBC World, met Winston Churchill ip de twêede plekke. Je wierd in 2009 deur studentn van de Universiteit van Cambridge verkoozn tot de grotste Cantabrigian.

De nateurkundige Lev Landau rangschikte nateurkundign ip een logaritmische schoale van productiviteit en genie van 0 tot 5. De oogste rankienge, 0, wierd an Newton toegewezen. Einstein wierd ip 0,5 gezet. Een rank van 1 wierd toegekend an de vaders van de kwantummethoanica, lik Werner Heisenberg en Paul Dirac. Landau, een Nobelprys-winnoare en den ountdekker van superfluiditeit, rangschikte zevve ip 2.

De SI-ofgeleide êenheid van kracht is ter êere van em de newton genoemd.

De mêeste van Newton zyn overgebleevn weetnschappelyke en technische geschriftn wordn bewaard an de Universiteit van Cambridge. De Cambridge University Library et de grotste collectie en der zyn ôok papiern in Kings College, Trinity College, en 't Fitzwilliam Museum. Der is een archief van theologische en alchemistische papiern in de Nationale Bibliotheek van Israël, en klindere collecties an 't Smithsonian Institution, Stanford University Library, en de Huntington Library. De Royal Society in Londn et ôok eenigte manuscriptn. De collectie in Israël wierd in 2015 deur UNESCO ipgenoomn in 't Memory of the World International Register, woarmee da de wereldwêede betêekenisse van de documentn erkend wierd. De collecties van Cambridge en de Royal Society wierdn in 2017 an die inschryvienge toegevoegd.

Appeltje-verhoal

Veronderstelde ofstammeliengn van Newton zyn appelboom ip (van boovn no beneen): Trinity College, Cambridge, de Cambridge University Botanic Garden, en de Instituto Balseiro bibliotheektuun in Argentinië

Newton vertelde dikkers 't verhoal dat 'n geïnspireerd wierd vo zyn theorie over zwoartekracht te formuleern deur te kykn no 't valln van een appel uut een boom.White 1997, p. 86Numbers 2015, p. 48–56 Men peinst dat da verhoal in de volksmoend is gekommn achterda 't verteld wierd deur Catherine Barton, de nichte van Newton, an Voltaire. Voltaire schreef ton in zyn Essay on Epic Poetry (1727): "Sir Isaac Newton, wandelnd in zyn tuun, kreeg de êeste gedachte over zyn systeem van zwoartekracht, by 't zien van een appel die uut een boom viel."

Oewel sommigte de woarheid van 't appelverhoal in twyfel trekkn, schryvn kennissn van Newton 't verhoal an Newton zelve toe, oewel nie de apocriefe versie dat den appel echt ip Newton zyn kop zoudt gevalln zyn. William Stukeley, wiens manuscriptverslag uut 1752 beschikbaar is gemakt deur de Royal Society, noteerde een gesprek met Newton in Kensington ip 15 april 1726:

we gienkn de tuun in, & dronkn thee in de schaduwe van een poar appelboomn, ollêne hy & ik. Te tusschn de gesprekken deur vertelde hy me dat 'n in dezelfste situoasje zat as ton dat 'n vroeger de gedachte over zwoartekracht in zyn hoofd kreeg. "Woarom zoudt dien appel oltyd loodrecht no beneen valln," peisde hy by zynzelvn: veroorzakt deur 't valln van een appel, terwyl dat 'n in een peinzende bui zat: "woarom zoudt 't nie ipzy of omhoge goan? Moar oltyd no 't middn van d'eirde? Zeker en vast is de reedn dat d'eirde 't trekt. Der moe een trekkracht zyn in de materie. & de som van de trekkracht in de materie van d'eirde moe in 't middn van d'eirde zyn, nie an een zykant van d'eirde. Doarom valt dien appel loodrecht, of no 't middn. As materie azo materie trekt; ton moe 't in verhoudienge zyn tot zyn hoeveelheid. Doarom trekt den appel an d'eirde, juuste lik of d'eirde an den appel trekt."

John Conduitt, Newton zyn assistent by de Royal Mint en de vint van Newton zyn nichte, beschreef ook de gebeurtenisse toen dat 'n schreef over Newton zyn leevn: In 't joar 1666 trok 'n hem were were van Cambridge no zyn moeder in Lincolnshire. Terwyl dat 'n peinzend ronddoolde in een tuun, kwam 't in zyn gedachten dat de kracht van zwoartekracht (die een appel van een boom no de groend brocht) nie beperkt was tot een bepoalde ofstand van d'eirde, moar dat die kracht veel verder moest reikn dan dat men geweunlik peisde. Woarom nie zo hoge as de Moane, zei 'n by zynzelvn, & as da zo is, ton moe da zyn bewegienge beïnvloedn & 't misschiens in heur boane houdn, woarip dat 'n begost uut te rekenen wa da 't effect van die veronderstellienge zoudt zyn. 't Is bekend uut zyn notitieboekn dat Newton in de loate joarn 1660 worstelde met 't idee dat d'eirdse zwoartekracht zich uutstrekt, in een omgekeerd-kwadroatische verhoudienge, tot an de Moane, lik of andere weetnschappers ol vermoed haan. Roend 1665 makte Newton een kwantitatieve analyse, woarby dat 'n de periode en de ofstand van de boane van de Moane bekeek en de tyd van vallende voorwerpn ip Eirde in rekenn brocht. Newton publiceerde die resultoatn ton nog nie omdat 'n nie kon bewysn dat de zwoartekracht van d'Eirde werkt of dat ol heur massa in 't middn geconcentreerd is. Dat bewys kostte hem twientig joar.

Gedetailleerde analyse van historische verslagn, ondersteund deur dendrochronologie en DNA-analyse, duudt derip dat de ênigste appelboom in een tuun by Woolsthorpe Manor de boom was die Newton beschreef. en bluuft een toeristische trekpleister oender de zorg van de National Trust.

Een afstammelieng van de ôorsproenkelyke boom ku j' zien groeien buutn de ôofdpoorte van Trinity College, Cambridge, ounder de koamer woar da Newton weunde toen dat 'n doa studeerde. De National Fruit Collection in Brogdale in Kent kan entn levern van under boom, die identiek schynt an de Flower of Kent, e grof-vleizige kokersôorte.

Herdenkiengn

Newton-standbeeld te zien in 't Oxford University Museum of Natural History beeldt em uut terwyl dat 'n peinst over den ofgevalln appel.

Newton zyn monument (1731) ku j' zien in de Westminster Abbey, ten nôordn van den ingank van 't koor teegn de koorscherm, dichte by zyn graf. 't Wierd uutgevoerd deur de beeldouwer Michael Rysbrack (1694–1770) in wit en grys marmer met e ountwerp van den architect William Kent. 't Monument toogt e figeure van Newton die ligt ip e sarkofoage, zyn rechterellebooge rustend ip e poar van zyn grôote boekn en zyn luchterhand wyzend noa e rolle met e wiskundig ountwerp. Boven em stoat er e piramide en e hemelglobe die de têekns van de Dierenriem toogt en 't boane van de komeet van 1680. E reliëfpaneel beeldt putti uut die instrumentn gebruukn lik e telescoop en e prisma.

Van 1978 tout 1988 verscheen er e beelde van Newton, ountworpn deur Harry Ecclestone, ip de Series D £1-bankbriefjes uutgegeevn deur de Bank of England (de latste £1-briefjes die deur de Bank of England zyn uutgegeevn). Newton wierd getoogd ip den achterkant van de briefjes met e boek in zyn and, vergezeld deur e telescoop, e prisma en e koarte van 't Zunnestelsel.

E standbeeld van Isaac Newton, die noa n'n appel an zyn voetn kykt, ku j' zien in 't Oxford University Museum of Natural History. E grôot bronzn standbeeld, Newton, after William Blake, deur Eduardo Paolozzi, gedateerd 1995 en geïnspireerd deur William Blake zyn ets, domineert de piazza van de British Library in Londn. E bronzn standbeeld van Newton wierd ipgericht in 1858 in 't centrum van Grantham woar dat 'n noa schole gienk, en stoat prominent vôorn de Grantham Guildhall.

't Landuus in Woolsthorpe is e Grade I beschermd monument deur Historic England omda 't zyn geboorteplekke is en "woar dat 'n de zwoartekracht ountdekte en zyn theorieën over de brekieng van 't licht ountwikkelde".

't Institute of Physics, of IOP, et under ôogste en mêest prestigieuze prys, de Isaac Newton Medal, vernoemd noa Newton, die gegeevn wordt voe weireldleidnde bydragn an de fysica. 't Wierd voe den êeste kêe uutgereikt in 2008.

De Verlichtienge

't Wordt deur Europeesche filozoofn van de Verlichtienge en deur geschiedkundign van de Verlichtienge anveird da Newton zyn publicoasje van de Principia een kêerpunt was in de Wetenschappelikke Revoluusje en de Verlichtienge in gang stak. 't Was Newton zyn gedacht over 't hêelol gebaseerd ip nateurlikke en verstandelik te begrypn wetn da êen van de zoadn wierd vo de ideologie van de Verlichtienge. John Locke en Voltaire pastn conceptn van nateurlik recht toe ip polletieke systeemn die pleitn vo intrinsieke rechtn; de fysiocroatn en Adam Smith pastn nateurlikke conceptn van psychologie en eigenbelang toe ip economische systeemn; en socioloogn bekritiseirdn de hudige moatschappelikke orde omdat ze probeirdn de geschiedenisse in nateurlikke modeln van vôoruutgank te duwn. James Burnett, Lord Monboddo en Samuel Clarke verzettn hunder teegn elementn van Newton zyn werk, moa ze rationaliseirdn 't uutendelik om 't in overêenstemmienge te briengn mè hunder sterke godsdienstige visies ip de nateure.

Werkn

Gepubliceerd binst zyn leevn

• De analysi per aequationes numero terminorum infinitas (1669, gepubliceerd 1711)
• Of Natures Obvious Laws & Processes in Vegetation (nie gepubliceerd, ca. 1671–75)
• De motu corporum in gyrum (1684)
• Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (1687)
• Scala graduum Caloris. Calorum Descriptiones & signa (1701)
• Opticks (1704)
• Reports as Master of the Mint (1701–1725)
• Arithmetica Universalis (1707)

Postuum gepubliceerd

• De mundi systemate (The System of the World) (1728)
• Optical Lectures (1728)
• The Chronology of Ancient Kingdoms Amended (1728)
• Observations on Daniel and The Apocalypse of St. John (1733)
• Method of Fluxions (1671, gepubliceerd 1736)
• An Historical Account of Two Notable Corruptions of Scripture (1754)

Zie oek

• List of multiple discoveries: seventeenth century
• List of presidents of the Royal Society
• List of things named after Isaac Newton

Externe koppeliengn

Dit artikel is e dêel van
't Onderwerp Biografie.

Dit artikel is e dêel van
't Onderwerp Weetenschap.

Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie Isaac Newton van Wikimedia Commons.