Nôord-Korea

Demokratiesche Volksrepubliek van Korea 조선민주주의인민공화국 Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk
Liggienge in Azië
Officiële toale	Koreoans
Hoofdstad	Pjongjang
Stoatsvorm	Republiek
Stoatshoofd	Hoogste leider Kim Jong-un
Êerste minister
Ippervlak	120.538 km²
Inweuners Bevolkiengsdichtheid	26.298.666 (2024) 212 inw./km²
Munte	Nôord-Koreoansche won (KPW)
Tydzone	UTC +9
Landcode	KP
Telefongcode	82
Internet-TLD	.kp
Nationale fêestdag

Nôord-Korea, officieel de Demokroatische Volksrepubliek van Korea (DPRK), is e land in Ôost-Azië. 't Groundgebied besloat 't noordelik deel van 't Koreoans Schiereiland en grenst in 't noord'n an China en Rusland by de riviern de Yalu (Amnok) en de Tumen, en an Zuyd-Korea in 't zuyd'n by de Koreoansche Gedemilitariseerde Zone (DMZ). De westelike grenze van 't land is de Gilwe Zee, en d' oostelike grenze is de Japansche Zee. Nôord-Korea, juste lik Zuyd-Korea, eist 't enigste legitieme bestier ip van heel 't schiereiland en de buureiland'n. Pjongjang is den hoofdstad en de grotste stad.

't Koreoans Schiereiland was al beweund in de Loat-Paleolithischn tyd. 't Eerste keuninkryk stound vermeld in Chineesche geschrift'n van 't begun van de 7e eeuwe v.C. Achter d' eenmoakinge van de Drie Keuninkryk'n van Korea, Silla en Balhae, ip 't ende van de 7e eeuwe, wierd Korea bestierd deur de dynastie van Goryeo (918–1392) en Joseon (1392–1897). 't Volgend Koreoans Keizerryk (1897–1910) wierd in 1910 deur Japan ingelyfd. In 1945, achter de Japansche overgoave an 't ende van de Twidde Weireldoorloge, wierd Korea verdeeld in twèe zones langst den 38ste brêedtegroad, mè 't noord'n bezet deur de Sovjet-Unie en 't zuyd'n deur de Verênigde Stoat'n. In 1948 wierd'n aparte besteurn ipgericht: de socialistische en Sovjet-gezinde Demokroatische Volksrepubliek van Korea in 't noord'n, en de kapitalistische, Westersche Republiek van Korea in 't zuyd'n. Deur den inval van Nôord-Korea in Zuyd-Korea in 1950 begost de Koreoanschn Ôorloge. In 1953 brocht de Koreoansche Woapenstilstand e bestand en kwam der e gedemilitariseerde zone (DMZ), moar e formeel vredesverdrag is noois getekend. Achter den ôorloge kreeg Nôord-Korea vele hulpe en kennisse van andere Oostblokland'n. Toch promootte Kim Il Sung, den eerste leider van Nôord-Korea, zyn filosofie van Juche as stoatsideologie. Pjongjang rakte internationaal assan moa meer g'ïsoleerd vanof de joarn 80 ot de Koud'n Ôorloge endigde. De val van de Sovjet-Unie in 1991 brocht e scherpe neergank van de Nôord-Koreoansche economie. Van 1994 tot 1998 leed Nôord-Korea an houngersnood mè bluvende oundervoedinge.

Nôord-Korea is e totalitaire dictateure met een uutgebreide persoonsverheerlikingscultus round de familie Kim. Volgens Amnesty International hèt 't land 't slechtste menschnrechtenrecord van de weireld. Officieel is Nôord-Korea e communistische stoat die hunder zelve een "ounofhankelik socialistisch land" noemn da democroatische verkiezingn houdt; moa buytenstoanders zeggen da die verkiezingn ouneerlik, nie-competitief en van tevoren beslist zyn, lik in de Sovjet-Unie. D' Arbeiderspartie van Korea is d' enigste besteurspartie. Volgens artikel 3 van de groundwet is 't Kimilsungisme–Kimjongilisme d' officiële ideologie. De produktiemiddeln zyn eigndom van 't land deur stoatsbedryvn en collectieve boerderien. De meeste dienst'n—lik gezoundheidszorg, ounderwys, huysvestinge en voedselproduktie—word'n gesubsidieerd of deur 't land betoald.

Nôord-Korea volgt de Songun-politiek, e "militair eerst" beleid da 't Koreoans Volksleger prioriteit gèeft in stoatszoak'n en de verdelinge van middeln. 't Land bezit nucleaire woapens. D' actieve strydmacht van 1,28 miljoen soldoat'n is de vierde grotst'n van de weireld. Neffest lidmoatschap van de Verênigde Noaties sinds 1991, is Nôord-Korea ook lid van de Nie-Gebound'n Beweginge, de G77 en 't ASEAN Regionaal Forum.

Ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie North Korea van Wikimedia Commons.