Frankisch Ryk: verschil tussen versies

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
1.345 bytes toegevoegd ,  6 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
[[Ofbeeldienge:Frankish Empire 481 to 814-nl.svg|thumb|400px|<center>'t Frankisch Ryk van (481 tout -814)]]
[[OfbeeldiengeFile:FranksGermania expansionMagna jpg.gifjpg|thumb|400px|Expansie<center>West-Germoansche vanstammn 'tin FrankischGermania RykMagna]]
[[Ofbeeldienge:Verovering Gallie door de Franken v2.gif|thumb|300px|<center>De veroverienge van [[Gallië]] deur de [[Frankn]] ounder [[Clovis I]]]]
[[Ofbeeldienge:Franks expansion.gif|thumb|300px|<center>Groei van 't Frankisch Ryk van 481 tout 870]]
‘t't '''Frankisch Ryk''' of '''Francië''' (Latyn: ''Francia'' en loater ''Regnum Francorum'') wierd beweund en besteurd deur de [[Frankn]], besteurde tusschnverzoamelienge devan 5everschillige enWest-Germoansche destammn. 9e êeuwe.
 
Ze vieln ol van in 257 't [[Romeins Ryk]] binn, moar in 406 stoakn ze me grôte bendes de [[Reyn]]grenze over en begostn ze me de grôte invoazjes van [[Gallië]].
‘t '''Frankisch Ryk''' of Francië (Latyn: ''Regnum Francorum'') wierd deur de [[Frankn]] besteurd tusschn de 5e en de 9e êeuwe.
 
D'r wierd ol vroeg 'n ounderscheid gemakt tusschn Salische- en Ripuarische Frankn. De Salische Franken vestigdn under officieel in 358 in Toxandrië, ’t gebied tusschn de [[Moas]] en de [[Schelde]] ('t hudige [[België]] en [[Holland]]). De Ripuarische Frankn verblêevn zudelyker, ter hoogte van Keuln, round de [[Reyn]].
Volgns ’t Frankisch recht most et ryk achter den dôod van de keunienk ossan verdêeld wordn ounder de verschillige zeuns, wa dat ’n enormn invloed had ip de verdere geschiedenisse van ’t gebied.
 
481 was 't joar da [[Clovis I]], van de dynastie van de [[Meroviengers]], zyn voader Childerik ipvolgde ols keunienk van de Salische Frankn in [[Doornik]].
== De Frankn ==
De Frankn woarn oorsprounkelik e verzoamelienge van Germoansche stammn ten ôostn van de [[Reyn]]. Ze begostn ol van ‘t joar 257 ‘t groundgebied van ‘t [[Romeins Ryk]] binn te volln.
 
't Joar 476 wordt anzien als 't ende van 't [[West-Romeins Ryk]]. Da joar wierd de latste West-Romeinsche keizer, Romulus Augustus, ofgezet deur de barboar Odoaker. Tien joar loater, in 486, kost Clovis 't latste gebied ounder Romeins gezag verovern deur de gouverneur Syagrius te versloan, en kwamt ie den êeste keunienk van 't Frankisch Ryk.
Theodosius I was keizer van ‘t Romeins Ryk van 379 tout 395. Achter zyn dôod in 395 wierd ’t Ryk were, en nu definitief, gesplitst in e [[West-Romeins Ryk]] en 'n Oost-Romeins Ryk of [[Byzantyns Ryk]]. ’t West-Romeins Ryk bleef bestoan tout in 476.
 
't Frankisch Ryk blêef enorm groein tout in de 9e êeuwe, êest ounder Clovis zyn ipvolgers en loater ounder de [[Hofmeier]]s en de [[Karoliengers]] Karel Martel, [[Pepeyn de Kortn]], [[Karel de Grôotn]] en [[Lodewyk de Vroomn]].
De Romeinn begostn under macht te verliezn deur ’n hoop invoasies. In 406 wierdn z’overspoeld deur verschillige Germoansche stammn lik Bourgondn, [[Sueevn]], Vandoaln, Aloann en Sloavische stammn, die under definitief in [[Gallië]] installeerdegn.
 
== ’t't Frankisch Ryk (486-843)achter Clovis ==
Vo de kust dookn der Saksische en [[Angeln|Angelsche]] piroatn ip en de Gootn wierdn uut Silizië en Slovakeye verdreevn deur de Hunn (nomoadn uut Centroal Azië o.l.v. Atilla) en de Visigootn.
Volgns ’t't Frankisch recht most et ryk achter den'n dôod van de keunienk ossan verdêeld wordn ounder de verschillige zeuns, wa dat ’n 'n enormn invloed had ip de verdere geschiedenisse van ’t gebied.
 
Achter zyn'n dôod van Clovis wierd zyn ryk verdêeld ounder zyn vier zeuns: Theuderic I, Chlodomer, Childebert I, en Chlotharius I. 't Nieuw veroverd stik krêegt de noame [[Neustrië]] (‘t nieuw land), en 't oud ôorsprounkelik gebied, [[Austrasië]] (‘t ôostelik land). Ounder under regeriengn wierdn de Thüriengers (532) en de [[Bourgondiërs]] (534) by ‘t't Frankisch Ryk gevoegd.
In 476 wierd de latste West-Romeinsche keizer Romulus Augustulus ofgezet deur de barboar Odoaker, die commandant was van de Germoansche hulptroepn. Odoaker wierd uutgeroepn tout keunienk van [[Italië]].
 
't Nieuw veroverd stik van gouverneur Syagrius, tusschn de Somme en de Loire, krêegt de noame [[Neustrië]] ('t nieuw land), en 't oud ôorsprounkelik ôostelyk gebied, [[Austrasië]] ('t ôostelyk land).
== De Meroviengers (481-751) ==
In 447 kwam [[Merovech]], de grotvoader van [[Clovis I]], an de macht. Van hem komt de noame van de dynastie van de [[Meroviengers]]. Achter den dôod van zyn zeune Childerik I in 481 volgde Clovis hem ip. Clovis verênigde ol de Frankn ounder êen leider.
 
’t't Feit dat ’t 't ryk ossan most verdêeld wordn ounder de verschillige zeuns, verzwakte ’t't keunienklikkeunienklyk gezag. Van de zesde tout de achtste êeuwe wierd ’t't Frankisch Ryk verschillige kêern verdêeld en were verênigd. De Merovingsche keuniengn krêegn ossan minder te zeggn deur ênigte styf jounge en zwakke keuniengn. enZe wierdn in die periode ''Vadsige keuniengn'' (rois fainéants) genoemd. uutendelikUutendelik paktn de [[Hofmeier]]s in de 7e eeuwe de macht over.
== ’t Frankisch Ryk (486-843) ==
[[Ofbeeldienge:Division of Gaul - 511.jpg‎|thumb|De verdêlienge van Francië ounder de zeuns van [[Clovis I]] (511)]]
== De FranknKaroliengers ==
[[Ofbeeldienge:Division of Gaul - 561.jpg‎|thumb|De verdêlienge van Francië ounder de zeuns van Chlotharius I (561)]]
De noame van de dynastie van de [[Karoliengers]] komt van Karel Martel, de voader van [[Pepeyn de Kortn]]. Karel Martel was 'n ounwettige zeune van de hofmeier Pepeyn II van Herstal, de feitelikkefeitelyke leider van Austrasië. In 751 zette Pepeyn de Kortn, met de steun van de paus, de latste MerovingischeMerovingsche keunienk Childerik III an de kant en je liet hemzyn eign uutroepn tout keunienk.
[[Ofbeeldienge:Partage de l'Empire carolingien au Traité de Verdun en 843.JPG|thumb|De verdêlienge van Francië achter 't [[Verdrag van Verdun]]]]
In 486, tien joar achter ’t ofzettn van keizer Romulus Augustulus, versloeg [[Clovis I]] Syagrius, de latste Romeinsche gouverneur in Gallië, en kost ie zyn gebied verovern.
 
Achter zyn dôod in 768 erfdn zyn twi zeuns Karel en Karloman zyn keuninkryk, da ’t't sterkste van West-Europa gekommn was. Karloman stierf ol in 771 en doadeure kwam hêel ’t't ryk in handn van [[Karel de Grôotn]].
Achter zyn dôod wierd zyn ryk verdêeld ounder zyn vier zeuns: Theuderic I, Chlodomer, Childebert I, en Chlotharius I. 't Nieuw veroverd stik krêegt de noame [[Neustrië]] (‘t nieuw land), en 't oud ôorsprounkelik gebied, [[Austrasië]] (‘t ôostelik land). Ounder under regeriengn wierdn de Thüriengers (532) en de [[Bourgondiërs]] (534) by ‘t Frankisch Ryk gevoegd.
 
Zyn besteur was g’inspireerdg'inspireerd ip de klassiekn oudheid en ip [[Kestdag]] 800 liet ‘n'n hem deur paus Leo III in [[Rome]] tout [[Hillig Rôoms Ryk#De Rôomse keizers van 800-924|Rôomse keizer]] krôonn. Zyn ênigstn overgebleevn zeune, [[Lodewyk de Vroomn]] volgdeg' hem ip en wierd in 816 in Reims tout keizer gekrôond.
’t Feit dat ’t ryk ossan most verdêeld wordn ounder de verschillige zeuns, verzwakte ’t keunienklik gezag. Van de zesde tout de achtste êeuwe wierd ’t Frankisch Ryk verschillige kêern verdêeld en were verênigd. De Merovingsche keuniengn krêegn ossan minder te zeggn deur ênigte styf jounge en zwakke keuniengn en uutendelik paktn de [[Hofmeier]]s in de 7e eeuwe de macht over.
 
== De't KaroliengersVerdrag (751-987)van Verdun ==
In 843, by 't [[Verdrag van Verdun]], wierd 't ryk van Lodewyk de Vroomn verdêeld ounder zyn drie zeuns:
De noame van de dynastie van de [[Karoliengers]] komt van Karel Martel, de voader van [[Pepeyn de Kortn]]. Karel Martel was 'n ounwettige zeune van de hofmeier Pepeyn II van Herstal, de feitelikke leider van Austrasië. In 751 zette Pepeyn de Kortn, met de steun van de paus, de latste Merovingische keunienk Childerik III an de kant en je liet hem uutroepn tout keunienk.
* Den oudstn, keizer [[Lotharius I]], krêeg [[Middn-Francië]]
* [[Lodewyk den Duuts]] krêeg [[Oost-Francië]]
* [[Karel de Kletsn]] krêeg [[West-Francië]]
 
== 't Verdrag van Prüm ==
Achter zyn dôod in 768 erfdn zyn twi zeuns Karel en Karloman zyn keuninkryk, da ’t sterkste van West-Europa gekommn was. Karloman stierf ol in 771 en doadeure kwam hêel ’t ryk in handn van [[Karel de Grôotn]].
In 855 verdêelde Lotharius I zyn Middnryk by 't [[Verdrag van Prüm]] ounder zyn drie zeuns:
* [[Lodewyk II van Italië|Lodewyk II]], den oudstn, krêeg Nôord-Italië met de keizerskrône
* [[Lotharius II]] krêeg et nôordelyk stik van 't middnryk, da ''regnum Hlotharii'' genoemd wierd: ([[Lotharingen]] w.o. 't nôordelyk stik van Bourgondië)
* [[Karel van Provence]] krêeg et zudelyk stik van 't middnryk: 't zudelyk stik van [[Bourgondiërs#'t Stik Bourgondië in Middn-Francië|Bourgondië]] me Provence, Lyon en Vienne.
 
Z’haan gin wettige zeuns.
Zyn besteur was g’inspireerd ip de klassiekn oudheid en ip [[Kestdag]] 800 liet ‘n hem deur paus Leo III in [[Rome]] tout keizer krôonn. Zyn ênigstn overgebleevn zeune, [[Lodewyk de Vroomn]] volgdeg hem ip en wierd in 816 in Reims tout keizer gekrôond.
 
InO 843,Karel byvan ‘tProvence [[Verdragstierf vanin Verdun]]863 wierdwierdn ’tzyn rykgebiedn verdêeld ounder zyn drietwi zeuns:broers, Karel II of [[Karel de Kletsn]] krêeg [[West-Francië]],keizer [[Lodewyk den Duuts]] [[Oost-Francië]],II en [[Lotharius I]] [[Middn-Francië]]II.
 
== 't Verdrag van Meerssen ==
In 869 stierf Lotharius II en Karel de Kletsn viel Lotharingen binn vo zyn erfdêel ip t’eisn.
Achter e joar kwamt er eindelyk ’n ende an de gevechtn en in 870 wierd et [[verdrag van Meerssen]] getêeknd, woaby da Karel de Kletsn en Lodewyk den Duuts Lotharius zyn bezittiengn ounder makoar verdêeldn.
 
O keizer Lodewyk II ook stierf in 875, liet Karel de Kletsn hem in Rome krôonn tout [[Hillig Rôoms Ryk#De Rôomse keizers van 800-924|Rôomse keizer]].
 
{|style="float:left"
|[[Ofbeeldienge:Verdrag van Verdun.jpg|thumb|300px|<center>'t Verdrag van Verdun (843)]]
|}
{|style="float:left"
|[[Ofbeeldienge:Deling Prüm 855.png|thumb|<center>'t Verdrag van Prüm (855)]]
|}
{|style="float:left"
|[[File:Empire carolingien 870.svg|thumb|<center>'t Verdrag van Meerssen (870)]]
|}
 
[[Categorie:Frankisch Ryk| ]]
4.469

bewerkingen

Navigatiemenu