Keevrs: verschil tussen versies

Naar navigatie springen Naar zoeken springen
7 bytes toegevoegd ,  6 jaar geleden
geen bewerkingssamenvatting
|datum= 1758
}}
'''Keevrs''' of '''schildvleuglign''' zyn e groep [[insektn]] die [[Biologie|bioloogiesch]] gerangschikt zyn in ded' [[Orde (biologie)|orde]] '''''Coleoptera'''''. 't Wôord "Coleoptera" komt van 't oed-Grieks κολεός [koleos], tgêen wilt zeggn "schild"; en πτερόν [pteron], wat da "vleugle" betêeknt, dus "vleugle mêt e schild", omda de mêeste keevrs twêe poar vleugls ên, 't vôornste poar de dekschildn of ''elytra'', zyn verard en verdikt toe e schelpachtige beschermienge vo 't achtrste poar en vo 't achtrlyf van de keevre. D' ippervlakkig geziene morfoloogiesche êenvormigeid van de keevrs, in 't byzoendre undre schildn, ê lange tyd doen peinzn da ze monofyleetiesch zoen zyn. Toegenoomn bewyzn duud an dadat da nie zjuuste is, dr zyn byvôorbeeld reedns vor an de teegnwôordige oendrorde ''Adephaga'' zyn eign orde toe te kenn, of zeifs mêer dan êen orde <ref name=whiting>{{en}} [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.0300-3256.2001.00093.x/abstract;jsessionid=DBFCFF4F66B3BD1B1D3CA1258EA88D4E.f04t01 Whiting, Michael F. 2002 : Phylogeny of the holometabolous insect orders: molecular evidence, ''Zoologica Scripta'', 31/1, p. 3–15]</ref>.
 
==Beschryvienge==
<ref>{{en}} Chapman, Arthur D. 2009 : Numbers of Living Species in Australia and the World, ''Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts'' ISBN 978-0-642-56861-8 </ref>. De grotste [[Taxonomie (biologie)|taksonoomiesche]] [[Familie (biologie)|famielje]] zoen de snuutkeevrs (''Curculionidae'') zyn, mo recent zoen de kortschildkeevrs (''Staphylinidae'') recht gekreegn ên ip die tietle.
 
De verscheidneid by de keevrs is hêel grôot. Ze wordn gevoenn in alle belangryke leefgebiedn, uutgezoenderd de [[zêe]] en de poolstreekn. Ziedre ên e grôote verscheidneid an ekoloogiesche effektn; byzoendre sôortn kunn praktiesch iedre type voedsl verwerkn. Sommigte zyn nie-gespesjaliezeerde ofvol-eetrs die oovrebluuvsls van bêestn en [[plantn]] ofbreekn; sommigte voedn undre ip byzoendre sôortn dêeln van kadoavrs lik vlêes of velln; sommigte leevn van uutwerpsln, sommigte voedn undre mê schimmels, sommigte mê wêlbepoalde plantesôortn, andre mêt e e brêe keuze an plantn. Sommigte zyn zoendr veel oenderscheid eetrs van stuufmeel, blommn of fruut. SommigteDr zyn ook roofinsektn, parazietn of parazietoiedn. Veele van roofinsektn zyn belangryke bestrydrs van ploagn in de landbow. Byvôorbeeld, keevrs uut de famielje van de ''Coccinellidae'' (piempampoentjes) eetn bladluuzn, schildluuzn, dundrbêestjes, en andre insektn die têeltn beschoadign.
 
Omgekêerd zyn keevrs ook e prôoje vo verschillnde oengewervelde en gewervlde bêestn, woaroendre andre insektn, [[visschn]], riptieln, [[Veugel|veugls]] en [[zoogbêestn]]. De keevrs vormn in 't algmêen gin serjeuze ploage, mo dr zyn e poar schoadlikke insektn lik de [[Coloradokevre|Koloradokeevre]] (''Leptinotarsa decemlineata''), de katoensnuutkeevre (''Anthonomus grandis''), de kastanjebruune ryzmeelkeevre (''Tribolium castaneum''), en ''Callosobruchus maculatus''. Ook inbegreepn is de boente knoagkeevre (''Xestobium rufovillosum'') woavan da de larvn serjeuze schoa kunn doen an gebown deur in 't [[Out|oet]] te bôorn.
5.459

bewerkingen

Navigatiemenu