Stamme (biologie)

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken
De acht belangrykste taxonomische rangen.

De stamme (phylum) is e rank in de hiërarchie van de biologische taxonomie. De stamme komt ounder 't ryk en boven de klasse. E stamme wordt soms ook nog ounderverdêeld in een ounderstamme (subphylum) en in sommigte gevalln wordn verschillige stammn oundergebrocht in e superstamme (superphylum).

In totoal zyn der by de bêestn een 35-tal verschillige stammn.

By plantn en schimmels wordt de noame divisie en subdivisie gebruukt in plekke van stamme en ounderstamme.

Ounderstamme[bewerkn | brontekst bewerken]

Nie al de stammn zyn ounderverdêeld in ounderstammn. Stammn met ounderstammn zyn:

  • Arthropoda (geleedpôtigen) met ounderstamme Trilobitomorpha, Chelicerata, Myriapoda, Hexapoda en Crustacea.
  • Brachiopoda (oarmpôtigen), met ounderstamme Linguliformea, Craniformea en Rhychonelliformea.
  • Chordata (chordabêestn) met ounderstamme Urochordata, Cephalochordata en Craniata.

Carolus Linnaeus[bewerkn | brontekst bewerken]

In de taxonomie van Carolus Linnaeus wast er nog gin sproake van stammn. Linnaeus verdêelde de bêestn in 6 klassn, de Pisces (vissn), Amphibia (amfibien), Aves (veugels), Mammalia (zoogbêestn), Insecta (insectn) en de Vermes (de reste).

Microbiologie[bewerkn | brontekst bewerken]

Microbiologen gebruken stamme ook vo e rank die leger ligt of species (soort) an te duden. E stamme is in da geval e bacteriële kolonie die ountstoan is uut één bacterie op e voediengsbodem, en morfologisch/genetisch te ounderscheidn is van andere stammn.

Stammn[bewerkn | brontekst bewerken]

Bêestnryk[bewerkn | brontekst bewerken]

Stamme Geweune noame Kenmerkn Beschreevn sôortn
Acanthocephala Hoakworms Hoakn hunder vaste an de darmwand 1150
Acoelomorpha Klêne platte wormtjes zounder mound of derms
Annelida Riengworms Gesegmenteerde worms 15.000
Arthropoda Geleedpôtigen Gesegmenteerd lyf: kobbn, insectn, kriftachtign, duusdpôtigen… 1.134.000
Brachiopoda Oarmpôtigen Zêebêestn met e twikleppige schelpe. De twi kleppn zyn verschillig van grotte en vorm. 300
Bryozoa of Ectoprocta Mosbêestjes Woaterbêestjes, 1 mm grôot. Tentoakels mè trilhartjes 5.000
Chaetognatha Pylworms Klêne oungewervelde mariene worms 100
Chordata Chordabêestn Bêestn met e chorda, e sôorte van elastische kôorde, die over hêel de rik van de bêeste lopt 100.000
Cnidaria Nittelbêestn Bêestn mè nittelcelln (kwalln, poliepn, blombêestn) 11.000
Ctenophora Rebbekwalln Kwalln zounder nittelcelln, die beweegn deur trilhartjes 100
Cycliophora Kransbêestjes Microscopisch klêne oungewervelde, veelcellige organismn met e zakachtig lyf 3
Echinodermata Stekkervelbêestn Symmetrische zêebêestn (zêesterrn, zêe-egels, zêekomkommers) 7000
Entoprocta Kelkworms Klêne zêeworms. Mound en anus liggen binn e tentoakelkrans 150
Gastrotricha Buukhoarigen Microscopisch klêne oungewervelde bêestn. 690
Gnathostomulida Koakplatworms Microscopisch klêne twislachtige worms 100
Hemichordata Kroagdroagers Worms met e driedêlig lyf bestoande uut e lange romp, e kroage en e slurf 100
Kinorhyncha Stekkerworms Klêne oungewervelde worms met 11 segmentn 150
Loricifera Corsetbêestjes Klêne oungewervelde zêebêestjes met uutwendig skelet 122
Micrognathozoa Styf klêne, platwormachtige bêestjes. Accordeong-achtig borststik 1
Mollusca Wêekbêestn of molluuskn Oungewervelde bêestn met e wêek lyf en een uutwendig kalkskelet (schelpe). 112.000
Nematoda Roundworms Oungesegmenteerde worms met e compleet verteiriengsstelsel Mêer of 25.000
Nematomorpha Peirdhoarworms Oermoundigen 320
Nemertea Snoerworms Zochte, gleddige, slymerige worms 1.200
Onychophora Poaneworms Lyf trekt ip e kruuschienge tusschn e worm en een insect 200
Orthonectida Simpele mêercellige bêestn 20
Phoronida Hoefyzerworms U-vormige derm 11
Placozoa Plakbêestjes Simpelste bouw van al de mêercellige nie-parasitaire bêestn 1
Platyhelminthes Platworms Langwerpig en plat lyf 25.000
Porifera Spoenschn Primitieve mêercellige bêestn die in 't woater leevn 5.000
Priapulida Penisworms Cilindrisch lyf met uutwendige riengn 16
Rhombozoa Klêne parasietn 75
Rotifera Roaderbêestn Klêne mêercellige organismn. Trompetvormig deurzichtig lyf 2.000
Sipuncula Pindaworms Tentoakels round de mound 144
Tardigrada Beirbêestjes Vuuf segmentn mè vier poar pôotn. 1.000
Xenoturbellida Wormachtige mariene organismn 2
Totoal: 35 2.000.000+