Êke

Uit Wikipedia

Êekn zyn e sôorte va boomn die in Vloandern nog redelik olgemêen vôornkomn. In West-Vloandern zyn de mêeste êekn esneuveld beisn 'n Êestn Weireldoorloge, ol woarn der doavôorn oek ol e masse ekapt.

't Is e boom die stief oed ku komn (drie-vierounderd joar, sommigte menschn zeggn zest toet mêer of 1000 joar).

In West-Vloandern (en in hêel de Benelux) zyn der twêe sôortn êekn die van nateure vôornkomn: de zomerêke ('t mêeste, Quercus robur) en de wienterêke (Quercus petraea). Doabuutn zyn der nog êentige sôortn die uut 't buutnland komn.

Der is ôok de Amerikoanschen êke (Quercus rubra), die grovere nerven eit en bloaden die schône rôo of rôobruun verkleuren in 't noajoar.

[bewerkn] Vôortplantienge

Êekn plantn nunder vors deur nunder zoadn (eikels), die ofvolln an ze rype zyn. Vlamsche goain en sommigte sôortn muuzn zorn oek voen de vôortplantienge deur dan ze eikels in de ground steekn en nu en toene ekir intje vergeetn.

[bewerkn] Verspreidienge

't Zyn mêerder sôortn êekn, mo 'n deen die 't mêeste vôornkomt in Vloandern, is de zomerêke. Dien boom komt vôorn in bykan hêel Europa, buutn stikkn van 't zuudn (in Spanje, Itoalië en Grieknland), in de bergn (d'Alpn en de Karpoatn) en in 't nôorn (stikkn van Scandinoavje en in Ysland).

De verspreidienge van de wienterêke komt verre overêen met 'n dien van de zomerêke.

In vele streekn groein zomer- en wienterêekn geweune naasn makoar.

Je ziet oe langer oe mêer den Amerikoanschen êke die olier ôok ingeburgerd grakt voe sierboom. Sommigsten zien em nie geirne komn omdat die styf grôot weird en der niks kan ounder groeien.

[bewerkn] Gebruuk

't Out is vele gebruukt, bevôorbeeld voen de beetre meubels en planché te moakn. Vroegerder joarn wos 't nog vele belangryker, lik voen bôotn te moakn (die nu mêestol in metoal efabriceerd zyn). In 't zuudn van Europa stoan der oek korkêekn woavan dat de schorse gebruukt is voen korkn van te moakn.