Thomas Hardy

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken
Dat artikel es oorsprounkelik geschreevn in 't Noordelik West-Vlams.

Thomas Hardy

Thomas Hardy (Higher Bockhampton by Dorchester, graafschap Dorset, 2 juni 1840 – odoa, 11 januoari 1928) was 'n Ienglsche romangschryv're en e dicht're uut ’t tydperk van keuneginne Victoria. 'y wordt 'y algemêen anzien lik êen van de grôote schryv'rs van d’ Ienglsche lettrekunde.

Leevn[bewerkn | brontekst bewerken]

Hardy wierd geboorn lik e zeune van e stêenkappre e metsre en in de joarn 1862 – 1867 krêeg 'y e scholinge vô bouwmêestre. Achtre e poar joar die stiel gedoan 't hein, vound 'n dat 'n z’n eign hêlegans moste geevn an ‘t schryv'n. In z’n werkn steund' 'y regelmoatig ip zyn êerste kennisse en ervoaringe.

Tusschen 1871 en 1895 schrêeft 'n 13 romangs. Zyn êeste werk The Poor Man and the Lady, wierd nie anveird deur d’uutgeevers, zôda Hardy in e vroude koleire ’t handschrifte noa de moane hielp. Gelukkig krêegt 'n toune de nôdige road en anmoediginge en hy beslôot van toch vôort te doene. Zyn twêe volgnde werkn verschêenn zoundre zyn name d'rip. Achtre ’t verschynn van drie romangs zag ‘t ‘rnoar uut dat ’n de juuste droai en de juuste tône gevoundn had. Hy koste toun deurebreekn mê Far from the Madding Crowd. Hy wierd hêel rap e gevierde schryvre, die zyn platse in de weireld van de lettrn a gevoundn.

Hardy hield ip mê proza te schryvn achter da Jude the Obscure (1895) en ook Tess of the d'Urbervilles (1891), vele teegnwiend a gekreegn, verzekers vô de duudlyke stellinge tegen ’t trouwn, en de vô dien tyd ounzeedlikke inhoud.

Vanof toune kêerd ’n were noa zyn grôte liefde, de kunste van ‘t dichtn. Ook doamee krêegt 'n were de wiend van achtrn.

Rustplatse van 't êrte van Thomas Hardy

Achtr de dôod van z’n êeste wuuf Emma Gifford in 1912 -ze woarn 38 joar getrouwd- êrtrouwde hy mê Florence Dugdale. Undr’ huus, genaamd Max Gate, in Dorchester, deur Hardy zeive ountworpn, moa vrêe oungerieflik, wierd e beevoartplatse vôr andre schryvers, lik vô Siegfried Sassoon en Thomas Edward Lawrence.

Hardy blêef in de were tou ip ênigte daagn vô zyn dôod. Zyn begravinge, ip 16 januoari in d' Abdy va Westminster, was noga e poespas. Zyn famielje en zyn môatn haddn hêm lievre zien begraavn in Stinsford, moa zyn gemachtigde uutvoerdre Sir Sydney Carlyle Cockerell, stound ‘r ip dat zyn asse zou begraavn wordn in “den hoek van de dichtrs”, in d' Abdy va Westmienstre. D’r wierd ip ’t ende oovrêen gekomn da Hardy's zyn êrte in Stinsford zou meugn rustn.

D’r stoa vô Thomas Hardy e stanbeeld ip ’n heuvle in Dorchester.


Romangs[bewerkn | brontekst bewerken]

Stanbeeld in Dorchester
  • The Poor Man and the Lady (Den oarme vint en de chieke madam)”, 1867, nôoit verschêenn en verloaren gegoan
  • Desperate Remedies (Wanôpige middels), 1871
  • Under the Greenwood Tree (Oundre de groene boom) , 1872
  • A Pair of Blue Eyes (E kople blauw’ oogn) , 1873
  • Far from the Madding Crowd (Verre van de ofstompnde stadsdrukte), 1874
  • The Hand of Ethelberta (Den and van Ethelbertha), 1876
  • The Return of the Native (De wêerekomste van den inbôorling), 1878
  • The Trumpet-Major (1880)
  • A Laodicean (Een ounverschilligoard) , 1881
  • Two on a Tower (Twêe ip e tôorn) , 1882
  • The Mayor of Casterbridge (De burgemêestre va’ Casterbridge ) (1886)
  • The Woodlanders (De dêeze van de busschen) (1887)
  • Tess of the d'Urbervilles (Tess van de d’Urbervilles) (1891, verfilmd deur Roman Polański oender de tietle Tess)
  • The Well-Beloved (De keppe)' , 1892/1897
  • Life's Little Ironies (De kleêne ironien van 't leven), 1894, e collecsje van verschillende ver'aaln
  • Jude the Obscure (Jude de duustr), 1895 ; in 1996 verfilmd met vô tietle "Jude", oundre bestier van Michael Winterbottom

Ver'aaln[bewerkn | brontekst bewerken]

  • Wessex Tales ( Vertelliengn uut Wessex), 1888
  • A Group of Noble Dames ( E groep aadlyke daamn), 1891
  • Life's Little Ironies ( De klêene spotternyjn van ‘t leevn ), 1894
  • A Changed Man (E veranderde vint) , 1913

Hardy's zyn Wessex[bewerkn | brontekst bewerken]

Koarte van Wessex

Hardy’s vertelliengn vienn platse in ’t ingebeeld graafschap Wessex, da genaamd is noa ’t Angelsaksische keuninkryk Wessex dat e stik was van ‘t Ryk van Zeevn Keuningn dat bestound vô ’t ountstoan van ’t Keuninkryk Iengland. Hardy’s Wessex, da zyn de teegnwôordige graafschappn Berkshire, Devon, Dorset, Hampshire, Somerset en Wiltshire. De name wierd vô den êeste kêe gebruukt in Far from the madding crowd en pas in de joaren nadien, zekers vanof The Mayor of Casterbridge, peisde Hardy vôort ip ’t ountwerp en zagt 'n ’t lik e koadre woabinn da zyn verhaaln kostn deuregoan. De nie-bestoande platsnaamn verwyzn noar echte steen en dorptjies in die streke. In loatre bewerkiengn van zyn verhaaln ei Hardy d’ ôorsprounklikke echte platsnaamn vervangn deur d’ingebeelde. Wa dat 'r zeekre ipvoalt in zyn werk, is da ’t de leevnsoasm weregift uut ’t landlyke Wessex van vôo de komste van de tringroute en d’industriêle oumwentlinge, die ’t Ienglsche landschap vôgoed zoun verandrn.

Gedichtn[bewerkn | brontekst bewerken]

Vanof 1898 wrocht 'n an gedichtn en liet 'n bundels verschynn, toe in 1928. Hy schiep ’t grôte tonêelstik in rymn en tekste The Dynasts (1904 - 1908). Doa beschryvt hy in 130 bedryvn d’ôorloogn van Napoleon van 1805 tou 1815. D’handlinge wordt, juust lik in de romangs, bestierd deur 't nôodlot. Zyn maniere van werkn was e bronne woaruut andre dichtrs gepit ein.

Voddre dichtwerkn:

  • Wessex Poems (Gedichtn uut Wessex) , 1898
  • Poems of the Past and Present (Gedichtn van tonne en van nu) , 1901
  • Time's Laughing Stocks , 1910
  • Satires of Circumstance, 1914
  • Late Lyrics and Earlier, 1922
  • Human Shows (Menschlyke uutbêeldingn), 1925

E proevrtje[bewerkn | brontekst bewerken]

De bank in den hof[bewerkn | brontekst bewerken]

Zyn vroeg're groen' is dinne en blauw
zyn sterke pôot'n zyn nu zô flauw
nog ‘n kortn tyd en j’ stuukt inêen
nog ’n kortn tyd en j’ stuukt inêen

By nachte ot de rôodste blomm'n verdwynn
de deze die doar ôoit zaat'n verschynn
’n hêele reeke van undre zit'r ton doa
’n hêele reeke van undre zit'r ton doa

Oundr undre gewichte goa dien bank nie bezwyk'n
Vô grôote koude noch vô reeg'n goan zydr wyk'n
Van ze zyn lichte lik lucht van doaboov'n
Ze zyn lichte lik lucht van doaboovn


(êrtoalinge[1] deur e busveugle)

Verwyzing'n[bewerkn | brontekst bewerken]

Referensjes[bewerkn | brontekst bewerken]

Referenties:
  1. Hynes, Samuel (ed.), 1994 : The Garden Seat, blz. 138

E bitje voddr kykn[bewerkn | brontekst bewerken]

Wikimedia Commons