Kwalle

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken

Een kwalle of e galle is e nittelbêeste (Cnidaria). De mêeste leven in de zêe moar e poar sôortn ook in zoet woater. Nittelbêestn zyn bêestn die der soms gelik plantn uutzien, lik de zêeanemonen, poliepn en koroaln.

Uutzicht[bewerkn | brontekst bewerken]

Kwallen zyn simpel gebouwde bêestn. Ze bestoan vo 95% uut woater. In 't klokvormig lyf ist er e grôte centrale holte woabinnen dat al de processen gebeurn. Z' hen gin orgoanen moa gespecialiseerde celln. De wandn van de holte hen e binnen-en buutnloage. De binnenloage zorgt vo de verteiringe van 't eetn. Der is moar één openinge noa buutn toe die vo d' ipnoame van voedinge zorgt en vo d' uutscheidinge. Die openinge zit van ounder in 't middn. Doa zittn ook de geslachtscelln. Round de moundopeninge zyn der vier moundoarms, moa by sommigte sôortn groeien der vanof de bôord van de klokke nog tentoakels, e sôorte lange drendels.

Leevn[bewerkn | brontekst bewerken]

Kwallen zyn roofbêestn die de prooi met de tentoakels noar hunder mound bringen. Z' eetn klêne kriften, en klêne vissn. Hunder vangoarms zittn vul netelcelln, woamee da z' hunder prooi verlammen. Ip 't vel van menschn verôorzoakn ze dikwils pynlikke blèinen lik van tingels (nittels). De vôortplantinge gebeurt ip e speciale maniere. Kwallen hen gin sex. De vintjes stortn hunder spermacelln in de zêe die ton noa 't vrouwtje stromen. De vrouwtjes leggen eitjes die bevrucht wordn. Uut zo e bevrucht eitje komt er êest e larvetje (planula) dat uutgroeit tout e klêne geleiachtige poliepe van 1 cm grôot. Da polieptje zet hem vaste ip e schelpe, stêen of wier. De tentoakels groeien noa boven. In bepoalde moandn van 't joar kommen van de top klêne schuttelvormige kwalletjes los (strobiloatië) die uutgroeien tout grôte kwallen.

Verspreidinge[bewerkn | brontekst bewerken]

In iedere zêe, van de Poolzêe tout an den Evenoar, leevn der kwallen. De sôortn die 't mêest vôornkommn zyn de ôorkwalle, de blauwe zêepaddestoel, de blauwe hoarkwalle en de kompaskwalle. De kwallen die je 't mêest ziet in de Nôordzêe zyn ôorkwallen.

Blauwe hoarkwalle (Cyanea lamarckii)


Uutdrukkinge[bewerkn | brontekst bewerken]

  • E kwalle van e vint: een ambetant persôon