West-Vlamsche klankverschuviengn

Van Wikipedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

't West-Vlams verschilt up veel vlakk'n van 't Nederlands en van andere streektoal'n. Ier es en overzicht van de verschilln up 't vlak van:

  • klankverschuviengn
  • uutsproake

De pylkes in de tabelln willn ollene moa zeggn dat er e verschil es in uutsproake. 'n Ene kee es't Nederlands geëvolueerd tegenover 't West-Vlams, of zyn ze olletwee veranderd.


Klankverschuviengn[bewerkn | brontekst bewerken]

Nederlands Brugge Ostende Diksmude Veurn Yper Roeseloare Tielt Kortryk
a -> e
vb. NL: hart naar VLS: erte
Gras ges, gas gras gas ges ges ges ges ges
Hart erte erte erte erte erte erte erte érte
a -> o
vb. NL: zacht naar VLS: zochte
Af of of of of of of of of
Gebracht gebrocht gebrocht gebrocht gebrocht ebrocht, gebrocht gebrocht gebrocht gebrocht
Zacht zochte zochte zochte zochte zochte zochte zochte zochte
Zwart ? zwart ? zwort zwort zwort zwart ?
au -> ow
vb. NL: blauw naar VLS: blow
Blauw blow blow blow blow blow blow blow blow
Grauw grow grow grow grow grow grow grow grow
Klauwen klown klown, kloen klown klown klown klow'n klow'n klow'n
Nederlands Brugge Ostende Diksmude Veurn Yper Roeseloare Tielt Kortryk
e -> i
vb. NL: vechten naar VLS: vicht'n
Slecht slicht slicht ? slicht slicht ? slicht ?
Vechten vecht'n vecht'n vicht'n vicht'n vicht'n vicht'n vecht'n vicht'n, vechtn
Vent vint, vent vint vint vint vent, vint vint vint vin(t), vent
ein -> ing
vb. NL: trein naar VLS: tring
Plein pling pling pling pling pling pling plin pling
Trein tring tring tring tring tring tring trin tring
i -> u
vb. NL: licht naar VLS: lucht
Beginnen beginn'n beginn'n, begunn'n ? beginn'n, begunn'n begunn'n begunn'n beginn'n ?
Licht lucht lucht lucht lucht luch(t) lucht lucht luch(t)
Nederlands Brugge Ostende Diksmude Veurn Yper Roeseloare Tielt Kortryk
ij -> ie
vb. NL: rijk naar VLS: rieke
Bij (voorzetsel) bie bie bie bie bie bie bie bie
Kijken kiekn, kyk'n, kyken kyk'n kiekn kiek'n kikk'n kiek'n kiekn kikk'n
Pijl pyl piel(e) piele pielle pille pielle pille pille
ij -> uu
vb. NL: vijf naar VLS: vuve
Blijven bluuvn bluuvn bluuvn bleuvn bluuvn, bleuvn bluuvn bluvn bluvn, blaivn
Pijp pupe pupe pupe pupe peupe pupe pupe pùpe
Vijf vuve vuve vuve vúvve, veuve veuve vuve vuve veuve, vaaive
Wijf wuuf wuuf wuuf wuuf wuf, weuf, wuuf wuf wuf, weuf, wijf
ing -> ienk/ink
vb. NL: koning naar VLS: keunienk
Koning keunienk keunienk keunienk keunienk keunienk keunink keunink keunink
Ring ? rienk ? rienk rienk rienk rink ?
Nederlands Brugge Ostende Diksmude Veurn Yper Roeseloare Tielt Kortryk
o -> u (-> i)
vb. NL: zon naar VLS: zunne
Bos bus bus, bos bus bus bus bus bos bos
Mossel mussel mussel mussel mussel mussel mossel mussel mossel
Op ip up, ip ip, up up op, up ip, up ip ip, up
Pop puppe puppe puppe puppe puppe puppe puppe puppe
Vol vul vul vul vul vul vul vul vul
Zon zunne zunne zunne zunne zunne zunne zunne zunne, zonne
oo -> eu
vb. NL: zoon naar VLS: zeune
Konijn keun keun keun keun keun keun keun, kenin konin, keun, kenin, kenijn
Noot neute neute neute neute neute, note note note note
Vogel veugel veugel veugel veugel (n)e veugel veugle veugle veugle
Zoon zeune zeune zeune zeune zeune zeune zeune zeune
Door ? ? ? deur deure ? deure ?
Nederlands Brugge Ostende Diksmude Veurn Yper Roeseloare Tielt Kortryk
oo -> u of eu
vb. NL: schotel naar scheutel naar VLS: schuttel
Boter beuter butter beutre butter butter, beuter beutre beutre beuter, butter, bootre
(Keutel) ? knuttel kuttel ? keutel, kruttel keutle keutle keutel
Schotel (vaatdoek) sjchutteldoek sjhutteldoek sjchutteldoek sjhutteldoek sjchutteldoek schutteldoek, skutteldoek skeuteldoek, schutteldoek skeuteldoek, skeuteldouk
oo -> o
vb. NL: toren naar VLS: torre(n)
Toren toorn, torre torre toérn tôorn torre, torn torre toorn torre, toorn
Voor (groef) veure veure veure vôre, veure vorre, veure veure, vworre, veure vore, vorre vwore
u -> i
vb. NL: rug naar VLS: rik
Dun dinne dunne, dinne dinne dinne dinne dinne dunne dunne
Put pit pit pit pit pit pit put put
Rug rik, rugge rik rik rik rik, rugge rugge, rik rugge rugge
Stuk stik stik stik stik stik stik stik stik
Nederlands Brugge Ostende Diksmude Veurn Yper Roeseloare Tielt Kortryk
ui -> uu
vb. NL: muis naar VLS: muus
Huis uus uus uus uus uus, eus uus eus eus
Luid ? luud, lude Luud lude luje, lude luwe luje luwe
Muis muus muus, muze muus muus muus, muzze muze muzze muzze, moize
ui/uu -> ie
vb. NL: vuur naar VLS: vier
Duur diere diere diere diere diere diere diere diere
Kuiken kieken kiek'n kieken kiek'n kiek'n kiekne kiek'n kiek'n
Vuur vier vier vier vier vier vier vier vier
uu -> eu
vb. NL: muur naar VLS: meur
Muur meur meur meur meur meur meur meur meur, muur
Uur eure eure eure eure eure eure eure eure
Zuur ? zeur ? zeur zeur zeur zeur ?

Uutsproake[bewerkn | brontekst bewerken]

Nederlands Brugge Ostende Diksmude Veurn Yper Roeseloare Tielt Kortryk
a of e
Fles flasjche flasjche, bottel flasche flesjche flesje, flosjke, flosje flosse, floschke, flosche flasse flaske, flasse
Uit de weg gaan -- -- gart'n gart'n gert'n, goertn gert'n gert'n gert'n
Gras ges, gas gras, gas gas ges ges ges ges ges
Verse ? vasjche ? ? vesche, vesjke ves, veske ves veske
Wesp waspe, wespe waspe, wespe wespe wespe wespe (frutnier) wespe wespe wespe
oe of o (AN o)
Hond oend, ond oend oend ond oend, ond oend ond ond
Onder oender, onder oender oender oender onder oender onder onder
oe of oo (AN ou)
Oude oede oede oede oede oede, ode oede oude, ode odde, oede, oude
Stout, moedig stoet stoet stoet stoet stoet, stoot stoet stoot stoot, stout
oe (eenklank) of oeë (tweeklank)
Moe moeë moeë moeë ? moe, moeë moeë moe moe
Nederlands Brugge Ostende Diksmude Veurn Yper Roeseloare Tielt Kortryk
sj/sjch/sjk/sk
Franse Fransjche, Franse Fransjche Fransche Fransjche Fransche, Fransjke Fransche, Franske Franse, Franske Franske, Franse
School schole schole schole ? sjkole, schole ? skole skole
Schouders sjchoern schoers, schoern sjchoern, schoers sjchoeder sjchoers, sjkoers skoern, sjchoern schoern, skoern skoern
Heldere aa (Oostends) <-> oa
hamer amer amer [1] oamer ? oamer ? oamer oamer
vandaag vandaahe vandaahe vandaohe ? va(n)doahe ? vandoahe vandoahe
Diftongering ee
Meer meeër, meir mèèr, mi mjir mjeer mjeer, mei mjeer mjir mji(r)
Zee zeeë, zeie zèitje, zèi [2] zjee zêejè, zjee ziè, zee zjé, zjee zjee ziè
Zeer zeeër zeir zere, zèèr zjir zjeer zeer, zjeer zjeer zjeer zièr
Diftongering oo
Morsen moosn mooschn (sturt'n) (sturt'n) moosjn (sturtn, swanseln) mwoos'n, mwoosj'n moisn, mwoosn mwosn, mwoosken, moeisn
andere
Mensen mensjchen mensjhen menschen mensjchn meschn, miesjn minsn, mènsjn minsn minskn, minsn