Naar inhoud springen

Zwitserland

Van Wikipedia
  Zwitsersche Confederoasje
Schweizerische Eidgenossenschaft
Confédération suisse
Confederazione Svizzera
Confederaziun svizra

Liggienge in Europa
Officiële toale Duuts 64%,
Frans 19%,
Italioans 8%,
Reto-Romoans 1%
Hoofdstad Bern
Stoatsvorm Federoale republiek
Stoatshoofd President:
Eveline Widmer-Schlumpf
Êerste minister Vice-president:
Ueli Maurer
Ippervlak 41.284 km²
Inweuners

Bevolkiengsdichtheid

7.604.467 (2009)
184,2 inw./km²
Munte Zwitsersche frang (CHF)
Tydzone UTC+1
(zomertyd: UTC+2)
Landcode CH, CHE
Telefongcode (+41)
Internet-TLD .ch
Nationale fêestdag 1 ogustus

Zwitserland (Duuts: Die Schweiz, Frans: la Suisse, Italioans: la Svizzera, Reto-Romoans: Svizra, Latyn: Confoederatio Helvetica), officieel de Zwitsersche Boundsstoat of Zwitsersche Confederoasje is e land in 't middn van Europa met Duutsland in 't nôordn, Frankryk in 't westn, Italië in 't zuudn, Ôostnryk en Liechtnstein in 't ôostn.

Administratief gezien is 't e federoale republiek die bestoat uut 26 kantongs. Zwitserland hèt e geschiedenisse van neutraliteit: in 1815 is deur 't Congres van Weenn d'êeuwige neutraliteit van 't land deur d'Europeesche grôotmachtn erkend. 't Is gin lid van d'Europeesche Unie, moar economisch wel styf afhankelyk van de EU.

D'n hoofdstad (de facto) is Bern. Andere grôote steedn zyn Zürich, Genève, Bazel, Lausanne, Luzern en Lugano.

Koarte van Zwitserland

Zwitserland is gin noatiestoat. Der bestoat gin 'Zwitsersche etniciteit'. In plekke doarvan is Zwitserland e soamnlevienge van surtout vier inhêemsche etnische groepn: Zwitserduutschers (65%), Romandiërs (18%), Italioans-Zwitsers (10%) en Reto-Romoann (1%).

De nationoale en officiële toaln van Zwitserland zyn:

  • Duuts, ols hoofdtoale geklapt deur 63,7% van de bevolkienge
  • Frans, 20,4%
  • Italioans, 6,5%
  • Reto-Romoans, 0,5%

9,0% van de bevolkienge in Zwitserland sprikt nog een andere êerste toale lyk Albanees, Servo-Kroatisch, Portugees, Spoans, Iengels, Turks, Tamil, Arabisch en Nederlands.

't Duuts dat deur de Duutstoalige Zwitsers gesprookn wordt is Zwitserduuts, dat ip vele puntn verschilt van 't Hoogduuts. 't Zwitsers Frans wykt in details ook of van 't officiëel Frans. 't Reto-Romoans wordt gesprookn in e dêel van 't kantong Graubünden.

Administratieve indêlienge

[bewerkn | brontekst bewerken]

't Besteur van 't land is decentroal geregeld, mè vele autonomie vo de gemêentes en de kantongs. 't Land telt officieel 26 kantongs.

AG Aargau GR Graubünden SO Solothurn
AR Appenzell Ausserrhoden JU Jura TG Thurgau
AI Appenzell Innerrhoden LU Luzern TI Ticino (Duuts: Tessin)
BL Basel-Landschaft NE Neuchâtel UR Uri
BS Bazel-Stad NW Nidwalden VS Wallis (Frans: Valais)
BE Bern OW Obwalden VD Vaud
FR Fribourg (Duuts: Freiburg) SG Sankt Gallen ZG Zug
GE Genève (Duuts: Genf) SH Schaffhausen ZH Zürich
GL Glarus SZ Schwyz

Van al die kantongs zyn de mêeste Duutstoalig. Genève, Vaud, Neuchâtel en Jura zyn Franstoalig, Wallis, Fribourg en Bern zowel Frans- ols Duutstoalig, Ticino Italioanstoalig en Graubünden Duuts-, Italioans- en Retoromoanstoalig.

Ip 't lêegste administratief niveau stoat de gemêente, woarvan dan der circa 2500 in Zwitserland zyn.

Wikimedia Commons
{{{ofb_links}}} Landn in Europa {{{ofb_rechts}}} {{{ofb_groot}}}

AlbaniëAndorraArmeniëAzerbeidzjanBelgiëBosnië-HerzegovinaBulgareyeCyprusDenemarknDuutslandEstlandFinlandGeorgiëGrieknlandHollandHongareyeIerlandItoaliëKazachstanKosovoKroatiëLetlandLiechtnsteinLitouwnLuxemburgMaltaMoldoaviëMonacoMontenegroNoord-MacedoniëNôorweegnOekraïneÔostnrykPoolnPortugalRoemeniëRuslandSan MarinoServiëSlovakeyeSloveniëSpanjeTsjechiëTurkeyeVaticoanstadVerênigd KeunienkrykVrankrykWit-RuslandYslandZweednZwitserland