Karel den Stoutn

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken
Karel den Stoutn
1433-1477
Karel den Stoutn
Blason fr Bourgogne.svg
Hertog van Bourgondië
Periode 1467-1477
Vôorganger Filips den Goein
Ipvolger Maria van Bourgondië
Blason comte-des-Flandres.svg
Groaf van Vloandern
Periode 1467-1477
Vôorganger Filips den Goein
Ipvolger Maria van Bourgondië
Voader Filips den Goein
Moeder Isabella van Portugal
De Bourgondische bezittiengn by 'n dood van Karel den Stoutn
Woapnschild van Karel den Stoutn

Karel den Stoutn (in 't Frans Charles le Téméraire, en in 't Ingels Charles the Bold of Charles the Rash) (Dijon, 10 november 1433 - Nancy, 5 januoari 1477) was de zeune van Filips den Goein en Isabella van Portugal. Je was grave van Charolais van zyn geboorte tout an zyn dôod.

Van 1467 wast 'n hertog van Bourgondië, Brabant, Limburg, Lothier en Luxemburg, grave van Vlaandern, Artesië, Franche-Comté, Enegouwn, Holland, Zêeland, en markgrave van Naamn. Loater, in 1473, ist 'n hertog van Gelre gewordn, en grave van Zutphen.

Ze byname den Stoutn et 'n gekreegn omdat 'n vree courageus was, omdat 'n zovele dost, dus nie omdat 't ne drouvoard was.

Territorium[bewerkn | brontekst bewerken]

Karel ad al vele graafschappn en hertogdommn g'erfd van ze voader, mo ze lagen in twêe blokkn: de landn van herwaars over (langs ier, de Nederlandn) en de landn van derwaars over (de kantn van Bourgondië). Ie wilde die twêe gebiedn an mekoar angn, en azo een groot ryk maakn, gelyk 't Middnryk van Lotharius I gewist. Dovoorn wildegt ie ounder meer Lotharingen goan verovern. 't Is domee dat 'n ruze kreeg met de Fransche keunink, Lodewyk den elfstn. Al da vechtn wier uutendelik in 1477 ook ze doôd, je sneuvelde in Nancy.

Instelliengn[bewerkn | brontekst bewerken]

In ze leevn wast 'n an 't sleuteln an de centrale instellingn van z'n ryk. Ie kwam mor in 1467 an de macht, mor ook ze voader Filips den Goein was doar al mee bizeg. Belangryk zyn zeker de Ordonnanties van Thionville van 1473. Ie richtte tonne 't Parlement van Mecheln ip, ne centrale reeknkamer, ne kamer van de schatkiste, en ne kamer van de beedn. Da woarn in feite al commissies die al een endje an 't groein woarn in den Hofraad.

Familie en vrouwn[bewerkn | brontekst bewerken]

Karel was drie keers getrouwd: met Catherine van Valois, Isabelle van Bourbon, en met Margaretha van York. By Isabelle ad 'n z'n ipvolgster Maria van Bourgondië verwekt.

Zyn titels[bewerkn | brontekst bewerken]

Ier es e lyste van de titels die Karel èt gedreegn tusschn 1467 a 1477, 't en woare dat et anders vermeld stoat.

Achter ze dôod[bewerkn | brontekst bewerken]

Zyn proalgraf in d'Onze-Lieve-Vrouwekerke van Brugge

Achter dat 'n gesneuveld was in Nancy in 1477 kreeg z'n ipvolgster, Maria van Bourgondië, als jounk meisje van me moeite 20 joar ferme probleemn omda nie iedereen eur azo mo wilde g'oorzoamn. De bevolkinge liep vree dul ip bevoorbeeld da nieuw ipgerichte Parlement omdat dadde een instellinge was die helegans geleid wier deur Bourgondiërs die gin Vlams kostn. Doarnboovn begoste 't beroep in processn nog mor ip te kommn. Met andere woordn: al die legere rechtbankn woarn d'r ook nie mee gediend. Nog in 1477 et de bevolkinge by Maria 't Groot Privilegie ofgedwoungn, womee dat al die nieuwe instellingn ollemolle were ofgeschaft wiern. Nu ja, teegn de trend ingoan was moeilik, en binn d'eeste decennia zyn z'ol were eripgericht gewist, bevoorbeeld da Parlement wier in 1504 eripgericht als de Grote Raad van Mecheln deur Filips den Schoonn.

Bronne[bewerkn | brontekst bewerken]

MORREN, P., De geschiedenis van België in documenten. Van de dood van Karel de Stoute tot de troonsbestijging van aartshertog Karel (1477-1515), uutgegeevn deur 't Algemeen Rijksarchief, Brussel, 1997.

Varia[bewerkn | brontekst bewerken]

Van 'n 27stn moarte tout 'n 21stn juli 2009 es der in het Groeningemuseum de tentoonstellienge Karel de Stoute. De tentoonstellienge toont ounder andere de "Bourgondische buit" die Karel an de Zwitsers eit verloorn. 't Es 'n eestn kee da die indrukwekkende kunstschat (schilderyen, harnassn, wandtapytn, manuscriptn...) Zwitserland verlat.[1]

Referesjn[bewerkn | brontekst bewerken]

  1. Website tentoonstellienge 2009 in Brugge
Wikimedia Commons