Karel den Stoutn
Uit Wikipedia
| 1433-1477 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||
| Ertog van Bourgondië | ||||||
|
||||||
| Groaf van Vloandern | ||||||
|
||||||
|
Karel den Stoutn (in 't Frans Charles le Téméraire, en in 't Ingels Charles the Bold of Charles the Rash) (Dijon, 10 november 1433 - Nancy, 5 januoari 1477) was de zeune van Filips den Goein en Isabella van Portugal. Je was ertog van Bourgondië, Brabant, Limburg en Luxemburg, grave van Vlaandern, Artesië, Bourgondië, Enegouwn, Olland, Zêeland, Naamn. Loater, in 1472, ist 'n ertog van Gelre gewordn, en grave van Zutphen. Ze byname "de Stoutn" et 'n gekreegn omdat 'n vree courageus was, omdat 'n zovele dost, dus nie omdat 't ne drouvoard was.
Inoud |
[bewerkn] Territorium
Karel ad al vele graafschappn en hertogdommn g'erfd van ze voader, mo ze lagen in twêe blokkn: de landn van herwaars over (langs ier, de Nederlandn) en de landn van derwaars over (de kantn van Bourgondië). Ie wilde die twêe gebiedn an mekoar angn, en azo een groot ryk maakn, gelyk 't Middnryk van Lotharius gewist. Dovoorn wildegt ie ounder meer Lotharingen goan verovern. 't Is domee dat 'n ruze kreeg met de Fransche keunink, Lodewyk den elfstn. Al da vechtn wier uutendelik in 1477 ook ze doôd, je sneuvelde in Nancy.
[bewerkn] Instelliengn
In ze leevn wast 'n an 't sleuteln an de centrale instellingn van z'n ryk. Ie kwam mor in 1467 an de macht, mor ook ze voader Filips den Goein was doar al mee bizeg. Belangryk zyn zeker de Ordonnanties van Thionville van 1473. Ie richtte tonne 't Parlement van Mecheln ip, ne centrale reeknkamer, ne kamer van de schatkiste, en ne kamer van de beedn. Da woarn in feite al commissies die al een endje an 't groein woarn in den Hofraad.
[bewerkn] Familie en vrouwn
Karel was drie keers getrouwd: met Catharine van Valois, Isabella van Bourbon, en met Margaretha van York. By Isabella ad 'n z'n ipvolgster Maria van Bourgondië verwekt.
van Karel den Stoutn
[bewerkn] Achter ze dôod
Achter dat 'n gesneuveld was in Nancy in 1477 kreeg z'n ipvolgster, Maria van Bourgondië, als jounk meisje van me moeite 20 joar ferme probleemn omda nie iedereen eur azo mo wilde g'oorzoamn. De bevolkinge liep vree dul ip bevoorbeeld da nieuw ipgerichte Parlement omdat dadde een instellinge was die helegans geleid wier deur Bourgondiërs die gin Vlams kostn. Doarnboovn begoste 't beroep in processn nog mor ip te kommn. Met andere woordn: al die legere rechtbankn woarn d'r ook nie mee gediend. Nog in 1477 et de bevolkinge by Maria 't Groot Privilegie ofgedwoungn, womee dat al die nieuwe instellingn ollemolle were ofgeschaft wiern. Nu ja, teegn de trend ingoan was moeilik, en binn d'eeste decennia zyn z'ol were eripgericht gewist, bevoorbeeld da Parlement wier in 1504 eripgericht als de Grote Raad van Mecheln deur Filips den Schoonn.
[bewerkn] Zyn titels
Ier es e lyste van de titels die Karel èt gedreegn tusschn 1467 a 1477, 't en woare dat et anders vermeld stoat.
ertog van Bourgondië
ertog van Broabant
ertog van Gelre (1472-1477)
ertog van Limburg
ertog van Lothier
ertog van Luxemburg
markies van Noamn
paltsgroaf van Borugondië
groaf van Artesië
groaf van Charolais
groaf van Vloandern
groaf van Enegouwn
groaf van Olland
groaf van Zeeland
groaf van Zutphen (1472-1477)
[bewerkn] Bronne
MORREN, P., De geschiedenis van België in documenten. Van de dood van Karel de Stoute tot de troonsbestijging van aartshertog Karel (1477-1515), uutgegeevn deur 't Algemeen Rijksarchief, Brussel, 1997.
