Hendrik I de Veugeloare

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken
Hendrik de Veugeloare
876 - 936
Henry I the Fowler.JPG
Hertog van Saksn
Periode 912 – 936
Vôorganger Otto I van Saksn
Ipvolger Otto I
Keunienk van Oost-Francië
Periode 919 – 936
Vôorganger Konrad I
Ipvolger Otto I
Voader Otto I van Saksn
Moeder Hadwig van Babenberg
Hendrik I mè zyn vrouwe Mathilde
Hendrik krygt de krône binst dat ie veugels vangt

Hendrik I, bynoame Hendrik de Veugeloare (Duuts: Heinrich der Vogler of der Finkler, Latyn: Henricius Auceps), van et Saksisch huus van de Liudolfiengers of et Ottoons Huus, (Membleebn (Saksn) 876 – Memleebn, 2 juli 936), was hertog van Saksn van 912 en keunienk van Oost-Francië van 919 tout an zyn dôod.

Ip 't ende van zyn leevn haad ie ol de stamhertogdommn verênigd en je wordt doadeure anzien als de stichter van et middelêeuws Duutsland, en ook den ipvolger van et Hillig Rooms Ryk achter de Karoliengers.

Van 924 wast er doa gin keizer mè gewist. Hendrik zyn zeune, Otto I, wierd in 962 gekrôond tout keizer. 't Ottoons Huus, te begunn by keunienk Hendrik I, wordt doadeure anzien als d'êeste dynasty die de keizers van et Hillig Rooms Ryk ipvolgde.

Hendrik I krêeg zyn bynoame de Veugeloare, omdat ie ip veugeljacht zou gewist zyn on z’hem kwoamn zeggn dat ie verkoozn was tout keunienk. Die anekdote zou stammn uut de 12ste êeuwe.

Zyn jounk leevn[bewerkn | brontekst bewerken]

Hendrik I was de zeune van Otto I, hertog van Saksn, en Hadwig van Babenberg. In 906 ist ie getrouwd mè Hatheburg, dochter van Erwin, groaf van Merseburg. Under huwelik wierd oungeldig verkloard achter de geboorte van under zeune Thankmar.

In 909 ist ie in Wallhausen hertrouwd mè Mathilde van Ringelheim, bygenoamd d’Hillige, dochter van Diederik, groaf van Westfaaln. Ze stichtte verschillige religieuze instituutn o.a. d’abdye van Quedlinburg, woa dat Hendrik I begroavn is en loater hillig verkloard.

Zyn loater leevn[bewerkn | brontekst bewerken]

Van 912 tout 915 vocht ie teegn keunienk Konrad I vo Thüriengn, mo toch wierd ie ip Konrad zyn sterfbedde angeduud als ipvolger.

In meie 919 wierd ie in Fritzlar deur d'edeln van de stamhertogdommn Frankn en Saksn tout keunienk verkoozn. Deur de twi andere machtige hertogdommn, Zwaabn en Beiern, wierd ie nie erkend als keunienk. Zynder verkoozn Arnulf, hertog van Beiern. Achter ênigte veldtochtn wierd den hertog van Zwaabn gedwoungn vor hem t’erkenn en Arnulf van Beiern gaf ip in 921.

In 922 verjoegt ie ook Karel de Simpeln van West-Francië uut Lotharingen.

Achter den dôod van Lodewyk et Kiend in 911, haan de Lotharingsche edeln gevochtn vo d’ipvolgienge in Lotharingen. De drie machtigste groepn woarn de Matfriediengers, de Konradynen en de Reginars. Ounder ’t leiderschap van hertog Reginar I van Henegouwn, haan ze Karel de Simpeln verkoozn in de plekke van Konrad I, die in 911 wel verkoozn was als keunienk van Oost-Francië.

In 925 kost Hendrik I Lotharingen were ounder Oost-Francië briengn, achter dat ie hertog Giselbert van Lotharingen versleegn haad. Giselbert kwam Hendrik zyn vazal en je trouwde in 928 met Hendrik zyn dochter, Gerberga van Saksn.

Da joar kost Hendrik I Holland, Kennemerland en Texel ook by z’n ryk voegn en doadeure wast ie mêer ip zyn gemak an de westgrenzn en kost ie hem beter concentreern ip d'ôostgrenzn.

Je most hem surtout verdedign teegn de Magyoarn (Hongoarn), die zyn ryk standvastig binn vieln.

Je veroverdeg in 928 ook ênigte Sloavische stammn, lik de Havelli by Brandenburg en de Daleminzi by Meißen.

In 929 versloegt ie de Boheemn, woa da de dynastie van de Přemysliden an de macht was gekommn. Boheemn kwam, ounder Wenceslas den Hillign, e lêen van de Duutsche krône, mo ze mochtn e grôte vorm van ounofhankelikheid houdn.

In 933 kost Hendrik I de Magyoarn versloan in de slag van Riade, by de riviere Unstrut.

By zyn latste veldtocht in 934 vielt ie Denemarkn binn en je veroverde ‘t hertogdom Sleeswyk.

Zyn jounges[bewerkn | brontekst bewerken]

Mè zyn êeste vrouwe, e zeune:

  • Thankmar († 938). Je rebelleerde teegn zyn halfbroere Otto en j'is gestorvn in e veldtocht.

Mè zyn twidde vrouwe, drie zeuns en twi dochters:

  • Otto, keizer van ‘t Hillig Rôoms Ryk
  • Hendrik I van Beiern, hertog van Beiern
  • Bruno de Grôotn, aartsbisschop van Keuln
  • Gerberga van Saksn, getrouwd mè Giselbert van Lotharingen en loater mè Lodewyk IV van Frankryk
  • Hadwig van Saksn, getrouwd met Hugo de Grôotn van Frankryk en moeder van Hugo Capet, keunienk van Frankryk, den êestn van ’t huus Capet (Capetiengers (987 - 1328))
Wikimedia Commons