Karel III van West-Francië
Uit Wikipedia
| 879-929 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||
 |
||||||
|
||||||
| Keunink van Lotharingn | ||||||
|
||||||
|
Karel III, bygenoamd de Simpeln (Latyn: Carolus Simplex) (17 september 879 – Péronne, 7 oktober 929), uut ’t Huus van de Karoliengers, was keunink van West-Francië van 898 tout 922. Simpel wildeg' in dien tyd nie dwoas zeggn, mo wel êerlik, iprecht en frank.
Karel was de zeune van Lodewyk den Hakkeloare en zyn twidde vrouwe Adelaide van Parys. J’is vuuf moandn achter zyn voaders dôod geboorn.
[bewerkn] Zyn leevn
Karels leevn is begost me teegnsloagn en d’r ook mee g’endigd. Olhoewel dat ’n de wettelikkn ipvolger was, hen ze twi kis vor etwien anders gekoozn.
Achter den dôod van zyn broere Karloman in 884 wast ’n nog mo vuuf joar oud en doarom mocht Karel den Dikkn van Oost-Francië, die ook ol keunink van Italië en keizer van ‘t Hillig Rôoms Ryk was, Karloman in West-Francië ipvolgn.
In 888 stierf Karel den Dikkn en deur ‘t feit da Karel den Simpeln nog zo jounk en zwak was, hieldn ze were gin rekenienge met hem.
Ze probeerdn te profiteern van de situoatië vor hunder ounofhankelik te moakn van de keunink, en ze kôozn Odo I, groaf van Parys en markgroaf van Neustrië. Odo ha goeie successn g’hoald teegn de Vikings in de belegerienge van Parys (885-886). Je was van ’t huus van de Robertynn en dus gin Karolienger.
In Lotharingn han ze in 887 vor Arnulf van Karinthië gekoozn, die pertang ounwettig was, mo wel e Karolienger.
Mo Karel den Simpeln blêeft de krône ipeisn en achter vuuf joar stryd, krêegt ‘n de steun van sommigte edeln en aartsbisschop Fulco van Reims, die hem den 28stn januoari 893, an zyn dertien joar, krôonde tout keunink van West-Francië. Mo je wierd mor officieel erkend achter Odo I ’s dôod in 898.
Lik zyn vôorgangers ha Karel ook styf vele miserie me de Vikings, die mo blêevn roovn en plundern. Achter vredesounderhandeliengn in 911, by ‘t verdrag van Saint-Clair sur Epte, gaf Karel de streke round Rouen, die loater Normandië zou genoemd wordn, in lêen an de Vikingleider Rollo. De Vikings wierdn hier Nordman genoemd in ‘t Germoans, vandoar de noame Normandië. D’ofsproake was da Rollo de streke most beschermn teegn andere Noormann, je most ’t gezag van de keunink anveirdn en je most hem loatn doopn. Achter zyn doop krêeg Rollo Karels dochter Gisela.
Den 24stn september 911 stierf Lodewyk et Kiend, den ênigstn wettign zeune van Arnulf van Karinthië. Lodewyk et Kind was de latstn Karolingischn keunink in Oost-Francië. D’edeln kôozn doa Koenroad I ols ipvolger, mo deur den oadel van Lotharingn wierd ’n nie erkend. Zynder wildn e Karolienger en ze kôozn Karel den Simpeln ols keunink van Lotharingn. Van ton vôort verblêeft ’n doa styf vele. In West-Francië kostn ze da nie goed verdroagn en ook nie 't feit dat Karel Rollo de Viking e vazal gemakt had. De slag van Soissons in 923 zoudt doar e gevolg van gewist zyn.
In 922 kwoamn ênigte grôotgroundbezitters, w.o Herbert II van Vermandois, in ipstand teegn hem en ze krôondn Robert I, de broere van Odo I, tout keunink van West-Francië. Karel wierd ook deur Hendrik I de Veugeloare verjoagd uut Lothariengn, woa dat 'n van 911 keunienk was, en van ton kwam Lothariengn by Duutsland.
Den 15stn juni 923, by de slag van Soissons, sneuvelde Robert I, mo Herbert II van Vermandois liet Karel de Simpeln ipsluutn in e burcht in Péronne, woa dat ’n loater gestorvn is.
Robert I wierd ipgevolgd deur Rudolf I, den twiddn hertog van Bourgondië.
[bewerkn] Vrouwn en jounges
Karels êeste vrouwe was Frederonne. Z’han zes dochters:
- Ermentrudis
- Frederuna
- Adelais
- Gisela, getrouwd me Rollo
- Rothrudis
- Hildegardis
Den 7stn oktober 919 ist ’n getrouwd me zyn twidde vrouwe, d’Ingelsche Eadgifu van Wessex, dochter van keunink Edward I den Oudern en zyn twidde vrouwe Aelfleda van Bernicia. Met heur had ’n e zeune en e dochter:
- Lodewyk IV, bygenoamd van Overzêe. Achter da zyn voader gevangn gezet was, vluchtte zyn moeder met hem nor Ingeland. Vandoa zyn bynoame.
- Ermentrude
Karel had ook nog drie ounwettige zeuns (Arnulf, Drogo, Rorico) en êen ounwettige dochter.
Zyn weduwe trouwde loater met Herbert III van Vermandois.
