Maximiliaan I
Uit Wikipedia
| 1459 – 1519 | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||
.svg){kind=small} |
||||||
|
||||||
 |
||||||
|
||||||
|
Maximiliaan I (Wiener Neustadt, 22 moarte 1459 – Wels, 12 januoari 1519) was keizer van 't Hillig Rôoms Ryk. Je wordt ook Maximiliaan van Habsburg of Maximiliaan van Oostnryk genoemd omdat ’n stamt van ’t huus van Habsburg en aartshertog van Oostnryk was.
Inoud |
[bewerkn] Zyn jeugd
Maximiliaan is geboorn in Wiener Neustadt. Je was den ênigstn zeune van keizer Frederik III en Eleonora van Portugal.
Je trouwde de 19stn ogustus 1477 me Maria van Bourgondië, dochter van Karel den Stoutn, hertog van Bourgondië. Z'han twi jounges:
- Filips den Schoonn (22 juni 1478 - 25 september 1506), trouwde me Johanna van Kastilië
- Margaretha van Oostnryk (10 januoari 1480 - 1 december 1530)
Den 27stn moarte 1482 veroungelukte z’n vrouwe met heur peird. Ze was mo 25 joar oud. Z’is begroavn in de Onze-Lieve-Vrouwekerke in Brugge.
[bewerkn] Ipstand van de Vlamsche steedn
Deurdat hunder zeuntje nog mo drie joar oud was most 'n e regent hen tout an z’n zestien joar. Mo de Vlamsche steedn, die e grôotn autonomie han, wildn da Vloandern zou besteurd wordn deur e regentschapsroad in noame van Filips en ze wildn ’t regentschap van Maximiliaan nie erkenn.
Deur z'n oorloogn vo z'n expansiepolitiek mostn ze mêer belastiengn betoaln en ze kwoamn doateegn in ipstand. Lodewyk XI van Vrankryk steunde den ipstand.
Ounder Vlamschn druk wierd er geluusterd no de Fransche eisn. By de Vrede van Atrecht kwoamn z’overêen da Maximiliaans dochter, de twijoarige Margaretha, loater zou trouwn me de joungn dauphin van Frankryk. Ze zou dovoorn e hêel dêel van ’t Bourgondisch groundgebied krygn.
Mor in 1483, achter den dôod van Lodewyk XI, hield Maximiliaan em nie mir an de vrede van Atrecht en Brugge en Gent kwoamn were in ipstand. Mo me d’hulpe van Duutsche heurliengn wierdn ze gedwoungn vo Maximiliaan ols voogd t’erkenn.
In 1486 wierd Maximiliaan tout Rôomschn keunink verkoozn en in Aken gekrôond. Je kêerde were met ’n heurliengnleger en je viel Frankryk binn vo z’n verloorn gebiedn were te verovern, teegn de gouste van de Vlamsche steedn en ip ’t ende van 1487 brakt er were ’n ipstand uut.
[bewerkn] Gevangn in Brugge
Den 31stn januoari 1488 riep Maximiliaan de Stoatn Generoal tegoare in Brugge vo den ipstand t’ounderdrukkn, mo doa paktn z’hem gevangn.
Den 10stn februoari slootn z’hem ip in ‘t huus Craenenburg ip de markt. Van doa kost 'n zien da verschillige van zyn volgeliengn ter dôod veroordêeld wierdn en ip de pynbank mostn.
In Brugge herinnern nog veel plekkn an die confrontoasje tusschn Maximiliaan en de Bruggeliengn.
Je wierd loater ook nog ipgeslootn in 't hof de Gros in de Sint-Jacobsstroate. Je verblêef ook in 't Prinsenhof en 't vredesakkôord is getêkend in de Sint-Donaaskathedroale.
Achter veel ounderhandeliengn, e militaire bedreigienge deur z'n voader, de Duutschn keizer Frederik III, en e dreigndn excommunicoatie deur de paus Innocentius VIII, kwamt ’n were vry. Je most akkôord goan met e joarlikse byeenkomste van de Stoatn Generoal die zoun mee beslissn over oorlogs- en vredesverkloariengn.
Mo je was nog mo vry of je vertrok no Leuvn, woa da Frederik III toegekommn was met e leger van twientigduusd man, gerêed vo Vloandern an te volln. Gent en Brugge krêegn hulpe van hoge edeln lik Filips van Kleef en Lodewyk van Gruuthuse, en ook van Broabant, w.o. Brussel en Leuven.
De Vrede van Frankfurt en Montillez-Tours in 1489, tusschn de Franschn keunink Karel VIII en Maximiliaan, makte 'n ende an den ipstand. De Broabanders die nu de Fransche steun mostn missn goavn ip en den 25stn ogustus 1489 wierd Brussel bezet en Brugge in november 1490. Gent hield stand tout den 29stn juli 1492.
[bewerkn] De gevolgn
Den ipstand van Vloandern teegn Maximiliaan ha zwoare gevolgn vo d'economie, surtout de Brugsche. De joarmarktn van Antwerpn en Bergen-op-Zoom hoaldn doa profyt uut. En ’t economisch zwoartepunt verschoof van Brugge nor Antwerpn. ‘t Was ‘t begun van ’t ende vo de Brugschn bloei. De verdere verzandienge van ’t Zwin en de Tachtigjoarign Oorlog in de volgnde eeuwe miekn Brugge êen van d’oarmste steedn van Vloandern.
Volgns e legende zou Maximiliaan de Bruggeliengn verplicht hen van zwoann t’houdn, omdan ze z’n baljuw Pieter Lanchals, die e zwoane in z'n woapnschild had, ounthoofd hen.
[bewerkn] Zyn vrouwn
- Maria van Bourgondië (1457-1482), 18 ogustus 1477, getrouwd in Gent.
- Anna van Bretagne (1477-1514), getrouwd in 1490.
- Bianca Maria Sforza (1472-1510), dochter van den hertog van Milaan, getrouwd in 1493.
[bewerkn] Keizer van 't Hillig Rôoms Ryk
Achter den dôod van z’n voader Frederik III, in 1493, volgde Maximiliaan hem ip ols keizer van ’t Hillig Rôoms Ryk.
In 1494 begost z’n zeune Filips zelfstandig an z’n regeerperiode, mo je stierf in 1506. Maximiliaan wierd ton regent van z’n klêenzeune Karel V, die nog mo zes joar oud was, mor omdat ’n ook regeerde over Duutsland en Oostnryk wierd z’n dochter Margaretha landvoogdesse.
Je stierf den twoalfstn januoari 1519 in Wels.
 |
Mêer ofbeeldiengn die ier by passn ku je vien in de categorie Maximiliaan I (HRR) van Wikimedia Commons. |
