Wikipedia:Bofartikel

Van Wikipedia
Ga naar: Begunplekkn, zoeken
Cscr-featured.png

Met een bofartikel bedoeln wyder ip de West-Vlamsche wikipedia een artikel da zô goed in mekoar zit da me dat artikel zien als êen van de beste artikels die m'ein.

Sedert oktober 2007 kiezn wyder (de gebrukers en gy dus ôok) olle moande nen nieuwn derby die ton e moand ip ous voorblad mag stoan blinkn (in 't dêel "Artikel van de moand").

De patrôonn kan je iere vindn: Categorie:Wikipedia:Patrôon bofartikel.

Ouze bofartikels[bewerkn | brontekst bewerken]

Zie ôok Categorie:Wikipedia:Bofartikel

2014[bewerkn | brontekst bewerken]

juli[bewerkn | brontekst bewerken]

Leo belgicus.png

De Leo Belgicus, Latyn vo Nederlandsche Lêeuw, is e koarte van de Lêge Landn, 't gebied da tegenwôordig Olland, België en Luxemburg besloat, die in de vorm van e lêeuw is getêkend.

Olhoewel dat de name "Belgica" nu gereservèrd is vo de Zudelike Nederlandn (België), wierdn de Lêge Landn up zyn hêeln (vôor de splitsienge tusschn nôord en zuud) in 't Latyn as Belgica angeduud. Azo stoat der up sommigte koartn toet lange achter d' ounafhankelikheid van Olland de name Belgium Foederatum. (mêer leezn).


juni[bewerkn | brontekst bewerken]

Beowulf.firstpage.jpeg

Oudiengels wos e West-Germoansche toale die in Iengeland gesprookn wos in de periode 450 tout round 1100.

Oorsprounkelik wos 't e miengelienge van de toaln van de Germoansche stammn Angeln en Saksn. Gedreevn deur de grote volksveruuziengn die toun an 'n gank woarn, zyn die stammn vanof Noord-Duutsland en Zuud-Denemarkn massoal na Iengeland uutgeweekn. Moar en deel es ook gestrand in wuk da nu Friesland es, in 't noordn van Olland. Da verkloart voewuk da Oudiengels en Oudfries zo goed up mekkoar trekkn. (mêer leezn).


meie[bewerkn | brontekst bewerken]

Brown Bear us fish.jpg

'n Bruunn beir is e grôte sôorte van beir en d'ênigste sôorte die in Europa leeft. In België hèn der vroeger nog brune beirn ezeetn, mo ze zyn ol van in de Middelêeuwn uuteroeid.

Brune beirn zien der dikke en vet uut, mo dat is ollêne ezo juuste vôorn nunder wientersloape. Ze kunn zêre loopn, toet 60 ter eure en ze kunn oek goed klemmn. Z'hen grôte, brêe pôotn me grôte klowwers, woamei dan ze oundermêer goed kunn groavn. E koppel beirn bluuft mor êentige weekn per joar tope, de reste van 't joar tjooln ze ollêne round voun teetn te zoekn. (mêer leezn).


april[bewerkn | brontekst bewerken]

Gravelines beffroi trois quarts.JPG

Greveliengn, in 't Frans Gravelines, is e gemêente in 't Noorderdepartement in 't nôordn van Vrankryk. 't Ligt in Frans-Vloandern an d' Opoalkust woar dat de riviere de Aa in de Nôordzêe uutkomt. De Aa wos lange tyd de grenze tusschn Vrankryk en 't Groafschap Vloandern en es nu nog de grenze tusschn 't Noorderdepartement en 't Nauw van Kales.

't Stad zelve is ountstoan in 't middn van de 12e êeuwe, toen da Groaf van Vloandern Diederik van den Elzas besliste van der e zêehoavn te stichtn. (mêer leezn).


moarte[bewerkn | brontekst bewerken]

Brugge Karel de Goede Sint-Salvatorskathedraal.jpg

Karel van Denemarkn, loater Karel de Goein genoemd, was Groaf van Vloandern van 1119 tout an zyn dôod. J'is vermôord gewist in de Sint-Donaaskerke ip den Burg in Brugge.

Karel de Goein was styf populair by 't geweun volk, van doa zyn bynoame. In 1124-1125 wast er houngersnôod en je zorgde da 't groan nie te diere verkocht wierd en dan d'oarme en zwakke menschn an eetn kostn geroakn. Je steunde ze en verdedigde ze teegn de ryke. Doadeure kwoamn der wryviengn tusschn hem en d' Erembalds, want Karel wildeg' hunder macht vermindern. (mêer leezn).


2013[bewerkn | brontekst bewerken]

oktober[bewerkn | brontekst bewerken]

Täschalpe (Wallis) mit Kuh.jpg

E rund is en eevnoevign van de familie holhôornign. E vrouwelik rund wordt e koe genaamd, e mannelik rund e stier, e pasgeboorn of jounk rund e kolf, e jounk vrouwelik rund e veize en ne stier die ze ball'n kwyt is nen osse.

Runders zyn nutsbêestn. Vroeger wiern ze g'oudn os trekbêestn. Ze dien'n ook voor ip t'eetn en voor under vel. Koeien worn vaneigens g'oudn voor underne melk.

België's nationaal rund is 't Belgisch Witblauw. 't Is e supergespierd rund mè mager vlêes, ôok wel kachtelgat genoemd. (mêer leezn).


september[bewerkn | brontekst bewerken]

Damme Jacob van Maerlant.JPG

Jacob Van Maerlant (Brugse Vrye, ca. 1230 - Damme, 1293) wos ne Vlamsche schryver die schreef in de volkstoale. Je studeerde an de Sint-Donoaskapittelschole en oalde z'n bronn uut d'abdyen Ten Duunn en Ter Doest. Y eit zuk en kart miljoen verzn van 't Latyn na 't Diets vertoald. Zyn bekendste werkn zyn Der naturen bloeme, Rijmbijbel en Spieghel historiael.

Up de mart van Damme, vô 't staduus, stoat er 'n standbild van em, gemakt deur den Brugschn beeldouwer Hendrik Pickery. (mêer leezn).


ogustus[bewerkn | brontekst bewerken]

Pembrokecastle 2006.jpg

Wales is e schiereiland te westn van Midden-Iengeland en makt dêel uut van 't Verênigd Keunienkryk. De mensn van Wales zyn van Keltische ofkomste, en under toale is verwant an Iers en Schots Gaelic, Bretoens en 't uutgestorvn Cornish.

Little England beyond Wales is de name die gegeevn was an e streke in 't zuudn van Pembrokeshire, wor dan Vlamiengn noa toe zyn g'emigreerd, on stormn in 't joar 1106 de Vlamse Kust vrêe schoa en angedoan. (mêer leezn).


juli[bewerkn | brontekst bewerken]

Jean Bart mg 9487.jpg

Jan Baert of Jean Bart in 't Fransche wos e Vlamsche Duunkerksche koaper die 't mêerndêel van zyn leevn in Franschn dienst i gevoarn. J'et ôok een tydje gediend ounder den Hollandschn admiroal Michiel De Ruyter, mor oalde zyn grôotste successn byst de Neegnjoarign Oorloge. Je klapte Vlams juste lyk hêel zyn familje. Jan Baert wos beroemd deur zyn couroage en maneuvers. Ip 't ende van zyn leevn ad 'n 386 bôotn veroverd en vele andre loatn zienkn of in brande loatn vliegn. (mêer leezn).


juni[bewerkn | brontekst bewerken]

Vlas blauwbloeiend (Linum usitatissimum).jpg

Vlas (Linum usitatissimum) es een gewas dat ip 't land groeit en da gebruukt weirdt vô linn klêern van te moakn. 't Is onlosmoakelik verbondn met de Leiestreke omdat in 't begun, het zôgenoamde rôotn, het vortn van de stiengl dus, in de Leie gebeurde. Loater gieng dat in rôteryen mè warm woater, 't gêne da rapper affeseerde. (mêer leezn).


meie[bewerkn | brontekst bewerken]

Louis de Gruuthuse.jpg

Lodewyk van Gruuthuse was de belangrykstn telg van e grôot patriciërsgeslacht in Brugge binst de 15e êeuwe. De lyfspreuke van de familie was: Plus est en vous.

De noame Gruuthuse houdt verband met de middeleeuwsche brouwers. Vor under bier smoake te geevn, gebruuktn z'in dien tyd gruut, e soamnstellienge van gedroogde blommn en plantn.

't Paleis of 't hof van d'heern van Gruuthuse wordt nu gebruukt als Gruuthusemuseum. (meêr leezn).


april[bewerkn | brontekst bewerken]

Humulus lupulus.jpg

Hommel is e plante die toet voe kort vôornoamelik ekwikt wos voer in bier te doen. In de knops zit er e stoffe die e zeure smoake gift an 't bier. 'n Dag va vandoage gebruukn ze 't oek mêer e mêer voer in medicamentn te doen. 't Bestoan oek zaksjes en hoofdkussens, evuld mi hommel. Dat zoudt e nateurlik slapmiddel zyn.

In Belgie is surtout de streke va Poperienge styf ekend voe nundern hommel. (meêr leezn).


moarte[bewerkn | brontekst bewerken]

Brugse metten.jpg

De Brugse Mettn woarn een ipstand in Brugge, den 18ste meie 1302, teegn de Fransche keunienk Filips de Schôonn. De Bruggeliengn vermôordegen die nacht 1.500 Fransmans en Lelioards. Da was d' anleidienge vo de Guldnspoornslag ip 11 juli in Kortryk.

Begin meie was Willem van Gullik, kleenzeune van Gwyde van Dampierre, in Brugge angekommen woar dat ie em t'ope sloeg mè Pieter de Coninck, anvoerder van de Brugse ipstandeliengn. (meêr leezn).


februoari[bewerkn | brontekst bewerken]

Dunkerque hotel de ville vu port.jpg

Duunkerke is e stad in de Nord, dichte by de De Schreve. 't Is 't cultureel centrum vô Frans-Vloandern en wat dat er nog overschiet van 't Vlams in de Fransche streke tusschen de Leie en de Nôordzêe. In Duunkerke zelve bestoat et Dunkerquois, 't lokoal dialect da straf an 't West-Vlams doe peizen, lik in 't carnavalliedje La Visschersbende. (meêr leezn).


januoari[bewerkn | brontekst bewerken]

Germanic Groups ca. 0CE.jpg

Ingveoons of Noordzeegermoans es de benoamienge vo typische kenmerkn van bepoalde West-Germoansche toaln die lanks de Noordzee gesprookn èn gewist. Toalhistorici zien in den Ingveoonschn invloed up 't West-Vlams e bewys dat den invloed van de Friezn in d'eeste eeuwn tot an Vloandern kwam. De noame Ingveoons es ofkomstig van Ingvaeones. Da wos de noame die de Romeinsche schryver en historicus Tacitus gegeevn èt an sommige Germoansche stammn lik de Angeln, Friezn en Saksn. (vodder leezn).


2012[bewerkn | brontekst bewerken]

December[bewerkn | brontekst bewerken]

Redadmiral08.JPG

Vlienders, flieflotters of beutervliegn zyn insectn uut de orde Lepidoptera, de vlienders en de mottn. 't Zyn voun 't moment e stik of 20 000 verschillige sôortn in 3 superfamilies: d'echte vlienders (Papilionoidea), de dikkoptjes (Hesperiidae) en de mottevlienders (Hedylidae).

Vlienders hen 4 foazn in nunder leevn: ei, rupse, coconne en vulwassn vliender. Omdan der vele zyn die upvollnde kleurn hen, zyn der menschn die ze vergoarn. (Klik hier vo vôort te leezn).


November[bewerkn | brontekst bewerken]

HeTube.jpg

Helium (He) is e scheikundig element van het type edelgas, wat da wil zeggn da 't hêel reks in de tabelle van Mendeljev stoat. 't Is e kleurlôos, smoaklôos, reuklôos, byna inert, nie-toxisch gas. 't Komt praktisch assan voren als goaze gezien dan der extreme omstandigheedn nodig zyn voen 't zodoanig te compresseern/ofkoeln da 't vloeiboar wordt.

A je helium inoasemt verandert het timbre va je stemme zodoanig da je tydelik e piepstemmetje krygt. (Klik hier vo vôort te leezn).


Oktober[bewerkn | brontekst bewerken]

Solar sys.jpg

't Zunnestelsel bestoat uut de zunne en ol d' astronomische hemellichoamn die der round droain en ollemolle ontstoan zyn deur 't involln van e grôte wolke van gaze en ys, omtrent 4,6 miljaar joar geleen. De terrestrische planeetn Mercurius, Venus, d' Eirde en Mars bestoan hoofzakelik uut rotse en metoal; de gasreuzn Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus uut woaterstoffe en helium. (Klik hier vo vôort te leezn).


September[bewerkn | brontekst bewerken]

John Clare.jpg

John Clare (1793 - 1864) was 'n Iengelschn dichtre, de zeune van e boereknecht, die bekend wierd vô ze prachtige vôorstelliengn van 't Iengelsche buutnleevn. In zyn tyd was Clare algemêen bekend lik de "Boeredichtre van Northamptonshire". Clare was taamlik vergeetn in de loatre 19ste êeuwe, moa dr kwam nieuwe belangstellienge vô zyn werk en y is nu bekeekn lik êen van de belangrykste dichters van zyn tyd. (Klik hier vo vôort te leezn).


Ogustus[bewerkn | brontekst bewerken]

Alcedo atthis 3494.jpg

Ysveugels (Alcedo atthis) zyn e sôorte van veugels die surtout upvolln omdan ze zukke stravve kleurn hen, etwot die in gemoatigde streekn redelik uutzounderlik is. Z'eetn verre ollêne bêestn die in 't woater zittn, mêestol vis, mor oek dikkoptjes, fernient, woaterslekkn en klêne kreeftjes. Ze joagn deur te wachtn up e taksje boovn 't woater en toune an 40 ter heure in 't woater te schietn. (Klik hier voe vôort te leezn).


Juli[bewerkn | brontekst bewerken]

Sow and five piglets.jpg

't Zwyn (Sus scrofa domesticus) is e gedomesticeerd wild zwyn. 't Es e vrêe belangryke bêeste vô de West-Vloamiengn. E vrouwelik zwyn wordt e zeuge genoemd, e mannelik zwyn nen beir en e jounk e vikken.

Zwyns wordn massoal gekwêekt vor under vlêes. E zwyn es êen van de mêest stressgevoelige bêesten da we kenn. Doarom wirdn ze lankstom minder buten gekwêekt. (Klik hier vo vodder te leezn).


Juni[bewerkn | brontekst bewerken]

Iceland Dettifoss 1972-4.jpg

Ysland is een eiland in de Nôord-Atlantischen Oceoan tussen Groenland en 't vasteland van Europa.

't Ligt up de Mid-Atlantische Rugge, en is doadeure vulkoanisch vrê actief. 't Binnenland is moa dinne bevolkt, met een landschap da voa 't grotste dêel bestoat uut woestyne, bergn en gletsjers. (Klik hier vo verder te leezn).


2009[bewerkn | brontekst bewerken]

Oktober[bewerkn | brontekst bewerken]

't Oosterliengnhuus in Brugge

De Hanze was e groeperienge van commercantn en steedn van Nôord-Europa round de Nôordzêe en de Ôostzêe binst de middelêeuwn.

De Hanze is styf belangryk gewist vo de geschiedenisse van Brugge. De stad groeide uut tout de belangrykste markt van 't Westn. (Klik hier vo verder te leezn).


September[bewerkn | brontekst bewerken]

Drie sôortn ploategrenzn

Ploatntektoniek (van 't Grieks tekton, wa da "bouwer" of "daklegger" wil zeggn) beschryft de grôotschoalse bewegiengn van de lithosfeer van d'eirde.

Eirdbeviengn, vulkoann, gebergtevormienge en oceoantroggn kommn ollemoale vôorn an de grenzn tussn tektonische ploatn. (Klik hier vo verder te leezn).


Ogustus[bewerkn | brontekst bewerken]

Oudnederlands toalgebied

't Oudnederlands es d'oudste toalfoase van et Nederlands en lopt à peu près van 500 n.C. tot 1150 n.C.

Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu. Da zinnetje es per toeval ountdekt gewist in 1932 in Oxford. Ounderzoek van 't perkament en van de plekke van de vounste wees uut dat et zou geschreevn gewist hèn deur nen West-Vlamschn monnik die in Kent (Zuud-Iengeland) up bezoek wos. 't Fragment zou dus Oudwestnederfrankisch zyn. Klik hier vo vodder te leezn.



Juli[bewerkn | brontekst bewerken]

De loaknolln

Yper is de grotste stee van den Westhoek en de zesde grotste van West-Vloandern.

De bynoame van Yper is de Kattestad. Schone pleksjes voe te goan bekykn zyn de loaknolln, de Sint-Moartnskathedroale, de vestn en de Menepoorte, woa da ze iedern oavend 'n Last Post bloazn. Klik hier vo vodder te leezn.

Juni[bewerkn | brontekst bewerken]

Jezuïetnklooster van Leuvn

Den barok es e kunststromienge da heur hogtepunt gekend hèit in de zeevntienste eeuwe.

Den barokkn styl wos e religieuze reactie up de renaissance woa da den miens nog centroal stound. Barok wos den flamboyantn styl woamei da de katholieke kerke heur overwinnienge up 't protestantisme vierde, want 'n upmars van 't calvinisme wos tegeng'houdn. Reuzegrote religieuze ofbeeldiengn, drie reekn van piloarn boovn mekkoar, veel vierpottn en uutbundige versieriengn typeern de barokke kerkgebouwn van de jezuïetn dan de bewoarders woarn van de katholieke kerke tegen de protestantn. Klik hier vo vodder te leezn.

April en meie[bewerkn | brontekst bewerken]

E ree

Reeën (Capreolus capreolus) zyn klêne hertn die vôornkommn in verre hêel Europa, Turkeye en de Kaspische Zêe. In België woarn der verre ginne nemi achter 'n Twiddn Weireldôorloge, mo de populoasche et nem ersteld, oundermêer deur migroasche van Duutsland en 't Fransche. In West-Vloandern zyn de busschn round Poperienge en Heuvelland ideoal doavôorn. Klik hier vo vodder te leezn.



Moarte[bewerkn | brontekst bewerken]

Homo habilis

D'evoluusje van den miens es e weetnschappelikke theorie uut de biologie da beweirt dan de mienschn lik dan ze zynder der nu uutziene e soorte es da g'evolueerd es uut andere soortn. Sommigste van die soortn woarn verzekers voorouders van Homo sapiens, andere soortn woarn zytakkn die evolutionair doodliepn.

Der es hillegansn ginnen consensus over de juste evoluusje van uze soorte. 't Out of Africa-model verounderstelt da den modernen miens hem ollene in Afrika hèit ountwikkeld. Den tegenhanger doavan da tientalln joarn lank gevolgd hèit gewist, es 't multiregionoal model. Klik hier vo vodder te leezn.



Januoari en februoari[bewerkn | brontekst bewerken]

D'houtnde kroane uut 1288

Brugge es en oude hoofdstee van 't groafschap Vloandern en wos in de Loate Middeleeuwn e groot economisch en cultureel centrum. Deur den ounverwachtsn dood van den Bourgondischn hertog Karel den Stoutn en vlak d'rachter van zyn nog styf jounge dochter Maria van Bourgondië kwom d'r doar en ende an. Klik hier vo vodder te leezn over de geschiedenisse van Brugge.



2008[bewerkn | brontekst bewerken]

December[bewerkn | brontekst bewerken]

De kalissieplante

Kalissie, kalisje (Nôord-West-Vloandern) of kolisje (Zuud-West-Vloandern) (AN zoethout) is de noame van stikskes van de wortelstok van Glycyrrhiza glabra, een plante die familie is van de errewete.

In de wortels van die plante zit er een zoetstoffe die 30 tot 50 keers stravver is dan suker, moa nie slicht is vo de tandn. Ôok ol moe je der styf an sjiekn en zuugn, toch wos kalissiehout populair by de kinders totdat er gemakkelikker t'eetn spekkn ip de mart kwoamn. (vodder leezn)



November[bewerkn | brontekst bewerken]

MantegnaDescentLimbo.jpg

Het vôorgeborchte of Limbus es woa da, volgens de katholieke kerke, de vroeg gestorvn kiendjes en woavôorn dat er gin tyd gewist was om ze te dôopn, noa toe goane. 't Es dus een sôorte niemandsland; de kiendjes zyn te joung om kwoad gedoan 't eine, dus moetn ze nie noa d'elle. Ze zyn ôok nie gedôopt en van d'erfzonde verlost, dus kunn ze nie noa 'n eemle. (vodder leezn)



September en Oktober[bewerkn | brontekst bewerken]

Kinderportret. Olieverve ip doek. 1979

Leo Van Paemel was een West-Vlamsche kunstschilder uut Blanknberge. Je leefde in de vorige eeuwe.

Van Paemel was een persôonlike vertolker van de Nôordzêe en alles wat d'r mee verband oudt. Z'n specialiteit was 't schilderen van portretfigeurn. J'ist er in gesloagd een moderne interpretoatie te geevn an een klassiek genre, met de techniek van d'oude mêesters (vodder leezn).



Juli en Augustus[bewerkn | brontekst bewerken]

't Cross of sacrifice up en typisch Iengels kerkof

Een Iengels kerkof is e militair kerkof van de geallieerdn uut 'n Êestn Weireldôorlog. Iengels is in deze betêkenisse de verzoamelnoame voe ol de troepn van 't Gemênebest. Op een Iengels kerkof leggn der dus oek Canadiens, Schottn, Nieuw-Zeelanders enzovodders. De kerkoovn zyn ten êeuwigen doage verpacht an 't Gemênebest.

In den Westoek liggn d'r meer dan 170 Iengelsche kerkoovn. 't Grotste Iengels kerkof ter weireld es da van Tyne Cot. D'r liggn doar ollene ol bykan 120.000 Iengelsche militairn begroavn (vodder leezn).



Meie en Juni[bewerkn | brontekst bewerken]

Brugge - Waterhalle 1294 - 1787.jpg

De Burg van Brugge is ‘t pling woa dat de geschiedenisse van Brugge begost is en woa dat den eestn burcht stound van de groavn van Vloandern, ols verdedigienge van de Vlamsche Kust teegn de Vikings.

Round dien burcht groeide Brugge in de loatere eeuwn uut tout e weireldstad.

Brugge wordt, deur de vele reien en bruggn, ‘t Venetië van ’t Noordn genoemd. De reien zyn genoemd noa de riviere de Reie die in dien tyd deur Brugge strôomde en nu helegans gekanaliseerd is.

't Burgpling gift 'n overzicht van duusd joar architecteure en is êen van de schônste plekkn van Brugge. (Klik ier vo vodder te leezn).


April[bewerkn | brontekst bewerken]

AleksandrPushkin.jpg

Alexander Sergejevitsj Poesjkin wos ne Russische schryver die algemêen bestempeld wordt as êen van de grotste Russische dichters, de voader van de Russische letterkunde en êen van de belangrykste Russen die ôoit bestoan ein.

Poesjkins letterkundige styl wos een miengelienge van veraaltechniek, dramatiserienge, romantiek en satire die de Russische (en sommigte niet-Russische) schryvers achter em fameus en lange beïnvloed eit. (Klik ier vo vodder te leezn).


Moarte[bewerkn | brontekst bewerken]

Rød ræv (Vulpes vulpes).jpg

Vossn zyn de grotste roofdiern die vôornkommn in West-Vloandern. Ze zyn over ’t algemêen ni geirn ezien omda ze zounder reedns kiekns zoun durven dôod bytn. Die reputoasje leeft ouk vodder in een uutdrukkieng lik ´t is e lêepn vos.

Ze leevn in oopn land en in busschn, mor oundertusschn leevn der ouk ol e masse in de mêeste grôte steedn. Ze kunn gemakkelik overleevn omda ze van nietnt vies zyn: z'eetn olle sôortn bêestn (veugels lik fazantn, muuzn en rattn, keuns en oazejoungn en zest grôte kevers). An ze joagn, doen ze dadde mêestol ollêne en oul ier mêestol a 't schemert of ol dounker is.

Vossn kunn e joar of tiene oud komn, mo 't zyn der styf vele die vele jounger dôod goan, deur overreen te zyn van otto's, deur de jacht en deur stropery. (Klik ier vo vodder te leezn).



Februoari[bewerkn | brontekst bewerken]

1500 Meester van de Magdalena legende - Filips de Schone, Aartshertog van Oostenrijk, Hertog van Bourgondie.jpg

Filips den Schoonn is vor uze streekn styf belangryk gewist.

Van z’n moeder Maria van Bourgondië erfdegt ie de Nederlandn, van z’n voader ‘t Uus van Habsburg en deur te trouwn mè Johanna de Woanzinnige Kastilië (’t loatere Spanje).

O z’n moeder in 1482 stierf begost de periode van de Habsburgsche Nederlandn.

Filips was d’n eestn Habsburger die regeerdege in Spanje. Vele loater, achter d’n troonsofstand van z’n zeune Keizer Karel V van ‘t Illig Roomsche Ryk in 1556, wierdn de Habsburgers gesplitst in ’n Oostnrykschn en ’n Spoanschn tak en wierd Filips deur z’n ipvolgers erkend ols Filips I van Spanje, d’n eestn Spoanschn Habsburger (vodder leezn).



Januoari[bewerkn | brontekst bewerken]

Basketball game.jpg

Basket is een ploegsport die surtout populair gewordn is deur den Amerikoanschn NBA me spelers lik Michael Jordan, Magic Johnson, Shaquille O’ Neal…

In basket speel je me twêe ploegn van vuuf spelers ip een basketveld. De bedoelinge is van zoveel meugelik puntn te scoren tegen mekoar deur een bolle te smytn deur een yzeren rink met een nette.

Anvallend wordt basket gespeeld deur te dribbelen of deur de bolle te passn noar een medespeler. Binn 'n bepoaldn tyd moet er een doelpoginge oundernomen wordn. De spelers en allemolle een verschillige positie ip 't speelveld. Een match wordt verdêeld in vier quarters. De ploeg die 't mêest puntn gescoord et wint.

Verdedigend wordt er geprobeerd 't anvallend team 't scoren te belettn of de bolle zelve te bemachtigen. Fysiek contact wordt bestraft met een persôonlike foute, ounsportief gedrag deur een technische foute. Een speler wordt uutgeslootn ost 'n vuuf foutn begoan et. (vodder leezn).



2007[bewerkn | brontekst bewerken]

December[bewerkn | brontekst bewerken]

FlamandArrondissementDunkerque.PNG

Et Frans-Vlams es de oorsprounkelikke West-Vlamsche toale van de Vloamiengn die in Frans-Vloandern weunn. De Fransche Vloamiengn noemn under streektoale nuuze Vlaamsche tale of et Vlemsch. De toale ligt styf dichte by 't West-Vlams uut d'n Westoek en es noois gin officiële toale gekommn. Deur ne bewuste toalpolitiek van Parys - ounder andere ollene ééntoalige Fransche schoolmeesters - es et Vlams sinsn d'annexoasje van Zuud-Vloandern deur Vrankryk in de 17e eeuwe styf achteruut gegoane.

De Akademie voor Nuuze Vlaamsche Tale es de toalorganisoasje die 't ounderwys van de Vlamsche regionoale toale in et Noorderdepartement promoot. In 2007 wos d'r en upmerkelik succes; z'èn toun van de Fransche autoriteitn goedkeurienge gekreegn voe en experiment van drie joar. In dien tyd meugn ze up universiteitn en colleges begunn mè ounderwys van de lokoale Vlamsche toale (vodder leezn).



November[bewerkn | brontekst bewerken]

DNA orbit animated.gif

Desoxyribonucleïnezuur, by de mêeste minsn beter gekend ounder zyn ofkortienge DNA es et erfelik materioal van olle leevnde weezns.

De primaire structuur van DNA is de volgorde van de nucleotiedn. Een nucleotiede es ip zyn beurt ipgebouwd uut 3 bouwstêenn: de fosfoatgroep, nen vuufoekign suker (2-deoxyribose), en een boase. De lange keetn dat er ozô gevormd weirdt, vormt van enstens nen dubbele helix woarin dat twêe DNA-keetns in een helixvorme udder round mekoar windn. (vodder leezn).



Oktober[bewerkn | brontekst bewerken]

L.Van Paemel-Den Akster.jpg

Roesschaert was een kwelgêest die ’t gemunt ad ip de Blanknbergenoars en surtout ip de visschers. De Blanknbergsche sage vertôont vele gelykenisse met de Antwerpsche Lange Wapper die in de Schelde verblêef, ounder verschillnde gedoantes verschêen en die ’t gêestig vound van menschn te kwelln en zelfs loate wandeloars te wurgn.

Sedert 1791 vertôont ie em ounder verschillnde gedoantes middn de Blanknbergsche bevolkienge en surtout ounder de visschers. Ie veranderde e ki in een katte, ton in een ezel, een kind, een vuuloop, een wandelende tunne… en dikwyls ook in een visscher. Vandoar dat ’n deur niemand te verkenn was (vodder leezn).



September[bewerkn | brontekst bewerken]

Twède Slag om Mjeesn koarte.jpg

De Twidde slag om Mêesn, oek gekend ounder de noame "De Myneslag va Mêesn", wos e crucioal gevecht in 'n Êestn Weireldoorloge en wos e vôorloper van de Derde Slag om Yper (beter gekend ounder de noame Passchendoale). By diene slag kostn de Brittn enigte Duutsche stelliengn verovern.

'n Slag wos op 14 juni 1917 edoan. 't Dôdental wos enorm: round de 25.000 Duutsche e 17.000 Britse soldoatn (vodder leezn).